IMD Digital Competitiveness Ranking – tańdalǵan 64 eldiń bıznestegi, úkimettegi jáne jalpy qoǵamdaǵy ekonomıkalyq ózgeristerdiń negizgi faktory retinde sıfrly tehnologııalardy engizý jáne paıdalaný qabileti men daıyndyǵyn saraptaıdy. Zertteýge sáıkes WDC reıtıng ádistemesi sıfrly básekege qabilettilikti úsh negizgi faktor – bilim, tehnologııa, memlekettiń bolashaqqa daıyndyǵy boıynsha anyqtaıdy.
Bul básekede AQSh, Sıngapýr, Nıderland, Shveısarııa, Danııa, Fınlıandııa, Koreıa Respýblıkasy, Jańa Zelandııa, Islandııa memleketteri kósh bastap tur. Aıta keteıik, elimizdiń Ulttyq damý jospary boıynsha 2025 jyly álemdik sıfrlyq básekege qabilettilik reıtınginde 33-orynǵa kóterilýge tıispiz. Qazirgi qarqynymyzdy joǵaltpasaq, ol da alys emes.
Keıingi jyldary elimiz sıfrlyq damý salasyna erekshe kóńil bólip keledi. Jalpy, bul úrdis bizde ǵana emes, búkil álemde baıqalady. Onyń birden-bir sebebi – pandemııa. Karantın ýaqytynda barlyq elde elektrondy úkimettiń jumysy jandana tústi. 2018-2022 jyldar aralyǵynda elektrondyq úkimettiń damýynda, ásirese pandemııaǵa deıingi jáne búgingi kezeńdegi derekterdi salystyryp qarasaq edáýir ózgerister bar. Sovid-19 pandemııasy kezinde ásirese, densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qorǵaý salalaryndaǵy qyzmetter birshama ońtaılandyryldy. Sodan beri memlekettik sektorda sıfrlyq tehnologııalardy jan-jaqty jetildirý úderisi áli de jalǵasyp keledi.
BUU-nyń elektrondyq úkimet saýalnamasyna sáıkes, 2022 jyly elektrondyq úkimet salasyndaǵy kóshbasshylardyń ondyǵyna Danııa, Fınlıandııa, Koreıa Respýblıkasy, Jańa Zelandııa, Islandııa, Shvesııa, Aýstralııa, Estonııa, Nıderland, AQSh memleketteri kirgen. Ortalyq jáne Ońtústik Azııa elderi arasynda da osy maqsattarǵa ınvestısııa salatyn aımaq aýmaǵyndaǵy kóshbasshy memleketter bar. Onyń biri – Qazaqstan. Elimiz 28-orynda. Reıtıngti anyqtaýda memleketterdiń «sıfrlyq damýǵa» qol jetkizýdiń naqty jospary, mindettemesi, qoljetimdiligi, qyzmet kórsetý sapasy, sondaı-aq kıberqaýipsizdik pen derekterdiń qupııalylyǵynyń saqtalýy eskerilgen.
Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsınniń aıtýynsha, ótken jyly qyzmetterdiń 93 paıyzy elektrondyq túrde kórsetilgen.
«2022 jylmen salystyrsaq, tek smartfon arqyly alatyn qyzmetterdiń sany byltyr 6 ese ósti. Kaspi, Halyk sııaqty tanymal qosymshalarda 50-den astam qyzmet kórsetiledi. Olardyń sany 33 mıllıonǵa jetip, 3 ese ósti. Biz proaktıvtik qyzmetterdi de damytyp jatyrmyz. Proaktıvtik qyzmet – azamattardyń júginýin kútpeı, aıtqyzbaı, memlekettiń ózi usynatyn qyzmetter. Olardyń túri 40-qa jetip, sany 2 mln-nan asty. Birikken Ulttar Uıymynyń reıtıngisinde onlaın-servıs kórsetý jaǵynan Qazaqstan dúnıe júzinde 8-orynda. Al «Elektrondyq úkimetti» damytý boıynsha 28-oryndamyz. Árıne, biz munymen qanaǵattanyp qalmaımyz. Jumysty odan ári jetildire beremiz», deıdi mınıstr.
Iá, úkimet sıfrlyq ekonomıkanyń damýyn jedeldetip, ónerkásiptiń barlyq salasyna zamanaýı tehnologııalardy belsendi túrde engizip jatyr. Baǵdat Mýsın atap ótkendeı, sıfrlandyrýdy qoldanysqa keńinen engizgen salanyń biri – bank sektory. Bul – eldegi eń ozyq ári barynsha sıfrlandyrylǵan sala. Iri bankter sıfrly platformalardy, onlaın – bankıngti jáne mobıldi qosymshalardy belsendi túrde engizip jatyr. Bul qarjy operasııalaryn múmkindiginshe qoljetimdi ári klıentterge yńǵaıly etedi. SimilarWeb portalynyń málimetinshe, Halyk Bank, Kaspi.kz, B-Bank qosymshalary elimizdegi úzdik bank qosymshalary sanalady. Odan keıin qurylys salasy da qyzmetterdi sıfrlyq formatqa kóshirip otyr. Aıtalyq, bir ǵana «BI Group» kompanııasynyń ózi aıtarlyqtaı nátıje kór-setti. Qurylys kompanııasy progressıvti standarttardy engize otyryp, jyljymaıtyn múlik pen qurylys salasyndaǵy ónimder men qyzmetterdiń sapasyn arttyrýdyń qozǵaýshy kúshine aınaldy. Kóptegen qyzmet big App mobıldi qoldanbasynda qoljetimdi. Qoldanba kompanııa klıentterine jyljymaıtyn múlikti izdeýden bastap turýdyń jaılylyǵyn arttyrýǵa deıingi onlaın qyzmetterdi usynady. Sondaı-aq satylymdar men jarnamalardyń bastalǵany týraly, turǵyn úıler jaıynda jáne taǵy da basqa aqparattar beretin jańalyqtar lentasy bar. Buǵan qosa qajetti qujattar ótinim bóliminde qoljetimdi. Turǵyn úı men páter qyzmetterine ótinim berý, kommýnaldyq qyzmetterge aqy tóleý, onlaın daýys berý, turǵyn úı shyǵystary týraly esepterdiń bári onlaın. Osy qatarǵa jetkizý salasyn da qosýǵa bolady.
Digital Competitiveness Ranking málimetinshe, tabysy jaqsy elder reıtıngte joǵary tur. Sáıkesinshe eń sońǵy orynda kedeı memleketter ornalasqan. Iаǵnı sıfrlyq damýda halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy, bilimge qoljetimdilik, sıfrlyq saýattylyq mańyzdy ról oınaıdy. Qazirgi kezde tabysy tómen jáne ortasha tabysty elderde qala men aýyl arasynda teńsizdik bar. Bul bizdiń elge de qatysty. О́ıtkeni qalalyq jerlerde sıfrlyq qyzmetter qoljetimdi bolǵanymen, el aýmaǵynda áli kúnge deıin ınternetpen qamtamasyz etilmegen qanshama eldi meken bar. Reıtıngimiz jaqsarsa da, olar sıfrlandyrýdyń ıgiligin kórip otyrǵan joq. Sondyqtan qazirgi kezde dál osy máseleni sheshý – eń úlken qajettilik.
