Foto: aktas-a.kz
Osy aýrýlardy emdeý úshin memleket te, halyq ta birshama shyǵyndanady. Onyń ózinde qazirgi medısınalyq em-dom kóp nátıje bermeıdi. Tipti keıbir dáriler naýqastyń saý aǵzasyn búldirip jiberedi. Deı turǵanmen, aýrý bolǵan soń shıpasy bolady. Osy sózge Túrkistan oblysy Báıdibek aýdany jerindegi «Aqtas áýlıe» bulaǵy dálel bola alady. Bul – san ǵasyrlyq tabıǵı qaınar. Ańyzdarda jaralanǵan batyr emdelgeni aıtylady. Sonymen birge kóshpeli tirshilikte mal terisindegi túrli aýrý da osy bulaqtardan jazylyp ketkeni týraly jazbasha estelikter saqtalǵan (Sozaq óńiri ańyzdarynda jáne jazýshy Erkinbek Turysovtyń «Temirlan» romanynda aıtylady).
«Aqtas áýlıe» bulaǵynyń mańyzy nede? 1977 jyly Lenıngrad kýrortologııa ınstıtýty bulaqtyń sý quramyn zerttep, adam aǵzasyna paıdaly 16 túrli hımııalyq element baryn dáleldegen. Keıin Qazaqstannyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men Kardıologııa ǴZI kýrortologııa bólimi osy bulaqtyń sýyn as qorytý, zár shyǵarý, zat almasý, teri aýrýlaryna paıdalanýǵa bolady degen qorytyndyǵa kelgen. Sýǵa túsýshiler úsh kúnniń ishinde terisindegi oń ózgeristerdi baıqaıdy.
Biz «Aqtas áýlıe» bulaǵy basynda 2009 jyldan beri jumys istep kelemiz. Kútimsiz turǵan bulaqtyń mańaıyn rettep, 50 oryndyq ashana, 30 oryndyq qonaqúı turǵyzdyq. Naýqastardyń suranysyn eskerip, 200-den asa naýqas bir mezgilde tynyǵyp, sýdan em alatyndaı jaǵdaı týǵyzdyq. Olar kıiz úıler men turǵyn-úı vagondarynda ornalasqan. Jylyna «Aqtas áýlıe» bulaǵyna kelip em alatyndar 3 myń adamnan asady. Bizdińshe, bul – eleýli sıfr. Biz jatar oryn, úsh mezgil ystyq tamaqtyń aqysyn halyqtyń múmkindigine qaraı belgileımiz. Qaıyrymdylyq kómegimiz de bar.
Endi Qazaqstan úkimeti men atqarýshy bıliktiń áleýmettik salalaryn basqaryp otyrǵan jaýapty tulǵalarǵa aıtar úlken ótinishimiz bar. Onyń birinshisi – jol máselesi. Shymkent-Sholaqqorǵan trassasynan Qazaqstannyń barlyq oblystarynyń vıtılıgo, psorıaz naýqastaryn emdeýge mol septigin tıgizip jatqan «Aqtas áýlıe» bulaǵyna deıin 18 shaqyrym jol salynsa deımiz. Qazir osy aralyqtaǵy jadaǵaı qara jol emdelýshilerdi ábden sharshatady. Ekinshisi – elektr qýaty máselesi. Eń jaqyn degen Aqqoltyq eldi mekeninen «Aqtas áýlıe» bulaǵyna deıin – 15 shaqyrym. Osy aralyqqa elektr jelisi tartylsa eken. Emdelýshiler tún mezgilinde «dvıjok» qýatymen otyrady. Al úshinshisi – «Aqtas bulaǵy» sýy shaǵyn óndirisin ashý máselesi. Buǵan alǵashqy kezekte 150 mln qarjy bólingen jón dep oılaımyz. Osylaısha, qutydaǵy sý qalalar men eldi mekenderdegi vıtılıgo, psorıaz naýqastaryna, jalpy ishki júıesin emdeýshilerge jyl 12 aı boıy jetkiziletin edi.
Osy áleýmettik-saýyqtyrý jobasy júzege assa, Qazaqstannyń barlyq oblysynyń vıtılıgo, psorıaz naýqastary, olardyń týystary men ata-analary (emdelýshi jas balalar da kóp) bárimizge alǵys aıtary sózsiz. Bul ózekti máseleni sheshýdi 2025-2026 jyldardaǵy elimizdiń áleýmettik-densaýlyq saqtaý josparyna, Túrkistan oblysyn áleýmettik damytý josparyna engizýge bir jaǵynan Parlamenttiń qos palatasyndaǵy depýtattar, ekinshi jaǵynan Densaýlyq saqtaý mınıstrligi kúsh-jiger jumsasa, vıtılıgo jáne psorıaz aýrýyna shıpa izdegen san myńdaǵan adamǵa naqty járdem bolar edi.
Halqymyzda tamasha danalyq bar: «Tartynyp úzgen – shabannyń isi, О́tkizip alǵan – jamannyń isi» degen. Dál osy isti, ıaǵnı Túrkistan oblysynyń densaýlyq saqtaý máselesinde abyroı áperetin jumysty keshiktirýge bolmaıdy. Muny bizden Mańǵystaý, Aqtóbe, Pavlodar, Qaraǵandy, Almaty, Jambyl, Abaı, Qostanaı, t.b. oblystardan jylda keletin azamattar surap jatady. Bul – halyqtyń amanaty.
Omarhan SERALIEV,
«Aqtas áýlıe» JK basshysy
