Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Ishki týrızm men syrtqy týrızmniń úlesi
Birinshi kezekte týrıstik aımaqtarda ınternet jyldamdyǵy joǵary ári demalys oryndaryna aparatyn avtojol standarttarǵa saı bolýy kerek. Vızalyq kóshi-qon rejimin jetildirip, kýrorttyq aımaqtarǵa qatynaıtyn áýe reısterdiń jıiligin arttyrýdy esten shyǵarmaǵan jón. Bul tusta demalys aımaǵyndaǵy qyzmet kórsetý sapasyn kúsheıtip, aıshyqty nysandardy, ulttyq-rýhanı dúnıelerdi, taǵysyn-taǵy artyqshylyqtarymyzdy qonaqtarǵa durys tanystyryp, usyna bilý – ońaı sharýa emes. Týrızmnen tabys taýyp otyrǵan kásipkerler jyl on eki aı qyzmet kórsete bermeıdi. Ol azdaı karantın kezinde týrıster aǵyny tómendep, kásibin aýystyrǵandar kóbeıdi. Kútpegen ózgeristerge daıyn bolyp, erte qamdanǵandar turaqtylyqty saqtap qaldy. Esesine, qazir elge keletin týrıster aǵyny qaıta kóbeıe bastady. Karantınniń saldary aýyr bolǵanymen, sol kezdegi ózgerister ishki týrızmniń óristeýine belgili bir deńgeıde áser etti. Byltyr 9 aıdyń qorytyndysy boıynsha 5,4 mıllıonǵa jýyq azamat el ishinde saıahattaǵan. Bul 2022 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 550 myń adamǵa artyq. Shetelden keletin týrıster aǵynynda da ósim baıqalǵan. Byltyr 9 aıda bul kórsetkish 2022 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 1,5 ese ósken. Osynyń esesine qonaqúıler, demalys oryndary, jataqhanalar jáne basqa da kásipkerlik nysandary 175 mlrd teńgeden asa tabys tapqan. Bul kiristi aldyńǵy jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 36% artyq somma shyǵyp tur.
Byltyr ashyqtyq saıasaty týrızmniń damýyna oń yqpal etetinin baıqatty. Naq qazir álemniń 82 elimen vızasyz rejim bekitilgen. Bul qatarda týrıstik naryǵy áleýetti Qytaı, Úndistan bar. Osy elderden keletin týrısterdiń ósimi baıqalady. Byltyr qarashadan bastap Qytaımen arada vızasyz rejim engizilgeli Qytaıdan keletin qonaqtar sany 12 ese ósken. Sol sekildi Úndistannan keletin qonaqtardyń sany úsh ese ulǵaıǵany baıqalady. Statıstıka kórsetkendeı, saladaǵy oń dınamıkaǵa qaramastan, elge saparlaýdy jón kórgen týrıster birdi-ekili qıyndyqtarǵa tap bolyp jatatyny bar. Qýantarlyǵy, osy máselelerge el Úkimeti, Týrızm jáne sport mınıstrligi nazar aýdaryp, sheshimin tabýǵa kúsh salyp keledi.
Memleket kásipkerlerdi yntalandyrý sharalarynan shet qalyp otyrǵan joq. Mysaly, byltyr týroperatorlardyń qyzmetin sýbsıdııalaýǵa, qurylys nysandaryna, attraksıondarǵa ótemaqy berilgen. Sondaı-aq memlekettik qoldaý sharalaryna qabyldanǵan ótinishterdiń sany 2022 jylmen salystyrǵanda 8 ese ósip, 800 mln teńgege jetken. Jýyrda Týrızm jáne sport mınıstrliginiń keńeıtilgen alqa májilisinde mınıstr Ermek Marjyqpaev týrızmdi damytý isindegi basym mindetterdi, byltyr iske asqan jobalardy ekshelep aıtyp bergen edi.
– Byltyr ınjenerlik ınfraqurylymdy damytýǵa qatysty jalpy quny 131 mlrd teńgege 33 joba iske asty. Qazirde 289 mlrd teńgege 70 joba úılesim tapty. Mańyzdy jobalardyń ishinde «Jyly jaǵajaıdyń» týrıstik obektilerin sýmen qamtamasyz etý máselesin sheshýge baǵyttalǵan «Kaspıı» tushylandyrý zaýytynyń qýattylyǵyn arttyrý jobasyn atap ótkim keledi. Sonymen qatar Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Han Ordasy obektisine, Atyraý qalasyndaǵy Saraıshyq qalashyǵyna jáne Ulytaý oblysyndaǵy Joshy han kesenesine deıingi joldarda qurylys jumystary júrgizildi. Bul mádenı-týrıstik nysandardyń qoljetimdiligin aıtarlyqtaı arttyrady», – dep baıandady E.Marjyqpaev.
Týrıstik áleýeti joǵary aýdandar naqtylanady
Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tapsyrmasyna sáıkes, týrıstik áleýeti joǵary aýmaqtardyń sany 10-nan 20-ǵa deıin ulǵaıady eken. Osylaısha, elimizdiń árbir óńirinde týrızmdi damytýǵa qolaıly aýdandar naqtylanyp, sol aýmaqtarǵa basymdyq beriledi. Bul da bolsa, týrızmge bólingen qarajattyń maqsatty ári tıimdi jumsalýyna áser etedi dep túsindik. Memlekettik qoldaý sharalaryn uıymdastyrýǵa jergilikti ákimdikter aralasatyny belgili ǵoı. О́ńirdegi kásipkerlerge tıimdi sharttardyń baryn aıtyp, meılinshe týrızm tartatyn da solar. Áıtkenmen, qoldaý sharalaryna birde-bir kásipker tarta almaǵan óńirler kezdesedi. Bul qatarda Jetisý, Ulytaý, Atyraý, Mańǵystaý óńirlerindegi aýdandarmen qatar, Astana qalasy da bar eken. Týrızm jáne sport mınıstri Ermek Marjyqpaev bıyl da jergilikti atqarýshy organdardy týrızm salasyn órkendetýdi kózdegen kásipkerlerdi memlekettik qoldaý sharalarynan qalys qaldyrmaýǵa, yntalandyrýǵa shaqyryp otyr. Onyń ústine mınıstrlik salany damytý úshin jańa, tyń bastamalardy úılestirýge nıetti ekenin baıqatty. Osyndaı bastamalardyń biri birer kún buryn ǵana kúshine enip, halyqaralyq franshızasy bar qonaqúıler úshin jeńildetilgen nesıelendirý merzimi 7-den 10 jylǵa deıin ulǵaıǵan. Bul – qonaqúı bıznesin órkendetýdi oılaǵan kásipkerlerge ınfraqurylym men qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartýǵa táp-táýir járdem.
Mınıstrlik fermerlerge óz jerinde agrotýrızmmen aınalysýǵa ruqsat berý týraly usynys ázirleýge kirisken. Osy sheshimdi qabyldaý arqyly 10 myńnan asa aýyl turǵynyn qosymsha jumyspen qamtyp, sáıkesinshe, aýyl-aımaqtardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa yqpal etýge bolady eken. Bul, ásirese, elimizdiń Shyǵys jáne Ońtústik óńirlerinde ózekti bolǵaly tur. Sonymen qatar jańa jáne qoldanystaǵy obektilerde qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý maqsatynda qonaqúıler júıesin reformalaý usynylypty. Bilseńizder, qoldanystaǵy krıterııler 2008 jyly qabyldanǵan. Demek bul ereje-talaptar qyzmet kórsetýdiń qazirgi álemdik standarttaryna saı kelmeıdi degen sóz.
Kóshpeliler ómiri tanystyrylady
Týrızmdi túrlendirýdi josparlaǵan soń, sheteldik qonaqtarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý máselesi kún tártibinen túspeıdi. Búginde sheteldikter úshin shekaralarda QR-kodtar ornatylyp jatqan kórinedi. Elge kelgen qonaqtar sol QR-kod arqyly júıege ótip, jol kórsetetin gıd, taksı qyzmetinen bastap basqa da qajetti aqparattardy anyqtaı alady. Sondaı-aq jol nusqaýshy gıdterdiń jumysyn sıfrlandyrýǵa basymdyq berilipti. Alda áli biliktiligi bar gıdter men ekskýrsovodtardyń biryńǵaı aqparattyq bazasy qalyptasady. Keıin mundaı gıdtarǵa arnaıy beıdjder úlestirilip, olar sol beıdjdiń kómegimen týrısterdi mýzeı, ulttyq parkterge jáne basqa da oryndarǵa alyp bara alady. Týrızm salasynyń ınvestısııalyq áleýetin arttyrýǵa basymdyq berilip jatqanyn aıttyq. Sonymen, byltyr negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 787 mlrd teńgege jetken. Bul degenińiz, aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 1,5 ese joǵary. Jalpy, statıstıka kóńilden shyqqanymen, ınvestısııa boıynsha Mańǵystaý, Túrkistan Qyzylorda, Ulytaý oblystarynda teris dınamıka baıqalypty.
Bıyl týrızmdi damytýǵa tikeleı yqpal etetin is-sharalar jospary aýqymdy. Mysaly, 2024 jyl Qytaıdaǵy Qazaqstan týrızmi jyly bolyp jarııalandy. Sonymen, 28-29 naýryzda Beıjińde merekelik is-sharalardyń ashylý saltanaty bastalsa, jyl ishinde týrızmniń túrli baǵyttary boıynsha aptalyqtar ótkizý josparlanǵan. Sondaı-aq qyrkúıekte elordada Besinshi Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary ótedi. Dodaǵa álemniń júzdegen elinen 4 myńǵa jýyq qatysýshy keledi degen aqpar bar. Bile bilgenge bul tek sporttyq alaman ǵana emes, oqıǵaly týrızm. Osy múmkindikti paıdalanyp, alys-jaqyn elderden kelgen qonaqtarǵa elimizdiń ótkeni men búgini jaıynda habar beretin tarıhı-mádenı oryndardy tanystyryp, kórikti ólkelerge saıahat uıymdastyrýǵa ábden bolady.
