Úkimet basshysy elimizde 60 jyldan beri tótenshe jaǵdaılar qyzmetteri men kommýnaldyq kásiporyndardy arnaıy tehnıkamen qamtamasyz etip kele jatqan iri kompanııalardyń biri – «Oralagroremmash» AQ-qa bardy. О́tken jyly munda 120-dan astam arnaıy tehnıka jáne 115 tirkeme shyǵaryldy. Bul rette kásiporynnyń óndiristik júktemesi 20%-dan aspaıdy.
«Memleket óńdeý sektoryn damytýǵa basa nazar aýdarady. Kásiporyn tolyq qýatpen jumys isteýi kerek. Biz qazir otandyq óndirýshini qoldaý baǵdarlamasyn ázirlep jatyrmyz. Satyp alýda lokalızasııasy joǵary kásiporandarǵa basymdyq berý kerek», dedi Oljas Bektenov.
Oljas Bektenov atys jáne zeńbirek qarý-jaraǵyn óndirýge mamandanǵan biregeı kásiporyn – «Batys Qazaqstan mashına jasaý kompanııasy» AQ-qa da bardy. Ol shyǵarylatyn joǵary sapaly qorǵanys ónimderine álemdik naryqta suranys joǵary ekenine basa nazar aýdardy. Sondaı-aq kompanııa júktemesiniń 60% deńgeıinde ekenin eskere otyryp, aralas óndiristerdi qurý qajettigin atap ótti. Odan keıin qańyltyr, polıetılen jáne polıpropılen qubyrlaryn, halyq tutynatyn plastmassadan jasalǵan taýarlardy óndiretin kásiporyn – «Oral saýda-ónerkásip kompanııasy» JShS jumysymen tanysty. Zaýyttyń jyldyq qýaty 37,5 myń tonna polıetılen buıymyn shyǵarýǵa jetkilikti bola tura, byltyr júkteme 20%-dy quraǵan. Shyǵarylatyn ónim jańartýdy jáne jańǵyrtýdy qajet etetin gazben, sýmen jabdyqtaý, telekommýnıkasııa júıelerine arnalǵanyn atap ótken jón.
Úkimet basshysy qýaty jylyna 5 mln polıpropılen qapshyǵyn (bıgbegter) shyǵaratyn «Packaging Systems» kásipornyna bardy. Joba ótken jyldyń kúzinde aımaqqa sheteldik kompanııalardy ornalastyrý aıasynda paıdalanýǵa berildi. О́ndiriletin bıgbegter qazirgi ýaqytta Qazaqstanda paıdalanylady, sondaı-aq EAEO jáne EO elderine eksporttalady.
«Investısııa tartý úshin barynsha kúsh salýymyz kerek. Otandyq nemese sheteldik ınvestorlar bolsyn – olar bizdiń ekonomıkamyz úshin mańyzdy. Sondyqtan biz ınvestorlar úshin qolaıly jaǵdaı jasaýymyz kerek», dedi O.Bektenov.
О́nerkásip nysandaryn aralaý qorytyndysynda Úkimet basshysy ónerkásiptiń qarqyndy ósýin jáne ekonomıkany ındýstrııalandyrýdy qamtamasyz etý úshin qarjylyq jáne qarjylyq emes qoldaý sharalary boıynsha kásipkerlik sýbektilerine qoldaý kórsetý sharalaryn kúsheıtýdi tapsyrdy.
Aıta keteıik, Memleket basshysynyń ekonomıkany 6%-ǵa ósirýdi qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý aıasynda 2024 jyly Qazaqstanda óńdeý ónerkásibi óndirisiniń kólemin 2023 jyldan 5% deńgeıinde ulǵaıtý josparlanyp otyr. Máselen, óńdeý ónerkásibinde 1,2 trln teńgege 15 myń jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beretin 180-ge jýyq ınvestısııalyq jobany iske asyrý josparlanǵan.
Oblystaǵy jumys sapary aıasynda Premer Oral qalasynyń kommýnaldyq-energetıkalyq sektoryndaǵy birqatar nysandy aralap, ınfraqurylymdy jańǵyrtý jumystarynyń barysymen tanysty. 1961 jyldan beri jumys istep turǵan «Batys Sý Arnasy» sýmen jabdyqtaý jáne sý burý kásipornynda boldy.
Oljas Bektenov óńir basshylyǵynyń nazaryn turǵyndar tarapynan, ásirese jaz aılarynda aýyzsý tapshylyǵyna qatysty aryz-shaǵymdarǵa aýdaryp, sý tazartý júıesin rekonstrýksııalaýǵa baılanysty JSQ ázirleýdi jyl sońyna deıin aıaqtaýdy tapsyrdy. Onyń óndiristik qýatyn táýligine 50 myń tekshe metrge deıin arttyrý kerek. Úkimet qajetti qoldaý kórsetedi.
Sýmen jabdyqtaý jelilerin (tozý – 60,5%), sý burýdy (tozý – 61,3%) jańǵyrtýdy jedeldetý, sondaı-aq káriz-sorǵy stansalaryn rekonstrýksııalaý boıynsha birqatar tapsyrma berildi.
Sonymen qatar Premer-mınıstr qaýipti qyzyl aımaqta ornalasqan «Jaıyqjylýenergo» AQ elektr jáne jylý energııasyn óndirý kásipornynyń aǵymdaǵy jaǵdaımen tanysty. Kásiporynda Oljas Bektenov bas dıspetcherlik bólmeni, týrbına zaly men qazandyqty aralap kórdi. Búginde úsh qazandyq agregaty (№2,4,9) men týrbınany jóndeý jumystary aıaqtaldy, 16,5 shaqyrym jylý jelileri jóndeldi. Sonymen qatar úsh energetıkalyq qazandyq pen №3 týrbınany kezeń-kezeńimen aýystyrý jobasyn ázirleý jumystary bastaldy. Bul sharalar búkil stansa jumysynyń senimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
«Memleket basshysy atap ótkendeı, eldi mekenderdiń tynys-tirshiligine qajetti barlyq júıeniń úzdiksiz jumys isteýin qamtamasyz etý – Úkimet pen ákimdikterdiń negizgi mindetteriniń biri. Respýblıka boıynsha JEO tozýy 66%-dy, al Oral qalasynda 86%-dy qurap otyr. Jobalyq-smetalyq qujattama qalaı daıyn bolady, ákimdik tıisti ótinimdi engizýge tıis. Ony qarap, kezeń-kezeńimen sheshemiz», dedi Oljas Bektenov.
Sondaı-aq Úkimet basshysyna taýarlyq gaz óndirisin arttyrý jáne óńirdi gazdandyrý barysynda júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandaldy.
Sonymen qatar jylytý maýsymyn eskere otyryp, óńir basshylyǵyna eldi mekenderdiń tynys-tirshiligine qajetti barlyq júıeniń úzdiksiz jumys isteýin qamtamasyz etýdi erekshe baqylaýda ustaý tapsyryldy.
Oblysqa jasaǵan sapary kezinde Oljas Bektenov azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystardyń barysymen tanysyp, óńirdiń agroónerkásiptik keshenin damytý týraly baıandama tyńdady. «World Green Company» JShS kókónis ósiretin jylyjaı keshenine barǵan Úkimet basshysy ondaǵy tehnologııalyq úderispen tanysyp, daıyn ónimderdi qarap shyqty.
Jylyjaı aýmaǵynda kókónis ósirýge barlyq qajetti jaǵdaı jasalǵan: sýarý, jeldetý, kóleńkeleý, ylǵaldandyrý, salqyndatý, jylytý jáne basqa da júıeler jumys isteıdi. Bir jylda munda 6 myń tonnadan astam qııar men qyzanaq óndiriledi.
«Bizdiń jylyjaıymyz – gollandııalyq tórtinshi býyn tehnologııasymen salynǵan jáne barlyq zamanaýı elementterdi qamtıtyn joǵary tehnologııalyq joba. Qazir 190 adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyrmyz, olardyń barlyǵy – oblys turǵyny. О́nimder jergilikti naryqqa shyǵarylady, sonymen qatar Reseıdiń jaqyn aımaqtarynda suranysqa ıe», dedi kásiporyn basshysy Murat Ibragımov.
Elimizdegi ónerkásiptik jylyjaılardyń jalpy aýdany búginde 223,1 ga quraıdy, ınvestısııalyq sýbsıdııalaý qaǵıdalary aıasynda jylyjaı bıznesin yntalandyrý úshin shyǵystardy óteý 25%-dan 30%-ǵa deıin ulǵaıtyldy. Sondaı-aq tyńaıtqyshtar, ósimdikterdi qorǵaý quraldary, egindik sýy, qııar jáne qyzanaq tuqymdary qunynyń 50%-y sýbsıdııalanady. Premer-mınıstr ishki naryqty otandyq aýyl sharýashylyǵy ónimderimen qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.
«Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵyn damytýdy qoldaıdy. Bıyl agroónerkásip keshenin qoldaý sharalary aıasynda 430 mlrd teńge qarastyryldy. Alaıda Prezıdent tapsyrmasymen biz bul somany eki ese arttyramyz. Sondyqtan bizde aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń kólemin ulǵaıtý perspektıvasy joǵary, endi belsendi jumys isteý qajet. Memleket tarapynan qajetti kómek kórsetiledi», dedi Oljas Bektenov.
Sondaı-aq Úkimet basshysyna ınvestısııa kólemi shamamen 2,4 mlrd dollardy quraıtyn, qýattylyǵy 6 mln tonna kalıı tyńaıtqyshtaryn óndiretin Qazaqstandaǵy tuńǵysh taý-ken baıytý keshenin salý jobasy tanystyryldy. Búgingi tańda elimizde mundaı tyńaıtqyshtarǵa ortasha qajettilik jylyna 18 myń tonnany quraıdy. Zaýyt 2035 jylǵa deıin kezeń-kezeńimen iske qosylady. «Qazaq Kalium Ltd.» quryltaıshysy Nurlan Artyqbaevtyń aıtýynsha, kásiporyn ashylǵannan keıin Qazaqstan álemdik naryqtaǵy óndiris úlesiniń 14%-yn qamtı otyryp, kalıı tyńaıtqyshtaryn álemdik óndirýshilerdiń úzdik bestigine kiredi. Joba aıasynda 4 myń turaqty jumys orny qurylady.
Aıta ketý kerek, Batys Qazaqstan oblysy – ındýstrıaldy-agrarlyq óńir. 2023 jyly aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń kólemi 305,5 mlrd teńgeni qurady. О́tken jyly 310 myń tonna dándi daqyl, 81,2 myń tonna maıly daqyl, 61,7 myń tonna kókónis óndirildi. Oblysta syıymdylyǵy 52,3 myń tonna bolatyn 32 kartop-kókónis qoımasy bar, onyń ishinde jabdyqtalǵandary – 51,1 myń tonna. Bıyl qosymsha 2 kókónis qoımasyn paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.
Sonymen qatar BQO-da 33,5 myń mal basyna arnalǵan 14 bordaqylaý alańy jumys isteıdi, olar barlyq qajetti ınfraqurylymmen jabdyqtalǵan. Bıyl syıymdylyǵy 17,4 myń bas bolatyn taǵy 7 mal bordaqylaý alańyn iske qosý josparlanyp otyr. Sondaı-aq 1,9 myń mal basyna arnalǵan 4 iri sút fermasynyń qurylysy bastaldy. Nátıjesinde, oblysta sút óndirisi 41,2 myń tonnaǵa jetedi.
Jalpy, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń óńdelgen úlesi 63,1%-ǵa jetse, 2026 jylǵa qaraı bul kórsetkishti 70%-ǵa deıin arttyrý josparlanǵan. Búgingi tańda jergilikti azyq-túlikpen qamtamasyz etý negizgi azyq-túlik taýarlarynyń 24 ataýy boıynsha júzege asyrylady. Bul baǵyttaǵy jumystar erekshe baqylaýǵa alyndy.
