Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Qurylys bastalǵannan baqylaýǵa alynady
Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova ulttyq joba 655 jańa alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek nysanyn (medısınalyq pýnkt, feldsherlik-akýsherlik pýnkt, dárigerlik ambýlatorııalar) salýdy, 32 kópbeıindi ortalyq aýdandyq aýrýhanalardy jańǵyrtýdy, sondaı-aq aýyldaǵy densaýlyq saqtaý nysandary úshin 1 100 medısına qyzmetkerin daıarlaý kerektigin alǵa tartty. Búgingi tańda 92 medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek obektisiniń qurylysy aıaqtalǵan, 7 medısınalyq mekeme boıynsha jumystar jalǵasyp jatyr. Buıyrtsa jyl sońyna deıin taǵy 556 nysandy paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. Ulttyq jobanyń qalǵan baǵyttary boıynsha qajetti rásimder men úderister júrip jatyr.
Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta jobalardyń saraptamasyn keshiktirýler jıi bolyp júr. Budan basqa Ulytaý men Qostanaı oblystarynda nysandardy salý merzimderi aýysqan. Atalǵan máseleler boıynsha О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaev pen óńir ákimderi Berik Ábdiǵalıuly men Qumar Aqsaqalov túsinikteme berdi.
Úkimet basshysy «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasyn júzege asyrý máselesi Úkimette birneshe ret qaralǵanyn, biraq ázirge naqty nátıje joq ekenine toqtaldy. «О́tken jyly 309 nysandy salý josparlanǵan bolatyn. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi baqylaýdy álsiretip aldy. Ákimdikter de qurylys oryndaryn anyqtaý, jer ýchaskelerin ýaqtyly bólýde túrli syltaý aıtyp, máseleni shuǵyl sheshýge nıet tanytqan joq. Jobalaý qujattaryn rásimdeý men saraptama máseleleri de tym kesheýildep ketti. Sondyqtan aýyldyq jerlerdegi medısına nysandarynyń qurylysyn bastaý merzimderi buzyldy», dedi ol.
Onyń aıtýynsha, byltyr ákimdikter tıptik jobalardy jergilikti jerge baılanystyrýǵa tıis edi, bul jumys ta aıaqsyz qaldy. Jalpy, bıyl 239 nysannyń jobalyq qujattamasy daıyn, onyń 109-y boıynsha ǵana merdiger kompanııalar aıqyndaldy. Qalǵandary ázirge naqty isten góri, qurǵaq sóz kúıinde qalyp otyr. «Qurylys jumystaryn aldaǵy naýryz-sáýir aılarynda bastaý qajet. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bolsa, olardy qarjylandyrý úshin bıýdjettik ótinimderdi berýge asyǵar emes. Ákimdikter de qarjylandyrý máselelerin sheshe almaı keledi. Áli kúnge deıin kópbeıindi ortalyq aýdandyq aýrýhanalarda kúrdeli jóndeý jumystary bastalǵan joq. Sondaı-aq olarǵa medısınalyq jabdyqtar satyp alý isinde de jaǵdaı máz emes. Mundaı is-sharalar kóp ýaqytty alady», dedi O.Bektenov.
Munymen birge ol ulttyq joba úshin jıhaz jáne qurylys materıaldaryn jetkizýge otandyq óndirýshilerdi tartý qajettigine nazar aýdardy. Atap aıtqanda, «Samuryq-Qazyna» qory men onyń enshiles uıymdary otandyq taýarlar men qyzmetterdi keńinen satyp alyp, ózimizdiń otandyq taýar óndirýshilerge qoldaý kórsetýge tıis. «О́tken aptada ǵana jeńil ónerkásip qaýymdastyǵynyń basshysy Saltanat Ábdikárimova «Samuryq-Qazyna» qorynyń taýar satyp alý saıasatyn synǵa alyp, konkýrstarda shıkiliktiń baryn aıtyp, shaǵymdandy. Men kásipkerlerdiń pikirin qoldaımyn. Biz osy saladaǵy jaǵdaıdy túbegeıli ózgertip, otandyq óndirýshilerdi qoldaý júıesin qurýǵa tıispiz», dedi Premer-mınıstr.
Sonymen qatar ulttyq joba boıynsha jaǵdaıdy jaqsartý úshin jumys qarqynyn barynsha kúsheıtý qajettigin aıtty. Atap aıtqanda, árbir nysannyń qurylysyn qujattardy daıyndaý, qarjylandyrý kezeńinen bastap, ýaqtyly tapsyrǵanǵa deıin kúndelikti baqylaýǵa alý kerek. Sondaı-aq medısınalyq jabdyqtarmen jáne personalmen qamtamasyz etý máselesi de nazardan tys qalmaýǵa tıis.
Úkimet basshysy oblys ákimdikterine О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligimen birge 1 sáýirge deıin jobalarǵa saladan tys keshendi saraptama júrgizýdi aıaqtaýdy tapsyrdy. «Densaýlyq saqtaý, Qarjy mınıstrlikteri men ákimdikter jobalardy qarjylandyrý máselesin jedel sheshýge tıis», dep túıindedi O.Bektenov.
Astana mańyndaǵy mekenderdi damytý jospary
Úkimet otyrysynda Astana aglomerasııasyn damytýdyń 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary da jan-jaqty talqylandy. Premer-mınıstrdiń orynbasary – ulttyq ekonomıka mınıstri Nurlan Baıbazarov qazirgi ýaqytta Astana aglomerasııasynyń aýmaǵyna Astana qalasy (aglomerasııanyń ózegi) jáne óńir halqynyń 40%-y turatyn Qosshy qalasymen birge Aqmola oblysy úsh aýdanynyń 40-tan astam eldi mekeni kiretinin baıandady.
Jalpy, sońǵy 10 jylda Astana turǵyndarynyń sany 46%-ǵa ósti. Bul rette, boljamdy derekterge sáıkes, 2035 jylǵa qaraı bul kórsetkish 2,3 mln adamǵa deıin artady.
Astana aglomerasııasyn damytýdyń keshendi josparynda 1,13 trln teńgege 329 is-sharany iske asyrý kózdelgen. Atalǵan jospar qala qurylysyn damytýǵa, áleýmettik jáne ınjenerlik-kólik ınfraqurylymyn jańǵyrtýǵa, ekologııalyq turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan.
Máselen, aglomerasııany aýmaqtyq damytý sheńberinde elorda men Aqmola oblysynyń damý josparlaryn sáıkestendiretin biryńǵaı qala qurylysy saıasatyn ázirleý josparlanǵan. Jalpy aýdany 940 gektardan asatyn eko qalashyqtar qurý kózdelip otyr. Olardyń aýmaǵynda shaǵyn bıznes júrgizýge arnalǵan úı-jaılary bar turǵyn úıler salynatyn bolady.
Aglomerasııanyń kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymy máselelerin sheshý maqsatynda elektrovozdarǵa qyzmet kórsetetin logıstıkalyq 6 keshen men servıstik ortalyq salý, sondaı-aq qala mańyndaǵy turaqty marshrýttardy sýbsıdııalaý sharalary qarastyrylǵan.
Sonymen qatar aglomerasııa eldi mekenderinde 400 shaqyrymnan astam jol jóndelip, 300 shaqyrym jol jáne 4 kópir salynady. Sondaı-aq 70 km káriz júıesin, 500 km sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jelilerin, 800 km elektr jelisin, 3 qazandyq t.b. salý jáne rekonstrýksııalaý kózdelgen.
Azyq-túlik beldeýin damytý jáne ınvestısııalar tartý úshin 25 azyq-túlik óndirý nysany, 12 ónerkásiptik taýarlar óndirý kásiporny salynady. Bularmen birge Arshaly aýdanynda jalpy aýdany 300 gektar ındýstrııalyq aımaq qurylady.
Elorda tóńireginde 7 órt sóndirý deposynyń qurylysyna daıyndyq barysy týraly Aqmola oblysynyń ákimi Marat Ahmetjanov baıandama jasady. Astana ákimi Jeńis Qasymbek qala mańyna qatynaıtyn qoǵamdyq kólik máselesin sheshý josparlary týraly habardar etti. Baıandamalardy tyńdaǵan Premer-mınıstr keshendi jospardy iske asyrý úshin elorda men óńirdiń ózara belsendi is-qımylynyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Ol qalaǵa jaqyn mańdaǵy eldi mekenderde halyq sanynyń kúrt ósýi men elordaǵa kúndelikti kelip-ketetin adamdardyń legi aglomerasııanyń negizgi problemasy ekenin eske saldy. «Bul Astana qalasynyń ınfraqurylymy men ekologııasyna jáne qaýipsizdigine túsetin júktemeni edáýir arttyrady. Adamdar elordaǵa jaqyn mańda turǵysy keledi. Ony túsinýge bolady. Alaıda mundaı kóshi-qon eńbek naryǵyna áserin tıgizedi, oblysta jumyssyzdyqtyń ósýine yqpal etedi. Sondyqtan, atalǵan máselelerdi sheshý úshin aýqymdy jumys isteýge týra keledi», dedi Premer-mınıstr.
Onyń aıtýynsha, usynylyp otyrǵan Keshendi jospar osy baǵyttaǵy negizgi baǵdarlamalyq qujat bolady. Qala mańyndaǵy aýyldardyń sýmen qamtamasyz etý, sý burý, elektrmen jabdyqtaý, joldardyń jaı-kúıi sııaqty ózderiniń problemalary da barshylyq ekenin atap ótti. «Jospardy iske asyrý osyndaı ózekti máselelerdiń de sheshimin tabýǵa tıis. Sonymen qatar elorda irgesindegi aýyldarda turaqty jumys oryndaryn ashý qajet. Astana qalasy aglomerasııanyń ózegi retinde irgeles jatqan aýmaqtardyń ornyqty damýyna negiz bolady. Bul elorda men oǵan jaqyn mańdaǵy eldi mekenderdiń turmys deńgeıiniń arasyndaǵy teńgerimsizdikti azaıtýǵa múmkindik beredi», dedi O.Bektenov.
Úkimet basshysy Keshendi jospardy iske asyrý kezinde ınvestısııalar tartýǵa qolaıly jaǵdaı jasaý kerek ekenin aıtty. Bul kólik-kommýnıkasııa, saýda-logıstıka, ınjenerlik-kommýnaldyq jáne áleýmettik ınfraqurylymnyń birtutas keshenin qurýǵa kómektesedi. Osylaısha, aglomerasııanyń tirek qańqasy qalyptasady.
«Sondaı-aq 45 aýyldyq eldi mekenniń árqaısysyna ózindik ekonomıkalyq erekshelik berý qajet. Sol kezde aýyldarmen qatar, Astana qalasy da mal jáne ósimdik sharýashylyǵynyń, qurylys ındýstrııasynyń, sondaı-aq basqa da salalardyń qajetti ónimderimen ózin ózi qamtamasyz etýge qol jetkize alady», dedi Úkimet basshysy.
Premer-mınıstr atap ótkendeı, josparlanǵan barlyq is-sharany jaýapty ári sapaly iske asyrý elorda men qala mańyndaǵy aımaqtardyń ekonomıkalyq damý tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.
