Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Qala, aýyl-aımaqtaǵy pasıentterdiń ishinde kásibı dárigerge jazylýdyń qıyndyǵyn aıtyp, shaǵymdanatyndar kóp. Bul bıyl nemese byltyr anyqtalǵan kemshilik emes. Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesi engizilgeli kún tártibinde turǵan másele. Árıne, jyl saıyn jańa standarttarǵa saı medısına nysandary boı kóterip, emhanalar qajetti qural-jabdyqtarmen tolyǵyp keledi. Mamandardy tartýǵa, yntalandyrýǵa óńir ákimdikteri de aralasty. Áıteýir dáriger tapshylyǵynyń aldyn alýdyń qam-qareketin jasap álek. Onyń ústine byltyr aýylǵa baryp eńbek etýdi kózdegen dárigerlerge bir rettik tólem usyný týraly zań jobasyn Májilis depýtattary maquldady. Tólemniń kólemi 100 eń tómengi jalaqy mólsherinde bolady dep josparlanǵan. Muny bıylǵy eń tómengi jalaqyǵa shaqsaq, 9 mln teńgege jeteǵabyl bolady eken. Iаǵnı jyldan-jylǵa eń tómengi jalaqy ósse, tólem mólsheri de artady degen sóz. Bul da bolsa dáriger tapshylyǵyn rettep, pasıentterdiń kásibı mamanǵa meılinshe jyldam joldama alýyna yqpaldasady. Qujatta «Qazaqstannyń eńbek sińirgen dárigeri» qurmetti ataǵyna usynylǵan sala maıtalmandaryna 1 000 AEK kóleminde birjolǵy tólem tólenetini kórsetilipti. Buǵan qosa respýblıka kóleminde jyl saıyn «Mamandyq úzdigi» degen ataýmen baıqaý ótkizilip, onyń jeńimpazyna 500 AEK kóleminde tólem tabystalýy múmkin. Munyń ózi – jumysyna tııanaqty, isin jetik biletin medısına salasynyń bilgirlerine úlken qoldaý. Aldyńǵy aǵa býyn dárigerlerdiń izimen salanyń úzdigi atanýǵa umtylǵan jastardy yntalandyrýdyń taǵy bir tıimdi tetigi dep túsindik.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bıyl da emhanada medısınalyq kómek kórsetýdi jaqsartý úshin buıryqtar men standarttarǵa ózgeris engizýge nıetti ekenin baıqatyp otyr. Mysaly, naýryzdan bastap josparly emdeýge jatqyzýǵa arnalǵan taldaýlar tizbesi 42 zertteýge qysqardy. Ári osy taldaýlardy qoldaný merzimi 10 kúnnen 14 kúnge deıin jáne 1 aıdan 3 aıǵa deıin artady eken. Sol sekildi sáýirden bastap, kásibı mamandarǵa tikeleı júginý tásilderi jetildiriledi. Birqatar jaǵdaıda pasıentter jalpy praktıka dárigeriniń joldamasynsyz kásibı mamanǵa júgine alady. Negizi bul ereje-talap burynnan bar. Byltyr da ózgerister engizilgen. Osyǵan qaramastan bıyl da tolyqtyrý engizilgeni qýantady. Árıne, shuǵyl jaǵdaıda, jaraqat, onyń ishinde oftalmologııalyq, otorınolarıngologııalyq jaraqat alǵanda kásibı dárigerge birden qaralýǵa bolady. Shuǵyl jáne josparly stomatologııalyq kómek, dermatovenerologııalyq beıindegi aýrýlar kezinde, tirkelgen jeri boıynsha akýsher-gınekologke jáne psıhologtiń qabyldaýyna terapevtiń aldynan ótpeı, tóte barýǵa bolady. Sondaı-aq onkolog jáne onkogematologtiń qabyldaýyna, dıspanserlik esepte turǵan pasıentterge kardıolog, endokrınolog, oftalmolog, nevropatolog, hırýrgtiń qabyldaýyna emin-erkin jazylýǵa múmkindik beriledi.
Sáýir aıynan bastap dınamıkalyq baqylaý tártibi jáne jalpy praktıka dárigeri men kásibı mamandardyń birlesken jumys algorıtmi qaıta qaralady. Osy jumystyń sheńberinde zertteýler júrgizýdiń kólemi árbir pasıent úshin jeke tártippen aıqyndalmaq. Bul degenińiz – dárigerler birlesip, árbir pasıenttiń ahýalyna qaraı emshara qabyldaý kezeńderin, tásilderin naqtylap alady degen sóz. Qarap otyrsaq, bıyl da kásibı mamanǵa jazylý birshama jeńildeıtin tárizdi. Ásirese sozylmaly syrqatqa shaldyqqan naýqastardyń sapaly em alýyna kóbirek kóńil bólinetini qýantady. Munyń barlyǵy kásibı dárigerge jazylyp, kezegin aptalap kútetinderdiń máselesin túbegeıli sheshedi dep aıtýdan aýlaqpyz. Nege deseńizder, dáriger tapshy aýyldarda qyzmet kórsetý algorıtimin qansha jetildirgenmen, aptaǵa ulasatyn kezekti á degende azaıtý ázirge is júzinde qıyn bolatyn tárizdi.
