Jyl saıyn respýblıkada Qytaı men Reseıde óndirilgen bul ónimderdiń 1 mıllıonǵa jýyq juby satyp alynady. Sondyqtan satyp alý-satý salasynda tájirıbesi bar shaǵyn kompanııany basqaryp otyrǵan kásipker úshin bul baǵyt tyńnan túren salǵandaı qabyldandy.
Buqaralyq aqparat quraldarynan kásipkerlikti qoldaý baǵdarlamalarymen tanysqan Mahambet tolyqqandy keńes alý úshin «Damý» qoryna júgindi. Sarapshylar oǵan Nazarbaev ýnıversıtetiniń Joǵary bıznes mektebinde oqýǵa keńes bergen. M.Asabaev memleket esebinen tólenetin qysqamerzimdi oqý kýrstarynan keıin Almaty qalasynyń Kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyǵy mamandarymen aqyldasa otyryp, naqty bıznes-jospar túzdi. Kredıtorlar senim bildirý úshin bıznes-ıdeıany saýatty usyný, bıznesti eń az shyǵynmen tabysqa jetetindeı etip uıymdastyrý qajet.
Degenmen jobany júzege asyrýǵa áli de qarjy jetkiliksiz edi. Bul rette «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha memlekettik tegin grant baıqaýyna qatysýy kásiporyn úshin mańyzdy boldy. 2015 jyly 20 toqyma stanogimen jumys istegen shaǵyn kásiporynda qazir 35 stanok bar. Kúnine 5000 jup polıvınılhlorıd, (PVH), gelmen qaptalǵan qolǵap shyǵarady. Negizinen ishki naryqtaǵy munaı, qurylys kompanııalary tapsyrys beredi.
Kásipker ishki naryqtaǵy úles úshin kúres «tar jol, taıǵaq keshýmen» birdeı ekenin aıtady. Taýarǵa paıdalanatyn shıkizattyń 40 paıyzy elde shyǵarylsa ǵana otandyq taýar bolyp sanalady. Mahambettiń bıznestegi seriktesterimen birge shyǵaryp jatqan qurylys qolǵabynyń 42 paıyzy otandyq ónimderden daıyndalǵan.
«Bizdiń taýar qurylymynyń 58 paıyzy – ımportqa táýeldi. Keıbir taýarlardy kórshi elderden aldyramyz. Bizde bul kórsetkishtiń deńgeıin 60-70 paıyzǵa deıin kóterýge múmkindik bar. PVH, gelge qoldanylatyn shıkizat ónimderin ózimizde shyǵarsaq, taýar qunyna áser etedi. О́kinishke qaraı, Qazaqstanda qurylys materıaldary jasalatyn shıkizat óndirilmeıdi. Jipterdi Qytaıdan, qolǵaptyń jumys betine qoldanylatyn PVH qabatyn Reseıden ákelý kerek. Qajetti shıkizat pen qosalqy taýarlardy, boıaýdy, jelimdi óz elimizde shyǵarýǵa múmkindik bar. Ol úshin Qazaqstan damý banki sııaqty qarjy ınstıtýttary bızneske paıyzy tómen nesıe berýdi uıymdastyrsa jaqsy bolar edi. Sonda kúndik aınalymy 5 myń qolǵaptan aspaıtyn óndiris oryndary tek qurylys qolǵaby emes, aıaqkıim, baskıimge deıin shyǵaratyn logıstıkalyq tizbektegi alyp kásiporynǵa aınalady. Bul faktor shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi arasynan bıznes-akýlalarynyń shyǵýyna tosqaýyl bolyp otyr», deıdi M. Asabaev.
M.Asabaev osy rette shıkizatty shetelge eksporttaǵandar nemese shetelden taýar ákelip satatyndar ishki naryqty jabaıy bazarǵa aınaldyryp jiberdi deıdi.
«Bızneske «tez baıyp ketýdiń tóte joly» dep qaraıtyndar bıznesiniń bolashaǵyn óz qolymen tunshyqtyryp tastaıtynyn túsinbeıdi. Bızneste evolıýsııalyq úılesim saqtalsa ǵana onyń ǵumyry uzaq bolmaq. Dál qazir kásippen aınalysyp júrgen azamattardyń qanshasy alypsatarlyqqa den qoıǵan, qanshasy taýar shyǵarýǵa basymdyq bergen, onyń arajigin ashý qıyn. Kásibimdi perzentimdeı kóremin. Jabylyp qala jazdaǵan qıyn sátterdi de bastan keshirdik. Almatynyń qara bazarlaryndaǵy jaramdylyǵy bir kúnnen aspaıtyn sheteldik qurylys qolǵaptary talaı ret tynysymyzdy taryltty. Alaıda qashanda sapaly ónimge basymdyq beretin shetel kompanııalary bizdiń ónimderge qyzyǵýshylyq tanytty. Elde tirkelgen fransýz kompanııalarynyń tapsyrys berýi jobamyzdyń ekinshi tynysyn ashqandaı boldy», deıdi kásipker.
Osydan keıin aq tapsyrys bergen kompanııalardyń geografııalyq shekarasy keńeıip júre bergen. Sáıkesinshe, basqa kompanııalardan da tapsyrys túse bastapty.
«Byltyr kásipornymyzdy Taraz qalasyna kóshirdik. Onda jumys kúshi arzan, sodan keıin jalǵa berý orny da qoljetimdi. Bul qarjy kózin únemdep, qosymsha stanoktar satyp alýǵa múmkindik berdi», deıdi M.Asabaev.
Bıik taýdyń basynda eshteńe óspeıdi, biraq tóbesine shyqsa, kóp nárseni kórýge bolady. Sol sekildi, kúndelikti tynymsyz tirshilik eleýsiz nárse sııaqty seziledi. Alaıda tegeýrindi talap pen uly izdenistiń nátıjesinde baǵyndyrǵan bıiktik ǵalamat ózgeristerge jol ashatyny aqıqat dúnıe. Tynymsyz eńbek, kásibı biliktilik jáne jaýapkershilik – mejege jetýdiń kepili. Qazaqstanda ázirge qurylys qolǵaby ındýstrııasynyń kóshbasshysy atanǵan kásipkerdiń tabys formýlasynyń kilti osy.
ALMATY
