Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Sol sebepten qazir ustazdardyń deni basshylyq qyzmetten qashady. Shynyn aıtqanda, bul ózekti máselege aınalyp otyr. Sondyqtan zaman talabyna saı bilim júıesin engizý úshin Oqý-aǵartý mınıstrligi jańa joba ázirledi «Bilim berýdegi jańa ózgeristerdiń 1000 kóshbasshysy» dep atalǵan baǵdarlama búginde óz máresine jetip, alǵashqy nátıjesin kórsetti.
Memleket basshysynyń tapsyrmasymen júzege asqan joba Prezıdenttik jastar kadrlyq rezerviniń úlgisinde daıyndalǵan. Bilim berý salasyndaǵy ózgeristerdiń kóshbasshysyn irikteý, daıarlaý tetigin ázirleý jáne bekitýdegi bastama qanatqaqty rejimde iske qosyldy. Bes kezeńnen turatyn saıysqa bilim berý uıymdaryndaǵy mektep dırektorlarynyń orynbasarlary qatysqan.
– Alǵashqyda 8068 adam tirkelip, birinshi kezeń testileýden onyń 2858-i top jardy. Odan keıin deńgeıli kýrs oqydy. Úshinshi kezeńde elimizdegi jetekshi mektepterinen taǵylymdamadan ótti. Tórtinshi kezeńde qorytyndy baǵalaý rásimi júrgizilip, sońǵy synaqta mınıstrlik janynan qurylǵan komıssııa múshelerimen áńgimelesti. Sonyń nátıjesinde, 207 úmitker respýblıkalyq kadrlyq rezerv quramyna kirdi. Búginde 73 kóshbasshy jańa qyzmetke taǵaıyndaldy. Qalǵan úmitkerler oqý jyly barysynda taǵaıyndalmaq. Atap ótý kerek, barlyq kezeńnen sátti ótip, sertıfıkat alǵandarǵa «basshy-kóshbasshy» biliktilik sanaty beriledi. Joba áli jalǵasady. Osy jylǵa on eki myń úmitker tirkeldi, sonyń ishinen úsh myń úmitkerdi oqytý josparlanyp otyr, – dedi Oqý-aǵartý mınıstrligi Orta bilim berý komıtetiniń basqarma basshysy Aıman Dúısenbaeva.
Bul joba «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda salynyp jatqan jańa oqý ordalaryn bilikti basshylarmen qamtýǵa, bastysy, jańa úlgidegi kóshbasshylardyń kadrlyq rezervin qalyptastyrýǵa yqpal etedi. Top ishinen oza shaýyp, kadrlyq rezervke laıyq dep tanylǵannyń biri – Orynkúl Mahmetova. Ol buǵan deıin óziniń biliktiligimen kózge túsken ustaz. Alǵashqylardyń biri bolyp jeńimpaz atanǵan maman qazir Ulytaý oblysy Sátbaev qalasyndaǵy Qanysh Sátbaev atyndaǵy mektep dırektory bolyp taǵaıyndaldy. Buǵan deıin dırektordyń oqý-tárbıe isi jónindegi orynbasary bolǵan Orynkúl Dýmanbekqyzy jobaǵa irikteýde ózin kásibı turǵydan jańa satyǵa kóterilgenin aıtty.
– Bul jobaǵa qatysýǵa mektep basshysy Amankúl Tilemisova usyndy. Sóıtip, baǵymdy synap kórdim. Barlyq kezeńdi sátti aıaqtap, kadrlyq rezervke qabyldandym. Joba aıasynda kóshbasshy boıynda bolýǵa tıis daǵdylardy meńgerdim. Baǵdarlama barysynda qurylǵan kásibı orta senimdi jáne ózara tıimdi is-árekettiń jemisi boldy. Búgingi tańda osy qoǵamdastyqtyń múshesi retinde birin-biri qoldaıtyn, bilim salasyna qatysty suraqtardy sheshýge kómegin tıgizetin seriktesterim bar dep aıta alamyn, – dedi ol joba barysynda tanysqan áriptesterin erekshe baǵalap.
Kadr tapshylyǵyn joıyp, oqý ordalarynda kásibıligi joǵary kóshbasshylardy daıyndaýdy maqsat etken joba týraly Ybyraı Altynsarın tósbelgisiniń ıegeri О́mir Shynybekuly bul jobanyń bir artyqshylyǵy – basshylyq quramyna kirý joldarynyń ashyq bolýy ekenin jetkizdi.
– Shyny kerek, dırektorlyq qyzmetke qazir saýatty pedagogterdiń qyzyǵýshylyǵy kemip barady. Sebebi jumysy óte aýyr, jaýapkershiligi joǵary. Ár balanyń qaýipsizdigi úshin kúni-túni alańdaý, muǵalimderdiń kásibı quzyrettiligin kóterý jumystary, odan ózge mekteptiń sharýashylyq problemalaryn sheshý, jalaqydan birneshe ese kóp aıyppuldy tóleý kimdi qyzyqtyrady deısiz? Mınıstrlik birneshe aılyq kýrstan ótkizip, basshy daıyndaı salmaq. Abyroı men bedeldi eshqandaı kýrs ta, oqý orny da bere almaıdy. «Kóshbasshy» degen mınıstrdiń mórimen bekitiletin qyzmet emes. Ol bilim-biligi, tájirıbesi, minez-qulqy san túrli mamandardy bir iske jumyldyratyn tulǵa bolý kerek, – dedi tájirıbeli ustaz.
Bir jaǵynan, О́.Shynybekulynyń aıtqan sóziniń jany bar. Bilim berý salasynda kemel aqylymen, parasattylyǵymen, tulǵalyq qasıetimen bir óńirge ǵana emes, tutas elimizge tanymal pedagogter bar. Máselen, sondaı qurmetke laıyq tulǵanyń biri, ardaqty ustaz Orynsha Qarabalına apamyzdy aıtýǵa bolady. Ol óziniń «Ustaz baqyty» aty kitabynda: «Dıplom alǵannyń bári pedagog emes. Ustaz bolýǵa týa jaratylý kerek. Muǵalimdikke jalaqy alý úshin, kún kórý úshin barǵannan asqan sor joq. Ol – balalardyń sory, urpaqtyń sory. Sharýashylyqta, saıasatta, tipti soǵysta jibergen qateni túzeý qıyn. Bala seni moıyndamasa, sen pedagog emessiń. Ol moıyndaý jaqsy sabaq berýmen ǵana kelmeıdi. Shashyńdy qoıýyńnan bastap, kıinýińe deıin, sóıleý máneriń, oı-órisiń, dene bitimiń bári kózge kórinbeı, balaǵa qur alaqan bolsań, ustazdyq tulǵańa min...», dep anyq kórsetken.
Tujyrymdap aıtqanda, muǵalimderdiń kóshbasshylyq qabiletin, kásibı daǵdylaryn damytatyn jobalar bilim salasyna qajet. Atalǵan bastamadan alda jaqsy nátıje kútemiz. Degenmen ujym basqarý ekiniń biriniń qolynan kelmeıtini aıan. Osyndaı qajyrly qaıratty talap etetin qyzmetke úmitkerlerdi taǵaıyndaýda «barmaq basty, kóz qysty» minez oryn almasa boldy.
Erkenaz QORDABAI,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti
