Ata-ana taǵylymy

Bala kúnim degende esime Maqpal Júni­sovanyń biraýyz sózi túsedi. Tele­dı­dardan kórip tuńǵysh jadymda qalǵan suhbat, suhbattyń tolyq nusqasy da emes, ánshi­niń jalǵyz aýyz sózi. Jýrnalıst «siz úshin ıdeal kúıeýińiz shyǵar?» dedi. Ánshi «joq, nege? Men úshin ıdeal – meniń áke-sheshem» dep qaldy. Bitti. Jýrnalıst kútpegen jaýap. Arǵy jaǵy meniń de esimde joq, Maqpal apaıdyń jarqyn júzi men osy biraýyz sózi ǵana kókeıde qalyp qoıypty. Barlyq jan dúnıemdi bir tóńkerip tastasa kerek. Áıtpese anaý-mynaý áńgime jadynda jańǵyra ma adamnyń?

Ár bala úshin fenomen – ata-ana. Demek, ánshi bolyp, daýysy alty qyrdan asyp, Alash dalasyna jetken Maqpal apaı ómi­riniń qazyǵy da osy degen sóz. Ata-anany (otbasyn) pir tutý – Otanǵa tabyný degen sóz. «Otan otbasynan bastalady» dep tegin aıtpaǵan qazaq. Bul kisiniń ózi de ana, jar atandy, ánshi bolyp ataqqa jetti. Halyq tanydy, eli tóbesine kóterdi, qurmet­tedi. Daýsy eldiń qulaǵynda jańǵyryp, júreginen oryn alyp, ózi jurt aldynda jarqyrap júrip, bir kezde sál úzilis jasap qaıta jarq etkende, «qazaqtyń erke qyzymyn» dep shyq­ty. Bul – óziniń bolmysy ǵana emes, ulty­myzdyń tabıǵatyna bitken mádenı kod. Keshegi Maıra, Kúlásh Baıseıitova, Roza Baǵlanovalardan Bıbigúl Tólegenovalar­ǵa ulasqan uly kóshtiń jalǵasy Maqpal ánshiniń daýysyna ult tabıǵatynan tamyr tartqan myńdaǵan tin men boıaýdyń bir taly bitip ketken. Qazaq dalasynda kezinde Zulqııanyń ánin shyrqa­ǵan Maıra Ýálıqyzy: «Maıra, Maıra, Qyzyl tilim ­saıra» dep ánge bólegenin bilemiz.

Roza Baǵlanova bolsa óz Otanymen qosa, soǵys dalasyn ánge bólep, júrekter­ge nár egip qana qoıǵan joq, keńestik bılikke minbeden turyp Aral taǵdyryn ashyna aıtty. Eliniń, jeriniń taǵdyry úshin kúızelgen bulbul jurtynyń qamyn jeıtinin kórsetti. «Qanshama marapat pen ataqqa bólegen bılikke men qalaı qarsy shyǵam?» demepti. Shyndyq pen ádiletke bolyspaý qııanat pen qylmysty jaqtaýmen parapar ekenin túsingen eki adam bolsa, sonyń biri retinde tanyldy sol jalǵyz-aq aýyz sózimen. Ol kezde óner jolynda, qalt-qult etip shyń basynda turyp bul joldy tutý – júrektiń erligi. Ataqty Esenqul aqynnyń «bir joǵalyp tabylar kezim keldi» degenindeı, Maqpal Júnisova taǵdyr joly ákelgen azdaǵan úzilisten soń «men edim» dep emes, «qazaqtyń erke qyzy­myn» dep edi, odan ármen aspandaı jó­nel­di. Áke-sheshesin, eli-jerin qasterlegen qa­zaq qyzdarynyń rýhy sónbegenin sodan kóremiz. Otan súıý úshin, eldi qyzǵysh­taı qorý úshin zeńbirekpen atyp, álemdi tóńkerip tastaýdyń qajeti joq. Eń áýeli týǵan elińniń qasterli sezimderin, ­aıaýly ulaǵaty men rýhyn halyqtyń júregine sińirseń, odan asqan erlik joq. Dúnıedegi birinshi hıkmet, Allanyń nyǵmeti – mahabbat desek, tarıhtaǵy erliktiń bárin sol júrektegi mahabbat týdyrsa kerek. Al Maqpal ánshiniń mahabbaty halqynyń jú­regine baıaǵyda jetip qoıǵan. Daýys bolyp qon­ǵan, ún bolyp sińgen. Muqaǵalıdyń sózine ja­zylǵan Ábıirbek Tinálıevtiń «Farıza, Farıza jan, Farıza qyzyn» Maqpal Júnisovanyń oryndaýynda tyń­dasańyz, bizdiń sózdiń maǵmuryna boı­laýyńyz bek múmkin. Muqaǵalı men Ábıir­bektiń ǵana jalǵyzdyǵy men jan azaby ma bul án? Asylynda, oryndaýshy ánshi ne kúıshi shyǵarmanyń ishine kirip ózin de somdap shyǵady... Sondyqtan kesek týyndyny jetkizý tek úlken júrektiń isi deýge tu­rar­lyq. Sonshama alapat týyndylardaǵy sezimder men emeýrinderdi taǵdyrymen keshken, júregimen ótkergen jan ıesi ǵana somdap shyǵa alady. Jáne álgi týyndyǵa parapar alapaty bolsa boıynda. Olaı bolmasa keıipkerimiz týraly biz de qalam kótermes edik.