Jýyrda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev memlekettik qyzmettegi genderlik teńdik jaıynda aıta kele: «Er adamdar renjimesin, áıelder jumysqa óte muqııat, tııanaqty qaraıdy», degeni belgili. Árıne, áskerı qyzmette genderlik teńdik týraly aıtý qıyn shyǵar, alaıda sol ortada óz jumysyna muqııat ári tııanaqty qarap, erlerden qalmaı eńbek etip júrgen jandar kóp. Solardyń biri – 5510 áskerı bólimdegi qujattamalyq qamtamasyz etý bólimshesiniń aýdarmashy mamany, kishi serjant Aıagúl Turǵynova.
Onyń áskerı salaǵa qadam basqanyna 24 jyl bolypty. Soltústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń «Qazaq fılologııasy» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan jas maman 2000 jyly IIM-ǵa qarasty burynǵy Ishki ásker joǵary áskerı ýchılıshesinde lıngvıstıka kafedrasynyń memlekettik til boıynsha aǵa oqytýshysy bolyp eńbek jolyn bastaǵan. 2007 jyly qazirgi Ulttyq ulan akademııasynyń memlekettik til bólimshesine aýdarmashy-ádisker bolyp aýysady. On jyldan keıin Ulttyq ulannyń 5510 áskerı bóliminiń shtab mamany retinde jumysyn jalǵastyrady. Al joǵaryda aıtyp ótken qujattamalyq qamtamasyz etý bólimshesiniń mamany bolyp eńbek etip kele jatqanyna bir jylǵa jýyqtapty.
«Mektepte ádebı áńgimelerdi, hıkaıalardy qazaq tilinen orys tiline, orysshadan qazaqshaǵa aýdarýmen aınalysatynmyn. Sodan «aýdarmashy qyz» atanyp ketkenim bar. Osy daǵdy meniń aýdarmashy bolýyma áser etti. Men áskerı ınstıtýtqa kelgen jyldary aǵa býyn bizge qolushyn sozyp, aqyl-keńesin aıamady. Atap aıtqanda, ınstıtýt bastyǵynyń oqý isi jónindegi orynbasary, polkovnık Aqjúnis Musyrman jas mamandarǵa kóp kómek kórsetti. Bizdi demep, qoldaý bildirip júretin. Joǵary oqý ornynda qyzmet etken jyldary ózge de áriptesterimizdiń tálim-tárbıesin aldyq. Sol ýaqyttarda biz kýrsanttar jaıynda maqalalar jazyp, «Qalqan» gazeti men «Búrkit» jýrnalyna joldap otyratynbyz», deıdi Aıagúl Qurmashqyzy.
Aıta keteıik, Aıagúldiń shańyraǵy – áskerıler otbasy. Joldasy, aǵa leıtenant Baýyrjan Nurǵalıev – te – osy áskerı bólimniń qyzmetkeri. Erli-zaıypty jup Otan isine jumyla atsalysyp keledi.
«Áskerde erlermen qatar áıel adamdar da ıyq tirese qyzmet atqarady. Oqý-jattyǵýlarǵa qatysyp, deneshynyqtyrý jattyǵýlaryn oryndaımyz. Áskerdegi áıelderdiń ıyǵyna qyzmettik mindettemeler ǵana emes, sondaı-aq otbasylyq ómirdiń jaýapkershiligi de qatar artylady. Áskerı tártipti qatań ustaný, jarǵylyq talaptardy oryndaý jynysqa baılanysty bólinbeıdi. Sondyqtan arýlar batyldyǵy men batyrlyǵy úshin qandaı qurmetke bolsa da laıyq», deıdi keıipkerimiz.
Rasynda, áskerı qyzmet degeniń – el basyna kún týǵanda Otanyńdy qorǵaýǵa daıyndyǵyń. Muny kóbine biz er adamdarǵa artylatyn mindet dep oılaımyz. Degenmen tarıhqa kóz júgirtsek, Otanyn jaýdan qorǵaýda aldyna jan salmaǵan batyr áıelder de az bolmaǵan. Tumar hanshaıymnyń dushpanyn tize búktirý úshin qoldanǵan taktıkalyq ádis-tásilderi, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystaǵy mergen Álııa Moldaǵulova, pýlemetshi Mánshúk Mámetova syndy erjúrek sarbazdarmen qosa jaraly jaýyngerlerdiń jaraqatyn tańyp, dárigerlik kómegin aıamaǵan medbıke qyzdardyń eńbegin qaıda qoıasyz? Sol sekildi, búgingi áskerı qyzmette júrgen áıelder de bir jaǵynan onyń qatań tártibine de qaımyqpaı shydap, ekinshi jaǵynan otbasynyń da uıytqysy bolyp júr.
Aıagúl Qurmashqyzynyń áskerdegi memlekettik tildiń mártebesin arttyrýǵa qosqan úlesi mol. Kózge kóp kórine bermeıtin bul jumysta olar qaǵazǵa ǵana shuqshıyp otyrmaıdy, ishki qujat aınalymyndaǵy mátinderdiń qazaq tilinde saýatty ári sapaly jazylýyna jaýap beredi. Onyń qyzmeti sonysymen de mańyzdy.
«Áskerı sala termınologııasy keıingi jyldary jetilip keledi. О́ıtkeni Astanadaǵy memlekettik termınkom komıssııasynyń jumysy jandanyp tur. Sonymen qatar áskerı saladaǵy ǵalymdardyń da úlesi kóbeıdi. Mysaly, qytaı tili, túrki tilderi jáne parsy-arab tilderinen nemese orys tilinen engen sózderdiń barlyǵy zerttelip, zerdelenip baryp qoldanysqa enedi. Biz de osy iske shama-sharqymyzsha paıdamyzdy tıgizýge tyrysyp júrmiz. Áskerı qyzmetshilerdiń saýatty jaza bilýine, oıyn qaǵaz betine túsirý qabiletine, qujattardy durys resimdeýine kóńil bólip, tekserip otyramyz. Kóp qujattaryn túzetip, úıretip jatatyn kezderimiz de az emes», deıdi ol.
Onyń negizgi qyzmeti shtab keńsesinde ótedi degenimizben, áskerı qyzmetshi retinde saptyq, taktıkalyq sabaqtardy da qatar alyp júrýge tyrysady. Sebebi saptyq, deneshynyqtyrý, ınjenerlik, memlekettik-quqyqtyq daıyndyqtardan, basqa da sabaqtardan úzdik baǵa alýǵa baryn salady. Buǵan general bolýdy armandaıtyn árbir sarbaz yntaly. Bizdiń keıipkerimizdiń pedagogter otbasynan shyqqanyn eskersek, úzdik atanýǵa kúsh-jigerin jumsaıdy.
«Meniń ákem jaǵrapııa pániniń muǵalimi, joldasymnyń da ata-anasy orys tili men ádebıeti páninen sabaq bergen. О́zim de til mamany bolǵandyqtan, ádebı shyǵarmalardy oqyǵandy janym súıedi. Mekteptegi balalarymdy da osyǵan baýlyp, Berdibek Soqpaqbaev, Ázilhan Nurshaıyqov, Dýlat Isabekov sekildi jazýshylardyń áńgimeleri men romandaryn oqytamyn. Mysaly, Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» roman-epopeıasyn 15, 20, 30 jasta qaıta-qaıta oqyǵannyń zııany joq. О́ıtkeni ár jasqa saı kózqarastaǵy oqyrmanǵa ártúrli áser etedi», deıdi Otan isi men otbasy tirligin qatar alyp júrgen kópbalaly ana.
Iá, áskerı qyzmettegi erli-zaıypty bes bala tárbıelep otyr. Olardyń úlken uly – polısııa qyzmetkeri. Ádette, áskerı qyzmetshilerdiń kóbi balalarynyń da pogon taqqan áskerı adam bolǵanyn qalaıdy. Olardyń mundaǵy oıy – urpaǵynyń eldi qorǵaıtyn, patrıot bolǵanyn kórý.
«Keıingi kezde jastar jaǵy áskerden jaltaryp júrgenin baıqaımyz. Bul – eldiń bolashaǵy úshin qaýipti úrdis. О́ıtkeni kez kelgen er-azamat elimizdi qorǵaýǵa atsalysyp, memlekettiń órkendeýi men halyq tynyshtyǵyn oılaıtyn bolsa, Otan aldyndaǵy boryshyn óteýden bas tartpaýǵa tıis. Bul qatarǵa qazaq qyzdaryn da shaqyrar edim. Mysaly, bizdiń áskerı bólimniń ózinde qyzdar laýazymdy qyzmetterge taǵaıyndalyp jatyr», deıdi Aıagúl Turǵynova. Onyń aıtýynsha, áskerde áıelderdi shettetý nemese tómendetý atymen joq. Kerisinshe, qazaq ofıserleri olarǵa qurmetpen qarap, ár kez iltıpat bildirýden jalyqqan emes. Bastysy, tártip pen tárbıe birdeı saqtalady. Sóz sońynda áskerı qyzmetshiden jaımashýaq kóktemgi merekege oraı lebiz bildirýin suradyq.
«Qarýly kúshter qatarynda qyzmet etetin áskerı hanymdardy halyqaralyq merekemen quttyqtaımyn. Bul jumysta myqty densaýlyq, temirdeı tózim kerek. Eń bastysy nıet bolsa, biz almaıtyn qamal joq», dep izgi tilegin joldady.
