Sýretti túsirgen – avtor
Topyrlaǵan týrısterdiń tabany tıe bermeıtin shalǵaıdaǵy Tósqaıyńǵa qarasty ýchaskelerdiń barlyǵy da shekara boıynda jatyr. Bul jaqtyń ózen-kóli, taý-tasy, syńsyǵan orman-toǵaıy tym-tym sulý. Qarasań, kóz toımaıtyn tumsa tabıǵat. Osyndaı baılyqty qorǵaýdyń aldyńǵy shebinde aq jaýlyqty analar men burymdy qyzdar da júr. Keıingi jyldary kúzge qaraı kórshiles oblysta orman órti kúsheıip, olardan da maza qashty. Onyń ústine shekaranyń shekteýi bar Maraldy, Shanaǵatty, Balyqty bulaq sekildi ýchaskelerge arnaıy ruqsat paraǵymen kirip, keshki segizge deıin patrýldeý júrgizdi. Álbette, órt bola qalǵan jaǵdaıda ýaqytqa shekteý qoıylmaıdy. Ormanshylar eń bastysy, tilsiz jaýdy aýyzdyqtaýǵa kúsh salady. Jalpy, bylaıǵy ýchaskelerde ormanshylar aǵash kesý sekildi zań buzýshylyqtardy kezdestirse, dereý hattama toltyryp, shara qoldanýǵa da quqyly. Mundaı qyzmet te – arýlardyń moınynda. Ormanshy ınspektor Gúlzat Dónenbaıqyzynyń aıtýynsha, quqyq buzýshylyqtan bólek ormandaǵy ań-qustardyń izi, kún raıy sekildi tabıǵı qubylystarǵa deıin dápterlerine tirkep, júıeli baqylaıdy.
– Ormanshylyq qyzmette júrgenime on eki jyl bolypty. Oǵan deıin balabaqshada jumys istegenmin. Dúkende satýshy da boldym. Qazir kóbinese rasııada otyramyn. Japyraq qýrap, qurǵaqshylyq bolyp turǵan kúzdiń kúni maza joq. Patrýldeýde júrgen ınspektorlar eki saǵat saıyn jaǵdaıdy baıandap otyrady. О́rt qaýpi kúsheıgen kezderi táýliktep jumysta júremiz. Eń bastysy, jumys ózime unaıdy. Eki jyldan soń zeınetkerlikke shyǵamyn, – deıdi Gúlzat Turatalova.
Tájirıbeli maman Gúlzat Dónenbaıqyzynyń sońynan erip kele jatqan tabıǵat janashyry, ormanshy Bahtına Ermek negizgi mamandyǵy – mal dárigeri. Ol buǵan deıin Kúrshimniń quıǵan aýylynda mal dárigeri bolyp qyzmet atqarǵan. Al Tósqaıyńda mal dárigeriniń orny bos bolmaǵandyqtan, bilimin jetildirip, ormanshylyq qyzmetke bet burǵan. Áıtpese, mal dárigerlik qyzmetti de abyroımen atqara bilgen. Tórt túlikten qan da alǵan, operasııa da jasaǵan. Qazirdiń ózinde kórshi-qolańnyń maly aýyrsa, shaqyrtýlarǵa baryp turady.
– Ár kásiptiń jeńili men aýyry bolady ǵoı. Bizdiń qyzmette jaz, kúz aılary qarbalas. Kúnniń ystyq-sýyǵyna qaramastan, kóshetterdi arqalap júrip, gektar-gektar jerge egemiz. Ony kútemiz, baptaımyz. Egetinimiz kóbinese shyrsha bolǵandyqtan, kútim kerek-aq. Kóshetke deıin tuqymyn egip, tuqymbaqta ósiremiz. Tamyr jaıyp, jetile bastaǵan kóshetti taýǵa aparyp otyrǵyzamyz. Odan bólek, órtke de shyǵyp ketýge ázirmiz, – deıdi ormanshy ınspektor Bahtına Qýanǵanqyzy.
Al qystyńgúni belgilengen ýchaskelerin aralaı júrip, tabıǵı qubylystardy tirkeıdi. Qazir aýyl ishinde úsh túlki júrgenine deıin bilip otyr. Ormanshy arýlar túzdegi jumyspen qatar úıdegi sharýaǵa da úlgerip júredi. Áńgime arasynda tehnıkalyq baza jańartylsa degendeı de usynystar aıtyldy. Iá, tabıǵattyń asta-tók baılyǵyn shashaý shyǵarmaı ustap otyrý úshin mamandardan bólek olardyń qolynda baılanys quraldarynan bastap, órt sóndirý kólikterine deıin saǵattaı saqyldap turýy kerek. Bul – basqa másele. Al áıelderdiń aýyr eńbektegi temirdeı tózimdiligi kópke úlgi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Marqakól aýdany,
Tósqaıyń aýyly
