Áriptestik ıntegrasııaǵa betburys

– Gúlzada Táńirbergenqyzy, bul jańa­shyldyq maman daıarlaýda qandaı ózgeristerge jol ashady?

– «Qazaqstan Respýblıkasynyń 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan joǵary bilim berýdi damytý tujyrymdamasy» aıasynda S.О́te­baev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıteti ındýstrıaldy ýnı­versıtet bolýǵa qadam bas­ty. Munyń aımaqtyń jan-jaqty da­mý bolashaǵynyń irgetasyn qalaý­ǵa septigi mol. Birinshiden, ózin ózi qamtamasyz etetin tabys­ty túlekter shoǵyry daıarlanady. Ekinshiden, ındýstrııany ınnovasııalyq tur­ǵyda qoldaýǵa qabiletti ǵylym­ǵa betburys jasalyp otyr. Úshin­shi­den, ýnıversıtetimiz ındýstrııany, bıznes pen memlekettik organdardy biriktirý jolynda dıalog alańy bola alady.

Infraqurylymdy jańǵyrtý, sıfrlyq sheshimderdi engizý, sura­nysqa ıe jańa bilim berý baǵdar­lama­laryn quryp, zertteýlerdiń ekojúıesin damytý sekildi basqa da jobalardy júzege asyrý arqyly ýnıversıtetti zaman talaby men eńbek naryǵynyń sura­nysyna saı damytýdy maqsat etip otyrmyz. In­dýstrıaldy ýnıversıtet bilim berý qyzmetin álemdik naryqqa eks­porttap, óńirge kásibı mamandar­dy shoǵyrlandyrý men zııat­kerlik kapıtaldy arttyrýǵa jol ashady. Sonymen birge aımaqtyń áleý­met­tik-eko­nomıkalyq jáne tehno­lo­gııalyq damýyna tyń serpin beredi.

– Osy oqý ornynyń bazasynda Úki­met qaýlysymen I.Gýbkın atyndaǵy Re­seı memlekettik munaı jáne gaz ýnıver­sıtetiniń fılılaly ashyldy. Osy jaıynda aıtyp ótseńiz.

– Bul – Memleket basshysynyń ınjener­lerdiń jańa býynyn tárbıeleý týraly tapsyrmasynyń aıasynda ashylǵan jańa fı­lıal. Qazir stýdentter «Munaı-gaz qubyr­lary men munaı-gaz qoı­malaryn salý jáne paıdalaný», «Munaı-gaz tehnologııa­lary», «Mu­naı men gazdyń tabıǵı rezervýarlaryn geologııalyq modeldeý» maman­dyqtarynda oqyp júr. Bizdiń oqý ornymyzda atalǵan fılıaldyń ashylýy bilim berý baǵdarlamalarynyń transferin qamtamasyz etip, birlesken ǵyly­mı-zertteý jumystaryn júzege asyrýǵa septigin tıgizedi.

– Ýnıversıtette munaı-gaz salasyna qajet mamandar daıar­lanady. Osyǵan baılanysty sa­la­daǵy iri kompanııalar maman daıar­laý úshin ınvestısııa salyp otyr ma?

– Árıne, keıingi úsh jylda ýnıversıtetke 20-dan astam kompanııa jalpy somasy 700 mıllıon teńgeden asatyn qural-jabdyqtardy syıǵa tartty. Budan bólek stýdentterge korporatıvtik grant berýge 33 kompanııa jalpy somasy 1,6 mlrd teńge kóleminde qarajat ból­di. Bıyl «Embimunaıgaz» AQ kom­panııasynyń qoldaýymen oqý-ındýstrııalyq polıgonnyń qu­rylysy bastalady. N.Balǵym­baev atyndaǵy qor 2021 jyly ýnı­­versıtet balansyna zamanaýı úlgidegi Kommýnıkasııalardy da­mytý ortalyǵyn salyp berdi. «Qaz­MunaıGaz» UK AQ, Atyraý mu­naı óńdeý zaýytynyń qarjy­laı qoldaýymen N.Nádirov atyn­daǵy munaı-hımııa ınjenerııa­sy jáne ekologııa ınstıtýty ashyldy. Burnaǵy jyly M.Asaýbaeva qorynyń qoldaýymen Stýdentter saraıyna kúrdeli jóndeý júrgizilip, qazirgi zamanǵy kreatıvti ortalyqqa aınaldy. Ortalyqta Atyraýdaǵy eń úlken 700 oryndyq zal bar.

– Oqý orny men ındýstrııa arasynda tıimdi dıalog alańyn qurý baǵytynda taǵy qandaı jumystar qolǵa alyndy?

– Bizdiń ýnıversıtette joǵa­ry oqý or­nynyń óndirispen, tehnologııalar jáne bıznespen ıntegrasııalyq rólin qalyp­tastyrý, «ındýstrııa-bilim-ǵylym» qaǵıda­tyn iske asyrý arqyly bilim berý baǵdar­lamalarynyń sapasyn arttyrý baǵytynda qurylǵan ındýs­trıaldy komıtet bar. Onyń músheleri – óńirdegi iri kompanııalar men kásiporyndardyń top-menedjmenti stýdentterge bilim berýdiń basym baǵyttary boıynsha AtMGÝ-ge nusqaýlar men keńes berýde mańyzdy ról atqarady. Máselen, byltyr jazda Qazaqstanda alǵash ret Summer Industrial School jazǵy ındýstrıaldy mektebiniń jumysyn bastadyq. Geologııa, munaı-gaz isi, munaı óńdeý, hımııa ınjenerııasy jáne óndiristi avtomattandyrý baǵytynda oqyp jatqan stýdentter elimizdiń túkpir-túkpirinen Atyraýǵa jınaldy. Olar úsh apta boıy qazaqstandyq iri munaı-gaz kompanııalarynyń jumysymen tanysty. «Teńizshevroıl», Aty­raý munaı óńdeý zaýyty, KRI, «QazMunaıGaz» Injınırıng» jáne basqa da áriptes kompanııalar­da kásibı kýrstardan, trenıng, ta­ǵy­lymdama jáne tájirıbeden ótti.

Taǵy bir atap óter jaıt – bizdiń ýnıversıtet 2015 jyly elimizde alǵash ret dýaldy bilim berý júıe­sin engizdi. Bul baǵ­darlama boıyn­sha dáristiń 60 paıyzy kompa­nııalardyń bazasynda ótedi. Osy­laısha, naqty kásiporynda naqty qyzmetti oryndaýǵa tolyq ázir maman­dardy daıarlaý máselesi sheshi­ledi. Al 2023-2024 oqý jylyn­da 93 kompanııada 757 stýdent dýaldy oqytýdan ótip júr.

– Ekonomıkanyń ár salasyn, ásirese munaı-gaz ónerkásibin de ǵylymsyz órkendetý múmkin emes. Siz basqaratyn ýnıversıtette ǵylym boıynsha qandaı jumystar atqarylyp jatyr?

– Ýnıversıtettiń qurylymdyq bólimshesi – Munaı-gaz salasyn zertteý ınstıtýty munaı-gaz sala­syndaǵy problemalar kartasyn ázirlep, óndiristiń tehnıkalyq jáne tehnologııalyq problemalaryn sheshý algorıtmin jasady. Elimizdegi alǵashqy Korrozııa ortalyǵy S.О́tebaev Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetinde ashyldy. Norvegııadaǵy kásibı keńespen birlese otyryp, FROSIO ınspektorlaryn oqytý men sertıfıkattaý boıynsha akkredıttelgen oqý organy quryldy. О́ıtkeni bul másele Atyraý óńiri úshin óte ózekti bolyp otyr. Sondyqtan atalǵan ortalyq ónerkásipte suranysqa ıe óńirlik mamandardy daıarlaý ornyna aınalady degen senimdemiz.

Sondaı-aq jergilikti atqarýshy organmen birlesip, Atyraý obly­synyń problemalaryn she­shý úshin aımaqtyq ǵylymdy jetildirýge bastamashy boldy. Ýnıversıtet bazasynda Atyraý oblysy ákiminiń janynan ǵylymı-tehnıkalyq keńes qurylyp, óz jumysyn bas­tady. Munyń bári – keleshektiń ınvestısııasy sanalatyn joǵary oqý ornynyń qoǵamdaǵy rólin nyǵaıtyp, álemdik bilim berý keńistigine enýge serpin beretin qadam.

Áńgimelesken –

Joldasbek KО́ShERBAIULY,

«Egemen Qazaqstan»

Atyraý oblysy