Qazirgi ýaqytta zamanaýı aqparattyq-tehnologııalardyń múmkindigi zor. Solardyń ishinde eń sapalysy – sıfrly tehnologııa. Iаǵnı qaı salada bolsyn siz sol sıfrly tehnologııanyń kómegine muqtajsyz. О́ıtkeni ol jumysyńyzdy jeńildetip qana qoımaı, ýaqytyńyzdy únemdeıdi. Sondyqtan qaı salada bolsyn, bul tehnologııa – jumysty jeńildetýge birden-bir yqpal etip otyrǵan aıryqsha múmkindik. Dál qazirgi kezben alatyn bolsańyz, mundaı oń ózgeristi – zaman talaby dep qaraý túsinikti jaǵdaı. Osyǵan oraı, eńbek naryǵynda da úlken ózgeris bolatyny kórinip-aq tur. Ozyq tehnologııalardy biliktilik bastaýy desek, elimizdiń alǵa basýy aqparattyq tehnologııa, ıaǵnı IT salasynyń damýymen aıqyndalady. Bul úderis osylaı jalǵasa da bermek. Munyń barlyǵy – osy ǵasyrdyń aqıqaty. Ony Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta qoldaıdy jáne jan-jaqty múmkindikterge daıyn bolý kerektigin udaıy aıtyp keledi. Oǵan Prezıdenttiń Úkimet otyrysynda aıtqan sózderi dálel.
«Biz memlekettik jáne qarjy qyzmetterin sıfrlandyrý isinde aıtarlyqtaı tabysqa qol jetkizdik. Máselen, 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha qolma-qol aqshasyz tólem úlesi 88 paıyzǵa jetti. 2020 jylǵa deıin bul kórsetkish 50 paıyzdan aspaǵan edi. Nebári tórt jyldyń ishinde Qazaqstanda qarjy tehnologııasy qarqyndy damydy. Bul jetistik ekonomıkanyń basqa salalaryna da úlgi bolýǵa tıis. Olardy da sıfrlandyrý isin qolǵa alatyn kez keldi. Keıingi jyldary ǵylym salasyna bólinetin qarjy aıtarlyqtaı kóbeıdi. Sonyń arqasynda mınıstrlikter zertteý ınstıtýttarymen birlese otyryp, jasandy ıntellektini óz salasynda qoldanýǵa múmkindik beretin jobalardy usyna alady. Árıne, eń aldymen, bilikti kadrlar qajet. Úkimet osy sala boıynsha ozyq bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleýge tıis. Budan bólek, sheteldiń belgili mamandaryn tartý úshin Digital Nomad Residency arnaıy baǵdarlamasyn iske qosý kerek. Iаǵnı elimizdi álemdegi «sıfrlyq kóshpendilerdiń ordasyna» aınaldyrýymyz qajet. Bir sózben aıtqanda, zamannyń aǵymynan qalmaý kerek. Sıfrlyq tehnologııany neǵurlym jedel ári tıimdi paıdalansaq, damý qarqynymyz da soǵurlym tabysty bolmaq», degen bolatyn Memleket basshysy atalǵan jıynda.
Jetekshi elder sıfrlandyrý saıasatyna tyń serpin berip, jańa jobalaryn júzege asyryp jatyr. Prezıdent aıtqandaı endigi meje osy múmkindikterdi qazaq jerinde de júzege asyrý Úkimettiń aldyndaǵy basty mindetter sanatyna enýi kerek. Máselen, Qytaı óziniń «Internet plıýs» baǵdarlamasynda sıfrlyq salalardy dástúrli óndirispen biriktiredi. Al «aqyldy ekonomıka» qalyptastyryp, Smart Nation tujyrymdamasyn ázirlegen Sıngapýr bolsa, bıznes jáne sarapshylar qaýymdastyǵyn yntymaqtastyqqa shaqyrady. Sonymen birge Ońtústik Koreıa «Kreatıvti ekonomıka» baǵdarlamasynda adam kapıtaly men kásipkerlikti damytýǵa jáne AKT jetistikterin taratýǵa basa nazar aýdaryp otyr. Bul elderdiń logıstıka men ekonomıkada kóshi ilgeri.
Jahandyq ozyq tájirıbelerdi qoldaný halyqtyń ómir sapasyn jaqsartyp, sapaly ári jyldam qyzmet alýǵa jol ashady. Jańa tehnologııalar ekonomıkalyq ósimge, túrli salalardyń damýyna, qaǵazbastylyqtan birjola qutylýǵa septigin tıgizedi. Sonymen birge qarjyny tıimdi paıdalanyp, aqparattyq qaýipsizdikti arttyrady, «aqyldy qalalar» turǵyzý josparyn jedeldetedi. Biz kýá bolyp kele jatqan búgingi býynnyń osy saladaǵy múmkindigi aldaǵy jyldar bederinde aıtarlyqtaı nátıje berýge tıis. Bul úshin el úkimeti múmkindikti de, qarjyny da aıamaýy kerek. Sonda ǵana elimiz Prezıdent aıtqandaı álemdegi «sıfrlyq kóshpendilerdiń ordasyna» aınalary anyq.
Nazarbek Nurmanov,
Aral ınýstrıaldy-tehnıkalyq kolledji óndiristik oqytý sheberi
