Kollajdy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Onyń sózinshe, 2023 jyly valıýta naryǵyndaǵy ahýal teńgerimdi boldy. Jyl qorytyndysy boıynsha munaı baǵasynyń tómendeýine qaramastan, teńge baǵamy 454,69 deńgeıine deıin, 1,7%-ǵa nyǵaıdy.
«Byltyr valıýta naryǵynda ulttyq valıýtanyń nyǵaıý úrdisi basym boldy. Ulttyq qordan shetel valıýtasyn satý, depozıtterdi dollarlandyrý deńgeıiniń tómendeýi jáne beırezıdentterdiń Qazaqstannyń memlekettik baǵaly qaǵazdaryna salǵan salymdarynyń ulǵaıýy teńgege qoldaý kórsetti. Jyl qorytyndysy boıynsha Ulttyq qordan transfert bólý jáne ishki valıýta naryǵynda kvazımemlekettik sektor aksııalaryn satyp alý operasııalaryn júrgizý nátıjesinde 9,5 mlrd dollarǵa aktıvter satyldy. Sonymen birge valıýtalyq ıntervensııalar júrgizilmedi. Ulttyq bank valıýtalyq saıasatta yryqtanǵan valıýtalyq saıasat qaǵıdattaryn ustanýdy jáne qandaı da bir shekteýlerdiń bolmaýyn qamtamasyz etetin erkin baǵam belgileýdi ustanady. О́zgermeli aıyrbastaý baǵamy rejimin odan ári nyǵaıtý maqsatynda qadamdar jasalyp jatyr. Valıýta naryǵyndaǵy teńgerimdi ahýal aıasynda Úkimet kvazımemlekettik sektordyń valıýtalyq túsimin mindetti túrde satýdy ótken jylǵy tamyzda joıdy. Bul da valıýta naryǵyn yryqtandyrýǵa yqpal etedi», deıdi Álııa Moldabekova.
Aıtýynsha, qazir naryqtyq suranys pen usynys qozǵalysy nátıjesinde qolaıly jaǵdaı qalyptasyp jatyr.
«Teńgeniń qalypty ekijaqty qubylmalylyǵy naryqqa óz betinshe teńgerim tabýǵa múmkindik beredi. Ulttyq qordan transfertterdi konvertasııalaýǵa keletin bolsaq, olar turaqty sıpatta jáne naryqtyq usynystyń turaqty bóligi bolyp sanalady. Olardyń kólemi bıýdjet zańnamasynda aldyn ala bekitilgen jáne naryqqa túsinikti. Sondyqtan osy turǵyda valıýta naryǵyn yryqtandyrý qajettigi týraly usynystar ózekti emes. Al basqa bastamalardy qarastyrýǵa árqashan daıynbyz. Jalpy, aqsha naryǵyndaǵy jaǵdaı jyl boıy turaqty, al TONIA operasııalyq baǵdary paıyzdyq dáliz sheginde boldy. Aqsha naryǵynyń jumysy Ulttyq bank ashyq naryq operasııalary men turaqty qol jetkizý operasııalary arqyly rettegen ótimdiliktiń profısıti jaǵdaıynda jalǵasty», dedi.
2023 jyly 1 kúndik repo naryǵyndaǵy Ulttyq bank úlesi aıtarlyqtaı tómendep, shamamen 19%-dy quraǵan. Salystyrý úshin – 2019 jyly úlesimiz 60%-dan joǵary bolyp edi.
«2023 jyl boıy biz aınalystaǵy notalardy qysqartýdy toqtatqan joqpyz. Eger buryn jyldyq, jartyjyldyq jáne úsh aılyq notalardan birte-birte bas tarta otyryp, «uzyn» notalardy qysqartsaq, bıyl tórtinshi toqsannan bastap jarııalanǵan kestege sáıkes, árbir shyǵarylymnyń kólemine lımıt qoıa bastadyq. Osyǵan baılanysty aınalystaǵy notalar kólemi jyl sońyna qaraı eki ese qysqaryp, 1,2 trln teńge boldy. Aqsha-kredıt saıasatynyń quraldaryn jetildirý jumysyn jalǵastyrý aıasynda jyl basynan beri Ulttyq bank repo jáne svop quraldary arqyly ótimdilikti alý operasııalaryn júrgizbeıdi. Bul, birinshiden, overnaıt depozıtimen quraldardyń qaıtalanýyn boldyrmaıdy. Ekinshiden, bul bastama biz tikeleı qatyspaı-aq TONIA mólsherlemesiniń naryqtyq qalyptasýyna jaǵdaı jasaıdy. Úshinshiden, bul aqsha naryǵynyń jumys isteý tıimdiligin arttyrýǵa jáne bankaralyq damýǵa da yqpal etedi», dep túsindirdi UB ókili.
Á.Moldabekova eldiń altyn-valıýta qory týraly tyń derekterdi de bólisti. Aıtýynsha, 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha altyn-valıýta qory 900 mln dollarǵa jýyq ulǵaıyp, 36 mlrd dollarǵa jetken.
«Altyn baǵasynyń bir ýnsııa úshin 250 dollarǵa nemese 14%-ǵa ósýi AVR ósýiniń mańyzdy katalızatorynyń biri boldy. 2023 jylǵy baǵaly metaldyń baǵasy ýnsııasyna 1 809 dollardan 2 078 dollarǵa deıingi aralyqta ózgere otyryp, óziniń qubylmalylyǵyn kórsetti. Altyn baǵasynyń ósýi men tómendeýi AQSh Federaldy rezerv júıesiniń federaldyq qorlar mólsherlemesi boıynsha sheshimderine, naryqtyń boljamdy mánderimen sáıkes kelmeıtin makroekonomıkalyq statıstıkanyń relızderine, sondaı-aq geosaıası qaqtyǵystardyń órshýine baılanysty boldy. 2023 jyl 2022 jyldaǵydaı shıeleniske toly boldy. Geosaıası táýekelder kúsheıgen kezinde qorǵanys aktıvi retinde altynnyń baǵasy óse tústi», dedi.
Jalpy, byltyr jyl sońynda Ulttyq qordyń valıýtalyq aktıvteriniń kólemi 60 mlrd dollardy qurap, bir jylda 4,3 mlrd dollarǵa ulǵaıdy. Negizinen, 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha kiristilik 11,4% bolǵan kezde 6,2 mlrd dollardy quraǵan ınvestısııalyq kiristiń arqasynda ósti. О́tken jyldyń nátıjesi – Ulttyq qordyń búkil tarıhynda absolıýttik, sol sııaqty paıyzdyq máninde rekordtyq nátıje. Aktıvterdiń barlyq negizgi synyptary ósti, onyń ishinde aksııalar naryǵynda aıtarlyqtaı qalpyna kelý baıqaldy. Máselen, 2023 jyly aksııalar portfeliniń kiristiligi 25%-ǵa jýyq boldy. Osylaısha, 2022 jyly qordy teris qaıta baǵalaý 2023 jylǵy kiristilik esebinen tolyǵymen óteldi. Bul árıne, Ulttyq bank ustanatyn uzaqmerzimdi ınvestısııalaý qaǵıdatyn qatań saqtaý nátıjesinde múmkin boldy, deıdi sarapshy.
О́tken jyly Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke 5,3 trln teńge transfert alyndy. Kepildendirilgen jáne nysanaly transfertten bólek, Úkimettiń sheshimi boıynsha respýblıkalyq bıýdjetti qarjylandyrý úshin 2023 jylǵy qazan-jeltoqsan aralyǵynda Ulttyq qordyń qarajaty esebinen jalpy somasy 1,3 trln teńgege «QazMunaıGaz» UK AQ aksııalary satyp alyndy.
