Naýryzkójeni jeti túrli taǵamnan jasaý yrysymyz tasysyn, molshylyq kelsin, sheksiz baılyq ákelsin degen shynaıy peıilden týǵan. Osynyń ózi – Naýryzdyń dinnen buryn paıda bolǵanynyń bir belgisi. О́ıtkeni musylmandarda Allaǵa serik qosýǵa bolmaıdy. Al yrymshyl adamdar jaqsylyqty yrymnan tilep, molshylyqty, barlyqty kóp taǵamnan bolady dep oılaǵan. Qurannyń «Nısa» súresiniń 48-aıatynda Allaǵa serik qosqan keshirilmes kúná delingen. Shynynda jaqsylyqty, molshylyqty, baılyqty, barlyqty – bári-bárin musylman úshin Alladan ǵana tilegen durys qoı...
Qalaı desek te naýryzkóje jasaý naýan Naýryzdy qarsy alýdyń bir atrıbýty bolyp halyq arasynda qalyptasyp ketken. Ony elimizdiń ár óńiri ózderine tán daǵdysymen ártúrli jasaıdy. Naýryzdy toılaýǵa barǵan árbir adam aldymen naýryzkójeden dám tatýdy maqsat tutady.
Qyzyljar óńiriniń naýryzkójesi kóbinese súr et, kúrish, tary, qatyq, qurt, tuz, sút sııaqty taǵamdardan jasalady. Árıne, báriniki birdeı emes, keıbir úıler súr ettiń ornyna qystan shyqqan etti paıdalanady. Súttiń ornyna sý qosady. Kúrishtiń ornyna bıdaı, arpa nemese basqa dándi daqyldar salyp jatatyn aspazdar da kezdesedi. Ettiń ornyna shujyq týrap salatyndar da bolady. Bir qyzyǵy naýryzkóje qaı kúnde barlyq úıde de dámdi bolyp shyǵady. Bul adamdardyń jarqyn peıilderinen bolsa kerek.
Eger bizdiń Soltústikte tórt-bes adamnan turatyn bir otbasy 1 kg súr etten (3-3,5 myń teńge), 200 gramm kúrishten (120 teńge), 200 gramm bıdaıdan (25-30 teńge), 0,5 lıtr qatyqtan (250 teńge), 0,2 gramm qurttan (200 teńge), 2 as qasyq tuzdan (30 teńge), 1 lıtr sútten (baǵasy 300 teńge) bir qazan naýryzkóje qaınatsa, 4 200-4 300 teńge qarajatyn jumsaıtyn bolady. Esesine naýryzkójeni bir kún toıa iship, kóńildenip qalady.
Bir qyzyǵy bizdiń jaqta naýryzkójege ekinshi nan atanǵan kartopty salmaıdy, sondaı-aq sarymsaq, jýa degenderdi de qospaıdy. Onyń da ózindik bir syry bar sııaqty. Alaıda byltyr «Esil» meıramhanasynyń naýryzkójesin ishkende ishinde sarymsaq boldy. Biraq kójeniń ózi asa dámdi boldy.
Qazir bul kóje Naýryzdy merekeleýge shyqqan barlyq jurtqa berilip jatady. Qyzyljardyń kóshesine Naýryz kúni shyǵa qalsańyz býy burqyraǵan kójege tap bolasyz. Halyq ta tizilip, naýryzkóje alýdyń kezegine tura qalady. Biraq tegin beretinder oqta-tekte ǵana kezdesedi. Kóptegen meıramhana, dámhanalar aqysy kóp bolmasa da satyp jatady. Mysaly, joǵaryda aıtqan «Esil» meıramhanasynyń bir tostaq naýryz kójesi byltyr 200 teńgeden boldy.
Soltústiktiń naýryz kójesiniń janynda kúmpıgen kúreń baýyrsaqtar da júredi. Kez kelgen qýqyl dastarqannyń óńin jaınatyp jiberetin qyzyl-kúreń baýyrsaqtardyń jasalý joldary da ártúrli. Ashytqy salyp, sútke ılep jáne qamyrdy birneshe saǵat qoıyp, kóterilgen soń pisirgen baýyrsaqtardyń dámi aýyzdan ketpeıdi. Dámdi baýyrsaq bergen úılerden qonaqtary et te dámetpeı, ashyǵan baýyrsaq pen qoıý shaıǵa kádimgideı toıyp shyǵady.
Soltústik Qazaqstan oblysy
