Astana qalasy Baıqońyr aýdany ákimdigi Naýryz toıynan qalys qalmaı, ulttyq qundylyqtardy nasıhattaıtyn is-shara ótkizdi. Mysaly, elordalyqtar «Asyl mura – kıiz úı» degen ataýmen uıymdastyrylǵan kıiz úı tigý boıynsha sheberlik sabaǵyn tamashalady. «О́ndiris» turǵyn alabynyń turǵyndary bul joly Qoshke Kemeńgeruly atyndaǵy №49 mektep-gımnazııasyna jıyldy.
Kóship-qonǵanǵa qolaıly ári sapaly kıiz úıdiń árbir bóliginiń ózi asqan sheberlikpen ádiptelip jasalady. Onyń qurylymyn, árbir bóliginiń mán-mazmunyn bilýge qyzyǵatyndar kóp. Túsingenge, kıiz úı tigý de – óner. Úı tigý, qaıta jyǵý, jınaý, jasaý-jabdyǵyn túgendeýge jastar da qyzyǵady. Úı tigýdiń negizgi maqsat-muraty da jastarǵa kıiz úı tigýdiń álippesin túsindirý boldy.
Sheberlik sabaǵynda aldymen etnograf Aqedil Toıshanuly oqýshylarǵa kıiz úıdiń tarıhynan bastap, ony tigýdiń tehnıkasyn, ádis-tásili men erekshelikterin egjeı-tegjeıli túsindirip berdi. Áýeli kıiz úı súıekteriniń dástúrge saı ornalasýy mańyzdy. Keregeni jaıý, tańǵyshtardy durys baılaý, syqyrlaýyqty aqaýsyz bekitý, shańyraqty kóterý, ýyqtardy shanshý, baýlar men basqurlardy ornalastyrý, shıler men kıizderdiń durys jabylýyn ádeppen, tásilden aınymaı qabystyrǵan abzal. Oqýshylar kıiz úıdiń jabdyqtaryn kózben kórip, qolmen ustap, ár bóliginiń mańyzyn túısindi.
– Kıiz úı álemde teńdessiz. Sán-saltanatymen, keskin-kelbetimen, baı tarıhymen erekshe. Sáýlet óneriniń qaıtalanbas qundy murasy. Búgin sheberlik sabaǵynda ádet-ǵuryp jáne salt-dástúr ortalyǵynyń qyzmetkerleri 8 qanat úı qurdy. Mundaı úıdi oqýshylar kitap nemese sýretten kórip-bilmese, bylaıǵy kúnderi qolmen ustaý buıyra bermeıdi ǵoı. Sondyqtan olar ata-babalarymyzdyń qutty qonysy bolǵan úıdi tamashalaýǵa qyzyqty, – deıdi etnograf.
Osy kúni Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, belgili ánshi Dosymjan Tańatarov ta kóptiń ortasynan tabyldy. Ol osyndaı úlgidegi sheberlik sabaqtary bir ǵana qalada emes, respýblıka kóleminde jalǵassa degen nıet-tilegin jetkizdi.
Kıiz úıdiń shańyraǵy tutas úıdi biriktiredi. «Shańyraq kóterý» degen tirkestiń ózi qandaı! Naýryznamanyń onkúndiginiń birinde, naqtyraq aıtsaq 17 naýryzda «Shańyraq kúnin» atap ótýdiń mańyzy bir basqa. Osy kúni «Astana jastary» jastar resýrstyq ortalyǵy AHAT basqarmasymen birge jas jubaılardyń neke qııý rásimin ótkizdi. Neke qııý rásiminde aǵa býyn jastarǵa ózderiniń otbasylyq ómiri týraly bir úzik syryn, aqyl-keńesin aıtty. Mysaly, 77 jastaǵy Gennadıı jáne Marına Serovtardyń shańyraq kótergenderine 55 jyldan asypty.
– Búgin biz jasaryp ketken sııaqtymyz. Nekelesken sátimizdi qaıta eske túsirdik. Otbasymyzdyń ustanymy qandaı deseńizder, aıtaıyn. Eń bastysy – senim. Sonymen qatar jas-jubaılar birin-biri tyńdap, qurmetteı bilýi kerek. Otbasy degen – bir bútin, jeke memleket. Otbasy – qoǵamnyń ál-aýqatynyń negizi. Búgin shańyraq kótergen jas otbasylarǵa baqyt, shattyq, bereke-birlik tileımiz,– deıdi M.Serova.
