Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Qaqpadan kirgende kópqabatty «qasqaıǵan alyp ǵımarattyń keýde tusyndaǵy» jazýǵa birden kóz túsedi, onda «№8 mektep-lıseı» delingen. Lıseı degennen-aq jaratylystaný baǵytynda tereńdetip oqytatynyn, sol sebepti mekteptiń ishinde bıologııa, hımııa, fızıka, matematıka álemi «sóılep turatyn» shyǵar dedik. Uzyna boıy dálizde á degennen kóz tartqany – kerege men shańyraq. Joǵaryǵa moıyn burǵyzǵan shańyraqtyń ýyqtaryna túrli tústi jip baılanyp, qazaqy dástúrden syr shertetin, altybaqan, besikke salý, atqa mingizý, et taǵamy, baýyrsaq, asataıaq sekildi ultymyzdyń beınesin aıshyqtaǵan sýretter ilinipti. Al tóbege taǵylǵan úlken plakattardaǵy «densaýlyq», «batyrlyq», «meıirimdilik», «baýyrmaldyq», «patrıotızm», «adaldyq», «ádildik», «jomarttyq», «qurmet», «kemeldik», «qanaǵat», «jaýapkershilik» degen jazýlardyń mánisi tereńde eken.
«Oqýshylar arasynda saýalnama júrgizip, qorytyndysynda muǵalimniń oqýshyǵa senimi men ózara qurmettiń tómen ekeni, balalardyń bizden jylýlyq sezbeıtini anyqtaldy. Sondyqtan tárbıe máselesine basa nazar aýdarý keregin túsinip, izdenip, Bilim-ınnovasııa mektepteri, «Nur orda» mektepterindegi tárbıe baǵdarlamasyn zerdelep, sondaǵy bilikti mamandarmen tájirıbe almastyq. Sol arqyly tárbıe jumysy sabaqtan tys ýaqytta emes, muǵalim óz páninde, týra sabaqtyń ústinde júrgizgende nátıjeli bolatynyna kóz jetkizdik. Sodan osy «Qundylyqqa negizdelgen bilim berý» jobasy boıynsha 20 muǵalimimizdi arnaıy kýrstan ótkizdik, keıin olar basqa pedagogterdi oqytty. Qazir, mine, tórt jyldan beri mektebimizdegi muǵalimderdiń 80 paıyzy osy baǵdarlamamen jumys isteıdi. Osyǵan oraı, biz ár aıǵa qundylyqtardy bekittik. Joǵaryda siz kórgen jazýlar sol qundylyqtardy bildiredi. Mysaly, qyrkúıek aıyn «Jaýapkershilik aıy» deımiz. О́ıtkeni bala birinshi kúnnen bastap sabaqtan qalmaýy kerek, oqýǵa, bilim alýǵa oqýshy da, tárbıeleýge, bilim berýge muǵalim de jaýapkershilikpen qaraýǵa tıis ekenin uǵyndyramyz», dep túsindirdi atalǵan mektep dırektory Gúlnur Ersaıynqyzy.
Oqý oshaǵy basshysynyń aıtýynsha, qundylyqtardy sińirýge baǵyttalatyn is-sharalar jospary muǵalimdermen ǵana emes, oqýshylarmen de keńesip ázirlengen eken. Bul balalardy óz oıyn erkin aıtýǵa, muǵalimderine kómektesýge, ózderiniń de izdenýine, ujymdyq mádenıetke, baýyrmaldyqqa jáne ony oryndaý arqyly jaýapkershilikke tárbıeleıdi. Sebebi mektep ujymy ulttyq qundylyqtardy boıyna sińirgen, IT quzyretti, saýatty, adal urpaq tárbıeleýdi maqsat etip otyr.
Uıym basshysymen cóılese júrip, mektepti aralap kelemiz. Ár synypqa kirgen saıyn oqýshylardyń erekshe, ulttyq forma kıetinin baıqadyq. Al muǵalimderdiń jaratylystaný sabaǵynda zattyń suıyq, qatty, qoıý kúıin túsindirý maqsatynda sút, aıran, qurt, jentti kórnekilik retinde paıdalanatynyn kórip rıza boldyq. Ulttyq qundylyqtardy jańǵyrtý degenimiz osyndaı-aq bolar. Tárbıe isindegi jumystyń da orny bir bólek. Mysaly, mekteptegi 4-synyp oqýshylary batyrlar jyryn, 3-synyp oqýshylary ótirik óleń, 2-synyp oqýshylary maqal-mátel aıtyp jarysady. 4-synyp oqýshylary bir batyrlar jyryn tolyq sahnalap shyqsa, 2-synyp oqýshylarynyń maqal-mátelderdi jatqa aıtyp qana qoımaı, maǵynasyn tátti tilimen túsindirgenine tánti bolasyz.
Kelesi bir synypqa kirgende qońyraý soǵylyp, oqýshylar dálizge qaraı umtyldy. Bastaýysh synyptyń qyzdary bir-birine «Júrińder, bıimizdi qaıtalaıyq» desti de, tura qalyp bıleı jóneldi. Ishinde bir pysyqtaý qyz qalǵanyna bı qımyldaryn kórsetip qoıady. Uldar ózara «Asyq atýǵa kettik» dep júgire jóneldi. Olardyń artynan biz de ilestik, dálizge tóselgen sharshy kilemge aq boıaýmen sheńber syzylyp, sheńberdiń ortasyna bir syzyq júrgizilipti. Bastaýysh synypta oqıtyn uldar asyq atýǵa kiristi. Sóıtsek, bul olardyń kúndelikti 15 mınýttyq qońyraýda daǵdyǵa aınaldyrǵan oıny eken. Balalardyń kún saıyn oınaıtyny táp-táýir kózdeıtininen, tóselip qalǵanynan kórinip-aq tur.
Osy tusta kilemniń arǵy jaǵynda turǵan ústel ústindegi tizilgen dıplomdar men kýbokterge kózimiz tústi. Mektep komandasynyń asyq oıyndarynan júlde alǵanyn aıǵaqtaǵan dıplomdarǵa qarap turǵanymyzda, asyq atyp jatqan balalar ózderinen ruqsat suraǵan joǵary synyptyń oqýshylaryna oryn bosatty. Eki boıjetken bir-birine qarsy otyryp aldy da, «Bes tas» oınyn bastady. Qos qyzdyń qolyna kóz ilespeıdi. Bárin baqylap turǵan deneshynyqtyrý muǵalimi Erbolat Semeıhan kelesi qabatta basqa balalardyń toǵyzqumalaq oınap jatqanyn qosyp qoıdy.
«Qazir ulttyq oıyndarǵa erekshe kóńil bólinip jatyr. Aıtalyq, asyq atýdan Azııa chempıonaty ótti, osy oıyn 2024 jyldyń qyrkúıeginde ótetin Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń tizimine de engizildi. Asyq oıny qazir umytylyp bara jatyr ǵoı. Sondyqtan osy oıynǵa balalardyń qyzyǵýshylyǵyn arttyrý maqsatynda 2011 jyldan bastap balalarǵa asyq oınyn úıretýdi qolǵa aldyq. Kúndelikti saǵat 12:00–14:00 aralyǵynda áýeli úıirme esebinde úırettik. Eń az degende úıirmege 15–20 bala keledi. Oqýshylardyń jas ereksheligine eshqandaı shekteý de, qystaý da joq, óz erkimen oınaıdy. Qońyraý ýaqytynda oınaýǵa jaǵdaı jasap qoıdyq, sóıtip oıyn kúndelikti daǵdyǵa aınaldy. Nátıjesinde, bizdiń oqýshylardan quralǵan komanda asyq atýdan qalalyq, respýblıkalyq júldelerdi ıelendi», deıdi muǵalim E.Semeıhan.
Mektepten shyqqanda oqý oshaǵynyń aýlasyndaǵy «Jasyl mektep» dep jazylǵan jylyjaıǵa kózimiz tústi. Jylyjaıdy Astana qalasynyń bilim basqarmasy B.О́temuratov qorynyń qoldaýymen ótken jyly «Jasyl mektep» jobasymen salyp beripti. Jylyjaıǵa kirgende qar jaýyp turǵan qys mezgilinen birden japyraǵy jaıqalǵan jaz kelgendeı kúı keshtik. Jylyjaıda oqýshylar ekken qııar jemis bere bastapty. Qulpynaı da qyzaryp qalypty. Topyraqqa tikesinen turǵyzylǵan taqtaıshalardaǵy jazýlardan neniń otyrǵyzylǵanyn, shalqasynan jatqan taqtaıshalardaǵy jazýlardan qandaı ósimdiktiń ósirilip bolǵanyn biledi eken. Jylyjaıdyń tórinde osy shaǵyn baqshada ter tógip, bir jylda 30 kg qııar jınaǵan oqýshylardyń fotosýretteri men qanatty sózder jazylǵan kartınalar ilinipti. Sondaı kartınanyń bireýinde «Eńbek etý – ómirińdi mándi etýdiń birden-bir joly» dep jazylǵan.
Mektep qaqpasynan shyqqanda: «Bilimdi bolǵan jaqsy, al bilimin eldiń, odan ári adamzattyń ıgiligine jumsaı bilgen – odan da jaqsy. Bul úshin, árıne, bilimdi adamnyń kókireginde onyń adam ekenin umyttyrmaıtyn ulttyq qundylyqtar saırap turýy qajet-aq» degen oıǵa toqtadyq.
