Ulý kerneı

Erte kezde kóshpeliler teńiz ulýy­nyń saýyt-qabyrshyǵyn paı­dalanyp, úrmeli aspap jasaǵan eken. Túrli dybys shy­ǵaratyn aspap. Osy árqıly dybys arqyly jurtqa habar jetkizedi. Mysaly, «jaý shapty» dese basqasha únmen, «qurmetti qonaq, elshi keldi» dese bólek únmen, sondaı-aq «shuǵyl jınalys ótkizý» qa­jettiligi týsa, taǵy bir ún shyǵaryp, jurtqa habar beretin bolǵan.

Kóshpeliler dala soǵystarynda ulý kerneıdiń úni ar­qyly «shabýyldaý», «sheginý», «bókterleı soǵý», t.b. jaýyn­gerlik qımyl jasaýǵa qoldanǵan. Mysaly, qyrǵyz halqynyń eposy «Manas» jyrynda:

«Shań aspanǵa burqyrap,

Tus-tustan qol qıqýlap,

Qara jerdi shaıqaltyp,

Dabyl qaǵa shý tartyp,

Jez kerneıler dańǵyrap,

Jez syrnaılar jamyrap,

Naıza ushtary qyltyldap,

Qol qarysa bylqyldap,

Baltashylar bólinip,

Naızashylar kórinip,

Shań aýada uılyǵyp...» –

dep jyrlanady.

Osy jyrda aıtylǵandaı, ulý saýy­tynyń syrty berik bolý úshin jezben qaptaıtyn bolǵan. Ja­qynda Mońǵolııa eliniń astanasy Ulan­­batyr qalasyna barǵan sa­pary­myzda sol eldiń Ulttyq mý­zeıinde saqtaýly turǵan HIH ǵasyr murasy ulý qabyr­shyqty syr­naı-kerneılerdi kórdik