1944 jylǵy 9 tamyzda BKP (B) Ortalyq komıtetiniń qaýlysymen odaq halqyna Túrki tarıhyn oqýǵa tyıym salyndy. Túrki tarıhyn zertteýshiler qýǵynǵa ushyrady. Qoldan «mongol» degen ult ataýy jasalyp, el quryp, olardy túrkilerden bólip tastap, tutastaı Shyńquz qaǵan qaǵanatyn soǵan telidi. Túrkilerdi mongoldyń qol astynda bolǵan dep kórsetip baqty. Tarıhty talqandaýshylar skıfterdi ıran-parsyǵa jatqyzdy. Al túrki qaǵanattary jaıly ún shyǵarmaýǵa buıyrdy.
Qalaı degende de biz ózimizdiń túp tegimiz saq, ǵun, túrki ekenin jaqsy bilemiz. Odan beride Altyn Orda, Noǵaı ordasy Qazaq handyǵy degen qýatty memleketter bolǵanyn tarıhtan tam-tumdap bolsa da bilemiz. Edige, Toqtamys, Mamaı, Qarasaı syndy bekter men handardy maqtanysh etemiz.
Táýelsizdik alǵanymyzǵa otyz jyldan asyp, qyryq jylǵa qaraı ketip barady. Osy kúnge deıin Qazaq eli óz tarıhyn áli tereńnen tartyp, jaza alǵan joq. Memleket basshysy bul týraly pármen bergeninen habardarmyz. Alaıda tolyqqandy tarıh qolymyzǵa áli tıgen joq. Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulttyq quryltaıdyń úshinshi otyrysynda: «Bıyl Joshy ulysynyń negizi qalanǵanyna 800 jyl toldy. Búgingi jıynymyz da osy mereıli beleske tuspa-tus kelip otyr. Joshy ulysy Qazaqstannyń memlekettilik dástúrinde aıryqsha oryn alady. Elimizdiń ótkeni, búgini men bolashaǵy onyń tarıhı murasymen tyǵyz astasyp jatyr. Endeshe, Altyn Orda týraly halyqaralyq arenadaǵy túsinik Qazaqstanmen tikeleı baılanysty bolýy kerek» deýi bizge úlken kúsh-jiger berip qana qoımaı, keleli oılarǵa jeteleıdi.
Olaı bolsa, endigi jerde tórt júz jyldaı bodan boldyq dep buǵa bermeı, basymyzdy kóterip júretin ýaqyt jetti. Tól tarıhymyzdy túgendep, keler urpaq aldynda uıatqa qalmaıtyn áreketterge barymyzdy salýymyz kerek.
Sabyrbek OLJABAI,
Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty
