Aısholpannyń dárihanasy

Jurt dárihanaǵa kóbine mal qulaǵyndaǵy qurtty túsiretin dári, qotyrǵa qarsy jaǵatyn jaqpa maılar jáne kóterem maldy ońalta­tyn dárýmender surap keledi eken. Aısholpan kelýshilerge kóp taralǵan mal aýrýlarynyń aldyn alý joldaryn túsindirip, tegin keńes beredi. О́ıtkeni jas kásipkerdiń negizgi mamandyǵy – mal dárigeri. Tynymsyz eńbeginiń arqasynda ótken jyly Aısholpan Baýbekqyzy Oıyl aýdanynyń «Úzdik jas kásipkeri» ataǵyna ıe boldy.

On bes myńnan astam turǵyny bar, oblys ortalyǵynan 350 shaqyrym qashyqta ornalasqan Oıyl aýdanynda osy kezge deıin veterınarlyq dárihana bolmaǵan. Aýdan turǵyndary tórt túliktiń dárisin qaladan satyp ákeletin.

Aısholpan eki jyl bu­ryn­ joǵary oqý ornyn vete­rı­nar mamandyǵy boıynsha bitirgen. Janýarlarǵa arnal­ǵan dárihana ashý týraly oı 4-kýrsta kásipkerlik negizderi sabaǵynda sharýa­shylyq júrgizý josparyn jasap otyrǵanda kelgen. «Pandemııa kezinde elimizde onlaın saýda, jetkizý qyzmeti erekshe qarqyn aldy. Jurt úıdegi ıt-qusyna, qoradaǵy malyna qajetti dári izdep ketkende, nege onlaın dárihana ashpasqa degen oı keldi. Bizdiń túsinigimizde, dárihana bul jurt óz aıa­ǵymen baryp, saýda jasaıtyn medısınalyq mekeme. Nege ekeni belgisiz, dárihana jelisinde onlaın saýda, onlaın keńes berý qyzmeti onsha damymaǵan. Osydan úsh jyl buryn Oıyl aýdanynyń jigitine turmysqa shyǵyp, ata-enemizben birge turatyn bolyp sheshtik. Balamen úıde otyrǵanda, negizinen mal sharýashylyǵymen aınalysatyn aýdanda birde-bir veterınarlyq dárihana joqtyǵyn, alystaǵy sharýa qojalyǵynda jumys isteıtinderdiń mal dárigeri jazyp bergen qarapaıym dárilerdi tappaı sandalyp júrgenin kórdim. Dárihana ashý josparymdy joldasyma aıtyp, ata-enemmen aqyldasqanda olar meni birden qoldady. Úıdiń sharýasyna, balaǵa alańdamaı sharýańdy jasaı ber degen soń jeke kásipker retinde tirkelýge qujat daıynda­dym. Sodan aýdandyq kásip­kerlik bóliminen keńes alyp, «Atameken» UKP óńirlik fılıalynan arnaıy kýrs oqyp, bıznes-jobamdy ázir­lep júrgende, aýdan ákim­shiligi qyzmetkerleri «Aýyl amanaty» jobasyna qatysýǵa keńes berdi. Bul jobaǵa qujat daıyndaý qıyn bolǵan joq. Kásip bas­taǵysy kelgen adam aldyna naqty jospar quryp, bıznes-jobasynda bárin oılastyra bilse, eshqandaı kedergi kezdespeıdi. Kóp ke­shikpeı esepshotyma bes jyl óteý merzimimen 3 mıllıon 500 myń teńge tústi. Men dári saqtaýǵa arnalǵan arnaıy tońazytqysh, qajetti shkaftar men sóreler, bas­qa da veterınarlyq qural-jabdyqtar satyp­ alyp, qajetti dári-dár­mek­ túrlerine onlaın tap­syrys berdim. Aýdan or­ta­lyǵyndaǵy bir qabatty ǵı­marattan jeldetkishi bar shaǵyn bólmeni jalǵa al­dym. «Aýyl amanaty» jo­ba­sy arqyly alynǵan je­ńil­detilgen nesıeniń eki ar­tyqshylyǵy bar: birinshiden, kásipker alǵash­qy jyly nesıe tóleýden bosatylady. Bir jyl boıy eshkim meni mazalaǵan joq. Bıyl jazdan bastap aı saıyn nesıe tóleýge kirisemin. Ekinshi artyqshylyǵy, nesıe tóleý merzimin yńǵaıly etip bekitýge bolady. Máse­len, nesıeni aı saıyn emes, birden jarty jylǵa tólep tastaýǵa bolady», deıdi jas kásipker.

Ol qajetti dári-dármek­ter­di negizinen Reseıden aldyrtady. Munda tórt tú­liktiń dárisinen ózge, tor­daǵy totyqus, akvarıým balyqtary men ıt-qusqa arnalǵan túrli dárýmender men jaqpa maılar tolyp tur. Bul jerde báıge atynyń kútimine arnalǵan qorektik dárýmender, jaqpa maılar, taǵalar, sapaly at ábzelderi bar. О́ıtkeni Oıyl aýdanynda da jer-jerdegideı júırik baptaıtyn atbegiler kóbeıip, olar báıge atyna qajetti mıneraldy qospalar men dárýmenderdi osy jerge surap kele bergen soń tapsyryspen jetkizip berýdi bastapty.

«Oıylda ónim óndiretin úlken kásiporyn joq. Turǵyndary biryńǵaı mal sharýashylyǵymen aınalysatyn aýdanymyzda tórt tú­liktiń sany ósip, at báıgesi, kókpar oıyny damyp keledi. Báıgege qosatyn tulpardy bap­taýǵa da kóp nárse qajet. Eń bastysy etin jep, sútin iship otyrǵan ár úıdiń qoı-eshkisi men sıyrynyń indetten aman bolýy úshin veterınarlyq dárihana kerek. Men kelýshilerge mal aýrýyn emdeýge arnalǵan dá­ri­lerdi qalaı paıdalaný jóninde tegin keńes bere­min. Mal dárigeri, vettehnık jazyp bergen mázirdi alyp, qaladan daıyndap áke­lip beremin. Qazir kór­shi aýdandardan, Atyraý oblysynyń Qyzylqoǵa aýda­ny turǵyndarynan tapsyrys jıi túsetin boldy. Oǵan qosa áleýmettik je­lilerde paraqsha ashtyq. TikTok, Instagram-daǵy paraq­shamyzǵa ár óńirden tapsyrystar túsedi. Aýdan ákimderi veterınarlyq beketter men laborato­rııa, gıstologııalyq orta­lyq­tarmen birlese jumys iste­ýiniń arqasynda el ishinde mal indetiniń túri azaıdy», deıdi dárihana ıesi.

Aısholpannyń joldasy Tótenshe jaǵdaılar qyz­metinde órt sóndirýshi bolyp jumys isteıdi. Jas ot­basynyń eki kishkentaı qyzy ósip keledi. Jumyspen jol júrip ketkende, bala­larǵa ata-ájesi bas-kóz bolady eken. Jumysyna tyndyrymdy jan kórshiles aýdandarda dárihana bólim­she­lerin ashqysy keledi. Bul – bolashaqtaǵy jos­pary. Búgingi armany – jeke ǵımaratqa qol jetkizý. Súıik­ti mamandyǵyn kásip kó­zine aınaldyrǵan jas ana aýyl jastaryn belsen­direk bolýǵa, tabys tabýǵa qulshynyspen kirisýge shaqyrady.

Aqtóbe oblysy,

Oıyl aýdany