Sot ákimshiligi: ashyqtyq aınasy

Tıisinshe, Sot ákim­shi­liginiń Qyzylorda ob­lysy boıynsha de­partamenti, aýdandyq jáne oǵan teńestirilgen sottardyń keńse­le­ri sot ákimshisi bolyp qaıta qu­ryldy. Departament erejesi be­kitilip, qyzmettiń negizgi baǵy­ty sottardaǵy uıymdastyrýshy­lyq, qarjylyq jáne materıaldyq-tehnıkalyq qyzmetterdi atqarý bolyp belgilendi. Sot júıesin­de sot tóreligin júzege asyrýmen qatar, sottardyń qyzmetin uıymdastyrý da mańyzdy rólge ıe. Osy oraıda departamenttiń quzyreti keńeıip, jaýapkershilik burynǵydan da arta tústi. Qazirgi tańda sot úderisin daıyndaý jáne uıymdastyrý, sýdıalardyń sot tóreligin iske asyrý jónindegi qyzmetin qamtamasyz etý, sot tájirıbesin taldaý, sotqa túsken ister boıynsha statıstıkalyq esepti qalyptastyrý, sot mura­ǵatynyń is qaǵazdaryn júr­gizý jáne aqparattandyrý – qyz­metimizdiń negizgi baǵyty. Maq­satymyz – azamattardyń sot júıe­sine degen senimin arttyrý, sot júıesiniń ashyqtyǵy men qol­jetimdiligin qamtamasyz etý.

Búgingi tańda sotqa júgingen aza­mattarǵa elektrondy aqpa­rat­tyq tehnologııalardy qoldaný­ǵa keńinen múmkindik berilgen. Tur­ǵyndar sotqa ótinishteri men aryz-shaǵymdaryn «Sot ka­bıneti», «E-ótinish» qyzmet kór­setý júıeleri arqyly jibere ala­dy. Bul servısterdiń negizgi erek­sheligi – árbir azamat nemese onyń ókili ózine yńǵaıly ýaqytta, úıinen shyqpaı-aq sotqa talap-tilekterin joldaı beredi.

«Sot kabıneti» elektrondy servısi óte yńǵaıly, ol ar­qy­ly talap qoıý, shaǵymdar jáne óti­­nish­­hattar berýge, mem­le­ket­tik baj tólemin onlaın jú­ze­ge asyrýǵa bolady. Sonymen bir­ge elektrondy sot qujattaryn qa­raýǵa, saqtaýǵa, júkteýge jáne ta­lap qoıý týraly aqparattardy, is­tiń qaralý dınamıkasyn, beı­ne­materıaldardy kórýge, apel­lıasııalyq shaǵym, jeke shaǵym, qadaǵalaý tártibimen sot aktisin qaıta qaraý týraly ótinishhat, jańadan ashylǵan mán-jaılar boıynsha sot aktilerin qaıta qa­raý jáne taǵy basqa talap-óti­nishtermen júginýge bolady. Búginde Qyzylorda sotta­rynda elektrondy servısti qol­daný tájirıbesi durys jolǵa qo­ıylyp, kópshilik arasynda keń qoldanysqa ıe bolyp, aza­mattardyń ýaqytyn únemdep, sot qyzmetine qoljetimdilikti arttyryp otyr.

Koronavırýs indetiniń taralýy ómir súrý saltymyzǵa ózgeris engizdi. Sol ýaqytta sot otyrystaryna qashyqtan qatysý tájirıbe­si qalyptasty. Sodan beri sot otyrystaryna onlaın túrde qa­tysý máselesi áli kúnge deıin ózektiligin joımaı, azamattarǵa ońtaıly jaǵdaı qalyptastyrý maqsatynda sot otyrystaryna qa­shyqtyqtan qatysý múmkindigi be­rilgen. Qazirgi tańda azamat­tar sot otyrysyna kelip qaty­sa­dy, sotqa kelý múmkindigi bol­maǵan jaǵdaıda, mobıldi qo­sym­shalardyń jáne basqa da elek­trondy tehnologııalardyń kóme­gi­men onlaın túrde qatysa alady.

Azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý maq­­sa­tynda sot otyrystary ót­ki­ziletin zaldardyń barlyǵy za­man talabyna saı tehnıkalar­­men jabdyqtalǵan. Sot úderisteri túgeldeı aýdıo-beıne jazba qu­­­rylǵylaryn qoldaný ar­qy­ly ótkiziledi. Bul sot úderis­teriniń ashyq ári ádil ótýine jáne burmalaýshylyqqa jol berilmeýine yqpal etedi. Jańa tehnologııalardy qoldanýdyń kómegimen sot qyzmeti ashyq, jedel, qoljetimdi bola tústi.

Búginde isterdiń kópshiligi sot­qa elektrondy formatta túsedi. Negizinen álemdegi damyǵan elder­diń kóbinde ister sotqa qaǵaz jú­zinde emes, elektrondy túrde jol­danady. Azamattyq ister bo­ıynsha sot buıryǵyn shyǵarý tý­raly aryzdar, jeńildetilgen is júrgizý boıynsha aryzdardy qa­raý elektrondyq nysanǵa kó­shirilgen. Qazirgi tańda qyl­mystyq ister boıynsha «Tórelik» aqparattyq júıesi­men úılestirilgen «Elektrondyq qylmystyq is» júıesi jumys isteıdi. Bul qylmystyq ister boıynsha sot óndirisiniń barlyq kezeńderin, ıaǵnı qylmystyq qu­qyq buzýshylyqty tirkeýden bas­tap, sot úkiminiń shyǵarylýy­na deıin sıfrlandyrýǵa múmkin­dik berip otyr. Sonymen qatar ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister de elektrondy formatta túsip jatyr.

Isterdiń basym bóligi elektrondy túrde túsýine baılanys­ty elektrondy sot zaldary ja­saq­talǵan. Sot júıesindegi elek­trondyq nysannyń ereksheligi – aqparattyq júıe isterdi sıfr­lyq nysanda saqtaıdy jáne joǵa­ry deńgeıli qaýipsizdikke ıe. Bar­lyq úderistik qujattar elektron­dyq kartochkada saqtalady, sot aktileri sottyń bazasyna der kezinde salynady. Bul jańashyldyq sot jú­ıesi men turǵyndar arasyndaǵy qa­rym-qatynastyń ashyqtyǵyn qam­tamasyz etýge jaǵdaı jasap otyr.

Qyzylorda sottarynda sýdıalar men mamandardyń kedergi­siz qyzmet atqarýyna barlyq múm­­kindik qarastyrylǵan. Zama­naýı úlgidegi kompıýterler iske qosylyp, sot ǵımarattary qa­jet­ti qural-jabdyqtarmen jáne jıhazdarmen qamtamasyz etilgen. Kelýshiler úshin kútý zaly, jumys jasaý sektory, aqparat ortalyǵy, advokattar men medıatorlar orny, sottardyń kiris keńsesi jumys isteıdi. Kútý zalynda beınerolıkter kórsetilip turady. Sol ar­qyly tatýlasý kelisimderiniń ma­ńyz­dylyǵy, memlekettik baj alymdary, oblystyq jáne aýdandyq sottardyń basshy^­ly­ǵynyń jeke qabyldaý kúnderi týraly málimettermen, talap qoıý úlgi­lerimen jáne sot jumysyn uıym­dastyrýǵa qatysty aqparat­tarmen tanysý múmkindigi bar.

Búginde halyqtyń quqyqtyq saýatyn arttyrýǵa da erekshe kóńil bólinip otyr. Qazirgi tańda oblystyq sottyń resmı saıty jumys istep tur. Saıtta halyqqa qajetti málimetter, zań normalary, sottardyń baılanys telefondary men elektrondy posh­tatalary, oblys sottarynyń qaraǵan isteri boıynsha sot zalynan beriletin aqparattar ornalastyrylǵan. Sonymen qatar quqyqtyq nasıhat jumysyn júrgizý, keri baılanys ornatý maqsatynda «Qyzylorda sottary» ataýymen Facebook, Instagram, Telegram áleýmettik jelileri men Youtube arnalary júrgizilip oty­rady. Onda halyqty sot júıe­siniń jumysymen tanystyrý, zań­darǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlardy túsindirý baǵytyndaǵy aqparattar jarııa­lanyp, aýdandyq jáne oǵan teńestirilgen sottarda ótkizilgen is-sharalar men sot júıesiniń san tarmaǵyn qamtıtyn zamanýı for­mattaǵy beınerolıkter ornalas­tyrylady.

О́tken kúndi qasterleý el bir­ligin nyǵaıtady, urpaqtar sabaq­tastyǵyn jalǵastyrady. Qa­zirgi kúni qoldanysqa engen qazaq­tyń daý sheshý óneriniń tamyry tereńde jatyr. Qazaq bıleriniń tórelik aıtý dástúrin jalǵastyrýshy – búgingi sot bı­ligi azamattardy tatýlastyrý jumystaryna erekshe kóńil bólip otyr. Osy oraıda, tarıhymyz umy­tylmasyn degen nıetpen ob­lys­tyq sottyń ǵımaratyna bı­ler­den bastap, búgingi sot júıe­sine deıingi tarıhty qamtıtyn, tárbıeniń ortalyǵy bolatyn murajaı ashyldy.

Sot ákimshiligi departamenti ár­qashan da qoǵamdyq jumys­tan qol úzgen emes. Sot qyzmet­ker­leri arasynda zııatkerlik jáne shy­ǵarmashylyq saıys­tar úne­mi ótkizilip turady. Depa­rta­ment qyzmette uıymdastyrý­shy­lyǵymen erekshelenip, ulttyq tár­bıe men qundylyqtarǵa negiz­delgen qoǵamdyq is-sharalardy júıeli ótkizip, aldyńǵy lekte kele jatqan qurylymdardyń biri dep senimmen aıta alamyz. Endigi jerde bul jetistiktermen shektelip qalmaı, aldymyzda turǵan mejelerimizdi óz dáre­jesinde júzege asyrýdy maqsat etip otyrmyz. Olardy oryndaýǵa tájirıbemizdi, kúsh-jiger men bilimimizdi arnaımyz. Eń basty murat – azamattardyń senimi men qoǵamdyq tártiptiń saqtalýy.

Saǵatbek SÚLEIMEN,

Sot ákimshiligi Qyzylorda oblysy boıynsha departamentiniń basshysy