О́zbekáli Jánibekov murasy

Ǵylymı konferensııada ǵalym­nyń muralary, etnografııalyq salada júrgizgen zertteýleri, ulttyq tár­bıe, pedagogıka haqyndaǵy qaı­­­rat­kerdiń qundy eńbekteri tanystyryldy. Sol tustaǵy saıası júıeniń qataldyǵyna qaramastan, ult­tyq qol­ónerdi jańǵyrtý men dárip­teý baǵytyndaǵy ǵalymnyń batyl­dyǵy men jankeshtiligi de kópke úlgi etildi. Konferensııa so­ńynda barlyq zertteý jumysy qa­zaq, orys, aǵylshyn til­derinde basy­lyp, elektrondy nusqasy da shy­ǵaryldy. Ǵylymı is-sharaǵa zert­teýshi, ǵalym, zııaly qaýym ókil­deri, mýzeıtanýshylarmen birge О́zbekáli Jánibekovtiń týystary da shaqyryldy. Konferensııany ýnı­versıtettiń basqarma tóraǵasy-rek­torynyń ýaqytsha mindetin atqa­rýshy Gúljan Súgirbaeva ashyp júrgizdi.

Kórnekti ult perzentiniń tus­tas­ta­ry, kózkórgen zamandastary da is-shara barysynda sóz alyp, áserli es­te­­likterimen bólisti. Solardyń biri qoǵam qaıratkeri Orynbaı Rah­man­­­berdıev ǵalymnyń ultyn súıer erek­she qasıetteri týraly áńgimelep berdi.

«О́zbekáli Jánibekov óte daryn­dy kisi edi. О́kinishke qaraı, tiri kezinde qoǵam tarapynan­ oryn­dy baǵasyn ala alǵan joq. Ol óziniń qaıratkerligimen, janqııarlyq isi­men qazaqtyń dástúri men rýha­nııatyn qaıta tiriltip, bıik dárejege kóterý jolynda kóp eńbek sińirgen adam. О́tken ǵasyrdyń sek­seninshi jyldary men Túrkistanda birin­shi hatshy bolyp partııa orga­nynda qyzmet istedim. Al О́zaǵań Qazaqstannyń Mádenıet mı­nıst­ri­niń orynbasary-tuǵyn. Sol ýaqytta ol kisiniń eli úshin ynta-shyntasymen qyzmet etkenin myna men óz kózimmen kórdim. Men mınıstr orynbasarymyn dep shikireımeı, zembilmen topyraq tasyp, keseneni jań­ǵyr­týshy restovra­torlarmen birge kir­pi­shin qalasyp júrdi. Mu­nyń bárin ol qazaq úshin jany ashy­ǵan­dyqtan, ult­tyń keleshek taǵdyryn oı­laǵandyqtan iste­di. Bul asyl aza­mat­tyń kúrespen ót­kiz­­gen tutas bir ómi­ri­niń keskin epızo­dy ǵana. Bizden sol tusta qury­lys jumys­ta­ryna kerekti teh­­­nı­ka­dan basqa artyq esh­nár­se suraǵan emes. Aqı­qatyn aıtý kerek, Qoja Ahmet Iаsaýı ke­­se­­nesin kesene etken­ osy О́zbekáli Jáni­be­kov. Qaıratker ke­se­­neni qolǵa almaı tu­ryp, ol jerge eginge túsken mal qa­malatyn, belden topyraq bolatyn. Sonymen birge Torǵaı oblysy qurylǵanda da ol kisiniń mádenı saladaǵy atqarǵan eńbegi ushan-teńiz der edim. Kolbınniń zamanynda da ǵalym eshqashan artqa shegingen emes. Sol úshin de ǵalym atyn ıelenýge kúsh salǵan pedagogıkalyq ýnıversıtettiń basshylyǵyna alǵys aıtamyn. О́z basym tarıhy tereńde jatqan bilikti pedagogterdi daıyndaıtyn joǵary oqý ornyna О́zbekáli Jánibekovtiń esimin bergenine óte qýanyshtymyn», dedi ol.

Ulaǵatty ustaz, Túrkistannyń týmasy О́zbekáli Jánibekovtiń jaqyn týysy, nemere qaryndasy bolyp keletin Aıǵanym Serim apamyz Naýryz merekesin elimen qaıta qaýyshtyrýǵa eńbek etken ult maıtalmandarynyń ishinde О́zaǵańnyń orny erekshe ekenin atap ótti. Keńes ókimetiniń naǵyz kemerine tolyp turǵan kezinde Naýryz meıramy dinmen baılanys­ty delinip, memlekettik deńgeıde toılanbady. Aıǵanym apamyz ári О́zaǵańnyń murasyn zertteýshi maman retinde tarıhta Naýryzdy óz tu­ǵyryna qaıta qondyrýǵa qaı­ra­tyn jumsaǵan azamattar arasynda О́zbekáli Jánibekovtiń esimi árdaıym tizimniń aldyńǵy qatarynda turatynyn aıtty. О́z sózinde ar­dager pedagog ult janashyrymen úzeńgiles joldas bolǵan belgili jazýshy Qalaýbek Tursynqulovtyń eńbeginde О́zaǵańnyń Naý­ryzdy qaıta ti­ril­tý jolyndaǵy ymy­rasyz kúresi keremet beınelengenin baıan­dap ótti. О́tken ǵasyr­dyń alpysynshy jyldary ońtústik óńirinde qyzmetin bastaǵan alǵash­qy kezdiń ózin­de kók­tem­niń egin sala­tyn mez­gilin toı­laýǵa qatysty ke­ńestik Ázerbaıjan Res­pýb­lıkasynda ar­naıy shyqqan qaý­ly­ny negizge alyp, so­nymen baılanys­ty­ryp Naýryz mere­ke­si haqynda da jer­gilikti bas­pasózge dúrkin-dúrkin maqala jazatyn. Keıin qyzmeti ósip Almatyǵa kelgende de ulttyq mereke týraly «Lenınshil jas» gazetine jıi-jıi maqala jarııalap, bıliktiń nazaryn aýdaryp, halyqtyń oı-sanasyn oıatýǵa yqpal jasady. Osylaısha, kórnekti qoǵam qaıratkeri saıası júıeniń qatygezdiginen qaımyqpaı Naýryzdy sonaý alpysynshy jyldardan bastap nasıhattaı bastaǵan.

О́zbekáli Jánibekov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń strategııalyq damý jáne áleýmettik damý isteri jónindegi prorektory Barshagúl Isabek te ǵalymnyń fenomeni, qubylysy jóninde de keremet pikir bildirdi. Rektordyń orynbasary suhbatynda oqý orny biraz jyldan beri ataýsyz kelgenin, eshqandaı tulǵa atynda esimi bolmaǵanyn aıtty. Sóıtip, 2023-2024-tiń jańa oqý jylynyń basynda qaıta-qaıta joǵary jaqqa jazǵan hattarǵa aqyrynda jaýap kelip, mınıstrlik О́zbekáli Jánibekovtiń esimi beriletini týraly qýanyshty jańalyqpen súıinshilegen. Sonymen ótken jyldyń 12 qazanynan bas­tap barlyq qujatta oqý orny О́zbekáli Jánibekov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan pedagogıkalyq ýnıversıteti kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵamy bolyp atala bastady. Osy qýanyshty sátke oraı ýnıversıtet birinshi ret «Jánibekov oqýlary-1» atty halyqaralyq konferensııanyń tusaýyn kesti. Endigi rette ǵylymı basqosýdy oqý orny jyl saıyn ótkizýdi dástúrge aınaldyrmaq. Muǵalimder ustahanasynyń bilikti mamany málimdegendeı konferensııanyń kóz­degen basty maqsaty – qoǵam jáne memleket qaıratkeri, ult jana­shyry О́zbekáli Jánibekovtiń etno­­gra­fııalyq zertteý, mýzeı isi salasyna sińirgen eńbekteri men artynda qaldyrǵan baı muralaryn jınaqtap, óskeleń urpaqqa úlgi-ónege etý.

«Qazaqta mádenıet úshin ter tók­ken, osy salanyń mınıs­tr­lik dárejesindegi bıik bas­pal­daq­ta­ryn­da qyzmet atqarǵan belgili aza­mattar jeterlik. Solar­dyń ishinde О́zbekáli Jánibekovtiń esimi erekshe atalady. Al О́zaǵańnyń eń bas­ty jaqsy qasıeti qazaqtyń darqan dalasynda óz qolymen jádigerlerdi jınap, talaı mýzeıler ashty. Kabı­net­tiń kreslosynda shalqaıyp otyrmaı el, jer kezip ulttyq óner men mádenıettiń jańǵyryp, nasıhatta­lýyna aıanbaı ter tókti. Bul ǵalymnyń feno­meni bolsa kerek. Qaıratkerdiń qubylysy onyń taısalmastan keńes­tik ıdeo­logııanyń kedergisinen attap ótip qazaq halqy­nyń rýhanııatyna jan bitirýde óz janyn aıamaǵan qur­bandyǵy dep túsinýimiz qajet. Máse­len, О́zaǵańnyń bastamasymen qurylǵan «Sherter», «Adyrna», «Al­tynaı» ult-aspaptar mýzy­kalyq ansambliniń ózin úlken erlik­ke balaý­ǵa bolady», dedi B.Isabek.

Aıtqandaı, konferensııa bary­syn­da ult perzenti tutynǵan buıym­dar men ómiriniń ár kezeńinen habar ber­gen eski fotosýretteri qoıylǵan arnaıy kórme uıymdas­tyryldy.

ShYMKENT