Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
«Taǵy bir kesel, bul – vandalızm. О́kinishke qaraı, qoǵamdyq múlikten bastap, myńjyldyq mádenı muralarǵa deıin bárin jappaı búldirý keıingi kezde ádetke aınalǵan. Býrabaıdaǵy Jumbaqtasty, Baıanaýyldaǵy Kempirtasty qarańyzdar. Eń jaýhar jerlerimizdiń sulýlyǵy shımaıdyń astynda qalyp jatyr. Úıdegi lıftini, aýladaǵy oıyn alańyn, kóshedegi aıaldamany qıratýdyń qandaı qısyny bar?! Munyń bári – baryp turǵan tártipsizdik, mádenıetsizdik. О́rkenıetti eldiń árbir azamaty qoǵam múlkin óz múlkindeı qorǵaýy kerek. Dúnıejúzinde, naqty aıtqanda, Japonııada, Ońtústik Koreıada, Qytaıda, Sıngapýrda jaǵymdy mysaldar kóp, osy elder kópke úlgi bolyp otyr. Al biz nege olardan kem bolýymyz kerek?», degen Prezıdent meıirimdi de mádenıetti urpaq tárbıeleýimiz kerektigin de basa aıtty.
Osy oraıda jýyrda tarazdyq eriktiler, «Jastar rýhy» jastar qanatynyń músheleri «TazaLike» jobasy aıasynda vandalızmge qarsy kúres jumystaryn jalǵastyra tústi. Olar kóne shahardyń basty tarıhı oryndarynyń biri sanalatyn Tekturmas kesenesiniń tóńiregin tazalap, tastardaǵy jabaıy jazýlardy óshirip shyqty. Buǵan deıin áleýmettik jelide tarazdyqtar keseneniń artqy bóligi vandalızmniń qurbany bolǵanyn birneshe márte aıtyp, kúıingen bolatyn.
«Tekturmas» kesenesi men «Tórtkúl» kerýen-saraıynyń aınalasyn tazalaýǵa 20-dan asa erikti jas atsalysty. Keseneniń Talas ózeni betindegi tas qorshaýyna, qabyrǵasyna jazylǵan jazýlardan kóz súrinedi. Aksııanyń maqsaty – tarıhı eskertkishterdi saqtaý máselesine qoǵamnyń nazaryn aýdarý. Sondaı-aq týǵan jerdiń tabıǵaty men tarıhyna jaýapkershilikpen qaraýdy qalyptastyrý.
– «Vandalızmge jol joq!». Dál osy uran elimizdegi rýhty jastardy biriktirip, byltyr aýqymdy aksııanyń bastalýyna túrtki bolǵan. Elimizdiń tarıhı, mádenı jáne tabıǵı murasyn vandalızmnen saqtaýǵa baǵyttalǵan respýblıkalyq is-sharaǵa Jambyl oblysynyń jastary da úles qosyp, Taraz qalasyndaǵy «Tekturmas» kesenesi, «Tórtkúl» kerýen saraıy, saıabaqtar men kıeli oryndardaǵy keleńsiz kórinisterdi retke keltirdi. «El men jerge degen janashyrlyq – «Adal azamat» tulǵasynyń eń asyl qasıetteriniń biri», dep Memleket basshysy atap ótkendeı, ulttyq muramyzdy saqtaý, qasterleý ár azamattyń paryzy dep sanaımyn. Vandalızmge tosqaýyl qoıýǵa arnalǵan petısııa qolǵa alynyp, búginde myńdaǵan azamat bastamany qoldap otyr. Qoǵamnyń aınasy, bet-beınesi jasaǵan isimiz arqyly kórinetindikten, únemi jaqsyǵa umtylyp, jamannan jırenip, izgi istiń bastamashysy bolýymyz kerek. Barsha azamatty tabıǵatymyzdy, tarıhı muramyzdy barynsha qorǵaýǵa shaqyramyn, – deıdi «Amanat» partııasy Jambyl oblystyq fılıaly janyndaǵy «Jastar rýhy» JQ tóraǵasynyń orynbasary Erǵalı Ábýǵalı.
Jalpy, «Amanat» partııasynyń «Jastar rýhy» jastar qanaty elimizdiń tarıhı, mádenı jáne tabıǵı murasyn vandalızmnen qorǵaý jónindegi aýqymdy respýblıkalyq aksııany jalǵastyryp keledi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty Joldaýynda da osy máselege toqtalyp, zańdy qatań saqtaýdy, qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýdi tapsyrǵan edi. Prezıdent daladaǵy, kóshedegi vandalızm, keıbir azamattarymyzdyń tártipsizdigi, mádenıetsizdigi elimizdiń halyqaralyq arenadaǵy abyroıyna nuqsan keltiretinine nazar aýdaryp otyr.
Máseleni sheshý úshin jastar qanatynyń belsendileri men jaqtastary ótken jyly tarıhı eskertkishterdi, tabıǵı saıabaqtar men qasıetti oryndardy buzaqylyq pen vandalızmniń izderinen tazartýǵa kirisip ketti. Máselen, «Jastar rýhynyń» 50-den astam belsendisi «Jumbaqtas» jartasyn tazalap, «Býrabaı» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń aýmaǵynda senbilik ótkizdi. Sonymen qatar jastar Almaty oblysyndaǵy «Tamǵaly tas» shatqalynan 100 qap qoqys shyǵarsa, Qostanaı oblysy Mıchýrınskoe aýlynda Ybyraı Altynsarın kesenesiniń aýmaǵynda senbilik uıymdastyrdy.
Barlyǵy 1500-den asa «Jastar rýhy» belsendisi men eriktisi 500-den asa tabıǵı, tarıhı jáne mádenı eskertkishti tazartty. Aksııaǵa qoǵam belsendileri de qosyldy. Máselen, «Kaz Alpine Slub» birlestiginiń basshysy Denıs Lýkıanchýk ótken jyldyń qarasha aıynda Ulttyq murany qorǵaý jóninde petısııa bastaǵan edi. Búginde ol otandastarymyz tarapynan qyzý qoldaý taýyp otyr. Aıtalyq, jarty jylǵa jetpeı bul bastamany 16 myńnan asa adam qoldady.
