Tasqynǵa baılanysty Abaı, Aqmola, Aqtóbe, Atyraý, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Qostanaı, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan, Ulytaý oblystarynda tótenshe jaǵdaı jarııalandy. Birer kún buryn ǵana Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev úndeý jarııalap, sý tasqynynan zardap shekken azamattardyń eskerýsiz qalmaıtynyn aıtty. Iаǵnı apat aımaǵynda qalǵan qaýymǵa qarjylyq jáne basqa da kómek kórsetilip, materıaldyq shyǵyndar tolyq óteledi. Prezıdent apattyń aldyn alýdaǵy kemshilikten bastap, sý sharýashylyǵy mamandarynyń tapshylyǵy, taǵysyn taǵy olqylyqtardy túzeý kerek ekenin eskertti.
Qazir jedel is-sharalar qabyldanyp, Úkimet qarǵyn sýdyń saldaryn joıýǵa myqtap kiristi. Jalpy, tasqyn sýdyń astynda qalǵan ólkelerge atqarýshy bılik qana emes, tutas el alańdaýly. Jomart, qaltaly azamattar, kásipkerler, ondaǵan myń volonter qaraılasyp, bir jaǵyna shyǵysyp jatyr. Kórshi Qyrǵyzstannan da gýmanıtarlyq kómek keldi.
Aqparattyq shtab apat aımaqtarynda memleket qabyldap jatqan is-sharalar jóninde kúni-túni jedel ári úzdiksiz habar taratyp otyr. Mysaly, osy baspasóz jıynyna Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrliginiń resmı ókili Móldir Ábdýálıeva qatysyp, qazirgi ahýal jaıynda baıandady. Mınıstrliktiń habarlaýynsha, sý qoımalaryndaǵy qazirgi jaǵdaı 1980 jyldan berige deıin eń kólemdi sanalady. Aqmola oblysyndaǵy 2 iri sý qoımasy orta eseppen 99% tolǵan. Ekeýi de tranzıttik rejimde jumys istep tur. Al Aqtóbe oblysyndaǵy 2 iri qoımanyń sý jınaý kórsetkishi orta eseppen 95%-dy quraıdy eken. Sol sekildi Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy 5 iri sý qoımanyń ortasha sý jınaý kórsetkishi 62%-dy quraǵan. Olardyń barlyǵy shtattyq kestege saı jumys istep tur. Batys Qazaqstan oblysynda 4 iri sý qoımasy orta eseppen 59% tolǵan. Qaraǵandy oblysyndaǵy 4 iri sý qoıma da tolýǵa shaq tur. Ondaǵy sý qoımalarynyń sý jınaý kórsetkishi 98%-dy qurapty. Abyroı bolǵanda, qazir bul óńirde sý tasqynynyń kezeńi ótti. Osyǵan qosa Qostanaı oblysyndaǵy 2 iri sý qoımasy orta eseppen 95% tolsa, Soltústik Qazaqstan oblysynyń 2 iri sý qoımasy 100% tolypty.
– Sý obektilerinde jedel is-sharalar qabyldaý úshin táýlik boıy kezekshilik uıymdastyrylyp, sý sharýashylyǵy jaǵdaıyna úzdiksiz monıtorıng júrgiziledi. Mınıstrliktiń myńdaǵan mamany men 280 birlik texnıkasy jumyldyryldy. Sondaı-aq Qazaqstan men Reseı sý tasqyny jáne gıdrotexnıkalyq uıymdarynyń jumysy týraly ózara jedel aqparat almasyp otyr. Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitov Reseı Federasııasy Sý resýrstary federaldy agenttiginiń basshysy Dmıtrıı Kırıllovpen telefon arqyly turaqty baılanysta. Taraptar gıdrotexnıkalyq nysandardyń apatsyz jumysyn qamtamasyz etý úshin eki eldiń shekaralas aımaqtaryndaǵy sý tasqyny jaǵdaıyn jiti baqylaýda ustap otyr, – dedi M.Ábdýálıeva.
Foto:Atyrau Press
Sý astynda qalǵan aýyl-aımaqtardyń turǵyndaryna jedel medısınalyq kómek kórsetiledi. Jaǵdaıdy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi baqylaýǵa alǵan. О́ńirlerdegi barlyq medısınalyq uıym medısınalyq kómekke muqtaj adamdarǵa járdem berý úshin kúsheıtilgen rejimde jumys istep tur. Sý basqan aýdandarǵa 300-ge jýyq jedel járdem brıgadasy tartylǵan. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń resmı ókili Áıgerim Orazalıevanyń habarlaýynsha, tótenshe jaǵdaı kezinde medısınalyq mekemeler táýlik boıy jumys isteıdi.
– Sý tasqyny kezinde psıhologııalyq kómek kórsetý jumysy uıymdastyryldy. Jedel shtab qurylyp, 30 psıholog jumys istep jatyr. Júkti áıelder men balalardyń jaǵdaıyna erekshe nazar aýdarylady. Máselen, ótken táýlikte Atyraý oblysy Qulsary qalasynda perzenthanadaǵy júkti áıelder medısınalyq uıymdarǵa evakýasııalandy. 39-40 apta merzimindegi júkti áıelderdiń biri jedel medısınalyq járdem kóliginde bosanǵan. Salmaǵy – 3 610 gr, boıy 55 sm qyz dúnıege keldi. Qazir bosanǵan áıel men bala – Beıneý aýdandyq aýrýhanasynda. Olardyń jaǵdaıy – qanaǵattanarlyq. Sý tasqyny bastalǵaly barlyǵy 84 júkti áıel evakýasııalandy. Onyń ishinde bosaný merzimi jaqyn 31 áıel aýrýhanaǵa jatqyzyldy. Ýaqytsha ornalastyrý pýnktterinde 990 bala bar. Dárigerler ár balanyń densaýlyǵyn únemi tekserip baqylaıdy, – deıdi Á.Orazalıeva.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi sý basqan óńirlerde sanıtarlyq-epıdemıologııalyq salamatty qamtamasyz etýge de kóńil bóledi. Qazir sýmen jabdyqtaý nysandarynda, mal qorymdary, kárizderge jáne zırattarǵa monıtorıng kúsheıtilgen. Sanıtarlyq-hımııalyq jáne mıkrobıologııalyq kórsetkishterge sý synamalaryn zertteý júrgiziledi. 4 myńnan asa sý synamasynyń 133 synamasy gıgıenalyq normatıvterge sáıkes kelmeıdi eken. Jalpy, sáıkes kelmeıtin synamalar boıynsha kórsetkish ótken eki jyldyń qorytyndysy boıynsha ortasha respýblıkalyq jyldyq kórsetkishten aspaıdy. Evakýasııalyq pýnktterde aýyzsý rejimin jáne qaýipsiz tamaqtanýdy uıymdastyrý jaıy da nazarda. Sanıtarlyq-dezınfeksııalyq rejim saqtalǵan. Mınıstrlik apat aımaqtarynda osy baǵyttaǵy úılesimdi jumysty úzbeıdi.
Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń taratqan aqparatyna zer salsaq, apat aımaqtarynda 12 áýe kemesi jaýyngerlik kezekshilikte bolady. Mınıstrlik turǵyndardy tek resmı derekter men memlekettik organdardyń resmı ókilderi taratqan aqparatqa ǵana senýge shaqyrdy. Mınıstrlikke qarasty Tótenshe jaǵdaılardy joıý departamentiniń basshysy Qaharman Orazalın habarlaǵandaı, Aqtóbe, Qostanaı, Pavlodar, Aqmola, Atyraý, Soltústik Qazaqstan oblystarynda 3 391 jeke turǵyn úı, 1 059 saıajaı úıi, túrli maqsatta qoldanylatyn 79 ǵımarat sý astynda qalypty. Apat aımaqtarynan 63 927 adam evakýasııalanǵan. Onyń ishinde 15 283 bala bar.
– Ýaqytsha ornalastyrý pýnktterinde 13 328 adam, onyń ishinde 6 842 bala bar. Olar qajetti turmystyq zattarmen qamtylǵan. Sonymen qatar 10 068 bas irili-usaq mal qaýipsiz aýmaqqa shyǵaryldy. Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi, Qorǵanys mınıstrligi, Ulttyq ulan ushqyshtary sheberliginiń arqasynda 2 607 adam qutqaryldy. Onyń ishinde 760 bala bar. Orta eseppen táýligine 243 adam qutqarylǵan. Aıta keterligi, qutqarý operasııasy óte qıyn jaǵdaıda ótti. Turǵyndardy úılerdiń shatyrynan evakýasııalaý úshin arnaıy tehnıkany, júkshyǵyrlardy paıdalaný qajet boldy. 96 tonnadan asa gýmanıtarlyq júk jetkizildi. 7,3 mln tekshe metr erigen sý tartyldy, 921 myńnan asa qap jáne 970 myń tonna ınertti materıal tóseldi. Avarııalyq-qutqarý jumystaryna 8 789 adam, 1 756 birlik tehnıka, 415 sý aıdaý jáne 65 júzý quraly jumyldyryldy. 12 áýe kemesi jaýyngerlik kezekshilikte júr. Elimizdiń 10 óńirinde ákimdikter jergilikti tótenshe jaǵdaı jarııalady. Senim telefonyna 973 qońyraý tústi. Barlyq óńirde táýlik boıy jedel shtabtar jumys isteıdi, – dep Q.Orazalın qazirgi ahýaldy baıandady.
«Qazgıdromet» RMK baspasóz hatshysy Alına Ismagýlovanyń aıtýynsha, qazir eldiń qar jamylǵan aýmaǵy 21%-dy qurady. Boljamǵa sáıkes 6-12 sáýir aralyǵynda elimizdiń basym bóliginde aýa raıynyń turaqsyz sıpaty saqtalady. Jaýyn-shashyndy bolady.
– Aýa temperatýrasynyń birtindep tómendeýi eldiń soltústik-batysynda, soltústiginde, shyǵysynda jáne ortalyǵynda boljanady. Túnde -5-ten 6 gradýsqa deıin aıaz bolady. Kúndiz -12-den 10 gradýsqa deıingi temperatýra saqtalady. Batysta aýa temperatýrasy kúndiz 10-nan 25 gradýsqa deıin kóteriledi. Aýa temperatýrasy ońtústikte, ońtústik-shyǵysta túnde 3 gradýstan 10 gradýsqa deıin, kúndiz 12-den 25 gradýsqa deıin, taýly jerlerde túnde 2 gradýs aıazdan 3 gradýsqa deıin aýytqıdy degen boljam bar, – dedi A.Ismagýlova.
Gıdrologııalyq jáne meteorologııalyq ahýal kúrt ózgergen jaǵdaıda «Qazgıdromet» mekemesi sý tasqyny qaýpi týraly dabyldy eskertý jasap, atqarýshy organdar men turǵyndarǵa aldyn ala habarlap otyrady.
Eldegi sý tasqynyna qatysty ahýal qysqasha osyndaı. Tasqynnyń aldyn alý jumystary oń nátıje berip, barlyq óńirde jaǵdaı turaqtalsa, apattyń saldarymen kúreske kóbirek kóńil bóline bastaıdy. Sý tasqynynan týyndaǵan zalaldy baǵalaý jónindegi arnaıy komıssııa turǵyndardan ótinim qabyldap, shyǵyndardy esepteıdi.
