Sekseýildi alqaptyń aýqymy keńeıedi

2021 jyly Memleket basshysy 5 jyl ishinde 2 mlrd aǵash otyrǵyzýdy tapsyrǵan edi. Sol jyldan bastap 2023 jylǵa deıin Aral teńiziniń qurǵaǵan túbindegi 544,5 myń aýmaqta orman melıorasııalyq jumystar oryndaldy. Munyń ishinde 2083,4 tonna sekseýil (galofıt) tuqymy jáne 25,8 mln sekseýil tuqymy egildi.

Bul jumystardy Qyzylorda oblysynyń ákimdigimen qatar Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi baqylaýyna alyp, biraz sharýa atqarylyp jatyr. Atap aıtqanda, 2021 jyly 101,1 myń ga jerge aǵash otyrǵyzylsa, sonyń 37,1 myń gektaryn oblys ákimdigi, 64 myń gektaryn mınıstrlik atqardy. Osylaısha, 2022 jyly bólingen qarajat aıasynda 250 myń ga jerge (oblys ákimdigi – 95,5 myń ga, mınıstrlik – 154,5 myń ga), 2023 jyly 193,4 myń ga jerge (oblys ákimdigi – 100 myń ga, mınıstrlik – 93,4 myń ga) aǵash otyrǵyzyldy. Al bıyl 275 myń ga alqapqa kóshet egý jumystary josparlanǵan. Munyń 100 myń gektaryndaǵy jumys oblys ákimdigine, 175 myń gektary mınıstrlikke tıesili. Bul rette kóktemgi jumystarǵa 65 myń ga, kúzgi orman otyrǵyzýǵa 210 myń ga qarastyrylǵan. Qazirgi ýaqytta josparlanǵan kólemniń 30 myń gektary iske asty. Bul jumystar 10 sáýirge deıin tolyǵymen aıaqtalady.

О́tken aptada oblys ákimi Nurlybek Nálibaev, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar birinshi vıse-mınıstri Nurken Shar­bıev, «QazMunaıGaz» UK» AQ bas­qarma tóraǵasy Maǵzum Myr­zaǵalıev Aral, Qazaly aýdandaryna saparlap, ormanshylar jumystarymen tanysty. Olar áýeli teńiz ul­tanyndaǵy jumysty áýeden ba­qy­lap, sodan keıin sekseýil kó­shetterin otyrǵyzdy. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Serik Sermaǵambetov fı­toormanmelıorasııalyq ju­mys barysyn aıtyp ótti. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen teńiz tabanyndaǵy 1,1 mln gektarǵa sekseýil egý kezeń-kezeńimen júzege asyrylyp keledi. Respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjet esebinen 2021 jyly – 101 myń gektar, odan keıingi jyly – 250 myń gektar, byltyr 193,2 myń gektar jerge fıtoormanmelıorasııalyq jumys júrgizilgen. Alda 556,2 myń gektarǵa sekseýil egý jos­par­lanyp otyr. Búginge deıin qur­ǵaǵan ultanǵa 15,3 mln kóshet otyr­ǵyzylǵan.

Osy baǵytta jumysty júıe­legen orman sharýashylyǵy meke­meleriniń materıaldyq-teh­nı­kalyq bazasyn nyǵaıtý úshin ob­lystyq bıýdjetten 1,8 mlrd teń­gege jýyq qarjy bólindi. Teńiz tabanyndaǵy 150 myń gektar jerdiń topyraǵyn zertteý jáne jobalaýǵa oblystyq bıýdjetten 58,4 mln teńge qaralǵan. Kúzde 50 myń gektar jerge sekseýil tuqymyn sebý úshin 180 tonna tuqym jınalady.

Jalpy, Araldyń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartý baǵytyndaǵy jumystarǵa ınvestor tartý da nátıjesiz emes. Belgili kásip­ker, mesenat Tımýr Týrlov bul baǵyt­taǵy jumysqa 2 mln dollar bólý týraly sheshim qabyl­dady. Al osy sapar barysyndaǵy ke­lisimge sáıkes «QazMunaıGaz» UK» AQ kompanııasy da 500 mln teńge bó­letin boldy.

Aldaǵy aptada 20 memlekettiń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne óki­letti elshileri Aral aýdanyna kelmek. Olar aımaqtyń ekologııalyq máselelerimen jiti tanysyp, ony jaqsartýǵa ınves­tısııa tartý baǵytynda jumys jasaıdy. Jalpy, qurǵaǵan ultanǵa sekseýil egý tájirıbesi bilikti mamandar tarapynan qoldaý taýyp otyr. Shól dalanyń shynaryndaı sekseýil tabıǵattyń tepe-teńdigin saqtap, qum men tuzdyń kóshýin tejeıdi.

Sapar barysynda oblys ákimi Nurlybek Nálibaev, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar birinshi vıse-mınıstri Nurken Sharbıev, «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasy Maǵzum Myrzaǵalıev Qa­zaly qalasyndaǵy turaqty orman tuqymbaǵynyń qurylysymen de tanysty.

Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń tapsyrysymen «Eńbek» JShS salyp jatqan qurylys quny – 518,6 mln teńge. Tuqymbaqtaǵy 33 gek­tarǵa Araldyń ultanyna egile­tin kóshetter daıyndalady.

Sapar barysynda Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri­niń birinshi orynbasaryna orman sharýashylyǵy qyzmetkerleriniń jalaqysyn ósirý, órtti erte anyq­taı­­tyn qurylǵy qajettigi aıtyldy.

Oblys aýmaǵynda 7 mln gektar memlekettik orman qory bar, onyń 3,8 mln gektary – ormandy alqap. Qyzylorda orman sharýashylyǵy mekemesine qarasty jer kólemi 838 022 gektar bolsa, onyń 707 613 gektary – ormandy jer. Mekeme órttiń aldyn alý, joıý baǵytyndaǵy is-sharalardy uıymdastyryp, memle­kettik orman qory aýma­ǵyndaǵy jumysshylardyń, onda ornalasqan uıymdardyń, jeke tulǵalardyń órt qaýipsizdigi, sanıtarlyq erejelerdi saqtaýyn qamtamasyz etedi.

Qyzylorda