Tasqynmen tynymsyz kúres

Astana qalasy arqyly tas­qyn sýlardy ótkizýge, yq­tı­mal sý tasqynynan qor­ǵaýǵa ar­nal­ǵan Astana kontr­ret­tegishi­niń jaı-kúıi tekserildi. Sonymen qatar, Maıbalyq kóli men Vıacheslav sý qoımasynyń jaǵdaıyn baqylady.

Astanalyq kontrrettegishte sý­dyń aǵýy qazir sekýndyna 30 tek­she metrdi quraıtyny baıan­da­l­­dy. Kontrrettegishke kelip jat­­qan aǵyn sekýndyna 248 tek­she metrdi quraıdy. Búgingi tań­da kon­t­r­rettegishtiń sý aǵyzý qabi­­le­­tin sekýndyna 40 tekshe metr­ge deıin arttyrý josparlanyp otyr.

Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrliginiń málimetteri boıynsha ahýal turaqty jáne udaıy baqylaýda, Astana qala­syn sý basý qaýpi joq.

Oljas Bektenovke Astana sý qoımasyndaǵy jaǵdaı týraly baıan­daldy. Sýdy aǵyzý se­kýndyna 400 tekshe metr deń­geıinde júze­ge asyrylady, sý qoı­masy­nyń kólemi 409 mln tekshe metr­di quraıdy. Preobrajenskıı torabynda sharyqtaý shegine jetti, Nura ózeni arqyly torapqa quıatyn sý aǵyny azaıyp keledi: qazirgi ýaqytta sekýndyna 1 400 tekshe metr ótýde.

Astana qalasy men Aqmola oblysynyń ákimdigi jaqyn mańdaǵy eldi mekender men qalalardy sý basýdyń aldyn alý boıynsha birlesken jumys júr­­­gizip keledi. Taıtóbe aýylyn­­­­da sý tasqynynan negizgi qor­ǵa­­­nys qyzmetin atqarǵan úıindi­ler­­­di nyǵaıtý jumystary aıaq­ta­lyp jatyr. Bıyl qolda­nys­­taǵy 2 400 metrlik bógetke uzyn­dyǵy 1 200 metr, bıiktigi 2,5 metr bolatyn jańa bóget turǵyzyldy.

Jedel shtab Astana, Qosshy qalalary men Taıtóbe aýylyn­daǵy sý qoımalarynan sý jiberý derekteri boıynsha jasalǵan boljamdardy eskere otyryp, sý tasqyny jaǵdaıyna monıtorıng júrgizedi.

Sonymen qatar Oljas Bek­tenov Soltústik Qazaqstan oblysynda Esil ózeniniń jaıylmasyn tikushaqpen aınalyp ótip, Sergeev sý qoımasyndaǵy jaǵ­daıdy tekserdi. Buǵan qosa Esil ózeni arnasynan asqan jaǵ­daıda sý basýdyń aldyn alý jáne zalaldy azaıtý úshin Pet­ro­pavl qalasynyń mańyn­daǵy bógetterdi nyǵaıtý boıynsha jumystar tekseriledi.

Úkimet basshysyna Sergeev sý toraby qazirgi ýaqytta qýatynyń sheginde jumys istep jatqany týraly baıandaldy. 8 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha 6017 m³/s deńgeıinde sý kelýi tirkeldi, ony jiberý 4720 m³/s deńgeıinde júzege asyrylyp jatyr. Sondaı-aq Sergeev sý qoımasy paıdalanýǵa berilgen 1969 jyldan bastap sýdyń maksımaldy shyǵyny 3600 m³/s deńgeıinde bolǵan. Osylaısha, qazirgi sý qoımasynyń tolýy keıingi 50 jylda alǵash ret oryn alyp otyr jáne aldyńǵy maksımaldy kórsetkishterden 2 ese derlik asady.

Sý tasqyny kezeńinde sý qoımasynyń deńgeıi (1 mlrd 366 mln m³/s) qolmen rettelip otyr, ıaǵnı qalypty jaǵdaıǵa (693 mln m³/s) qaraǵanda, kóbirek sý ustap tura alady. Qazirgi ýaqytta sý qoımasyndaǵy kólem – 1 mlrd 247 mln m³/s. Sýdyń kelýi men ony jiberý kólemi bir deńgeıde – 4 mlrd 720 mln m³/s. Máselen, qazirgi ýaqytta sý qoımasy 180%-ǵa tolyp otyr. Maksımaldy mejege deıin 100 mln m³/s sý qabyldaı alady. Sý tasqyny bastalǵannan beri barlyǵy 500 mln m³/s sý jiberildi.

Qazgıdromet boljamyna sáıkes, bıylǵy 6-12 sáýir aralyǵynda kún kúrt jylynyp, qar erýine baılanysty keletin sý kólemi 2 400-den 3600 mln m³/s-qa deıin ulǵaıýy múmkin. Osyǵan baılanysty sý tasqynyna qarsy is-sharalar­dy to­lyqqandy júrgizý ári ǵıma­rat­tardyń qıraýyna jol bermeý úshin Oljas Bektenovtiń tap­syr­masymen Qarýly kúsh­ter qurlyq áskerleri brı­ga­dalarynyń 300 áskerı qyz­metkeri Astana qalasynan Sol­tús­tik Qazaqstan oblysyna attan­dy. Ulttyq ulan akademııa­synan 400 kýrsant jáne Ult­tyq ulannyń «Ortalyq» óńir­lik qolbasshylyǵy áskerı bóli­miniń 300-den astam qyzmetkeri tar­tyl­dy. Bul rette óńirge kó­mek kórsetý úshin tartyla­tyn ás­kerıler sanyn odan ári ul­ǵaıtý jóninde komanda berildi.

«Prezıdent sý tasqynymen kú­­reske barlyq kúshti jumyl­dy­rý mindetin qoıdy. Biz Sol­tús­tik Qazaqstan oblysynyń ózine Qor­ǵanys mınıstrligi men Ult­tyq ulannyń myńǵa jýyq qyz­­metkerin jumyldyrdyq. Min­­detimiz – Esil ózeni arnasy­nan asyp ketken kezde úlken zar­dap­tardyń aldyn alý. Mundaı aýqym­daǵy sý kólemi Sergeev sý qoı­masynyń búkil tarıhynda al­ǵash ret bolyp otyr», dedi O.Bektenov.