Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Bul jolǵy Quryltaı jıynynyń Ulystyń uly kúni qarsańynda ótkizilýinde de úlken mán jatyr. Ultty biriktirer, tirshilikke qaıta jan bitip, Jer-ana býsanar shaqtaǵy uly merekeniń ultymyz úshin qashanda orny bıik. Mine, osy kezde Quryltaı shaqyryp, jańa bastamalarǵa jol ashyp, ıgi isterdiń irgesin qalap, eldiń erteńine baǵdar bergen Memleket basshysynyń bastamalaryn barynsha qoldaýymyz kerek.
Týrashyldyqtan taımaǵan Tóle bı babamyz:
«О́zińe óziń kámil bol!
Halqyńa ádil bol!
Jaýyńa qatal bol!
Dosyńa adal bol!», degen joq pa edi?
Prezıdentimiz de Ulttyq quryltaıda aıtar oıyn, halqyna degen jyly sózin asqan danalyqpen, janashyrlyqpen jetkize aldy.
Qazaq halqy úshin qasıetti meken sanalǵan Ulytaý tórindegi, er túriktiń besigi bolǵan kıeli Túrkistan jerinen aıtqan ult qamyna qatysty salıqaly oılaryn Qasym-Jomart Kemeluly sonaý Saraıshyqtyń irgesinen, Jaıyqtyń jaǵasynan jalǵaı tústi. Ásirese ult birligine aıryqsha mán bergeni kóńilden shyqty.
«Biz eldigimizdiń negizin qalap, ony urpaqqa tabystaǵan babalar rýhyna taǵzym etemiz. Alaıda ótkenimen ǵana ómir súretin jurt órkenıetti el bola almaıdy. Ult sapasyn jaqsartamyz desek, bir el bolyp jańa qundylyqtar júıesin qalyptastyrýymyz qajet», dep Memleket basshysy Quryltaıdyń eshqashan toı toılap, áńgimeni sapyryp otyratyn basqosý bolmaǵanyn, onyń aldaǵy ýaqytta da ondaı bolmaıtynyn shegelep aıtyp berdi.
Dál qazirgi alyptar aıqasy saıasat sahnasynda saltanat quryp turǵan almaǵaıyp zamanda eldiń amandyǵy men tutastyǵy aýadaı qajet. El amandyǵy úshin, árıne, syrtqy ortamen qarym-qatynasty berik qalap, barynsha ymyrashyldyq saıasat ustanýdyń mańyzy zor. Alaıda ózimiz ishten irip-shirip, tonnyń ishki baýyndaı bola almaı, ózimizben ózimiz qyrqysyp, aýyzbirlikten ketsek, kim bizdiń basymyzdan sıpasyn? О́tkenge zer salyp, tarıhtan sabaq alar bolsaq, ulan-baıtaq jerimizge kóz alartqan ózge jurt qashanda bolǵan, qazir de joq dep birden kesip aıta almaımyz. Sondyqtan syrtqy qaýipke tótep berý úshin aldymen ishki qaýipti rettep otyrǵanymyz myń ese abzal. Prezıdent bul jóninde kóptiń kókeıinde júrgen oıdy jetkizdi.
«Eń aldymen, halyqtyń bereke-birligin saqtaý eldigimiz úshin asa mańyzdy. Bul týraly únemi aıtyp júrgenimdi bilesizder. Yntymaǵy jarasqan, ortaq maqsatqa uıysqan ult eshqashan utylmaıdy, eshteńeden qur qalmaıdy. Bul iste zııaly qaýym aıryqsha ról atqarady. Ásirese elge sózi ótetin aǵa býynnyń orny bólek. Olar – qazaqtyń qaımaǵy, ulttyń maqtanyshy. Eldiń tutastyǵy zııaly qaýymnyń birliginen bastalady. Iаǵnı aldymen el aǵalarynyń arasynda aýyzbirshilik bolýy kerek. Olar urpaqqa ónege bolatyn kesek áńgime aıtýy qajet. Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, Ulttyq quryltaıdyń múshesi Mereke Qulkenov jaqynda osy másele týraly oryndy pikir bildirdi. Halqymyzdyń kórnekti tulǵalary birin-biri moıyndap, ózara qurmet kórsete bilse, ultymyz uıysa túsedi dep aıtty», deıdi Prezıdent Q.Toqaev.
Rasynda el birligi, ult tárbıesi jolynda aǵa býynǵa artylar jaýapkershilik júgi qashanda jeńil bolmaǵan. Biz – taǵdyrdyń jazýymen talaı qıyndyqty bastan keshirip, bir-birimizge demeý bolǵan, úlkendi qurmetimen, kishini izetimen syılaı bilgen halyqpyz. Qazaqtyń qanyna bitken erekshe qasıettiń biri – artta qalǵandy ilgeri súırep, qulap bara jatqandy súıeıdi, súrinip ketip jyǵylsań, qoltyǵyńnan demep, ornyńnan turǵyzady. Maqtanǵanym emes, qazaqtyń sol adamı qasıeti maǵan da daryǵan. О́z basym qazaqty bolmysynan adal, aramdyqtan ada, jany da, qany da taza, eshkimdi bólip-jarmaıtyn, alysty jaqyndatatyn, arazdy tatýlastyratyn, barshanyń balasyn jat dep jatyrqamaı, baýyryna basatyn, danyshpan Abaıdyń sózimen aıtsaq, Tolyq adam dep sanaımyn. Búgingi urpaq keshegi babalardyń boıyndaǵy keremet qasıetin áste umytpaý kerek. Prezıdentimiz osyny meńzep otyr.
Jýyrda el gazeti – «Egemen Qazaqstan» betinde jaryq kórgen Májilis depýtaty Janarbek Áshimjannyń Quryltaı qaǵıdattaryn talqylaǵan pikirin oqyp, rıza boldym. Sonaý Parlamenttiń tórinen Úkimetke saýal joldap, aǵa býyn men zııaly qaýymnyń yntymaq pen birlikke bastaıtyn bolmysy baryn aıtyp, biraz oıyn aqtarypty. Janarbektiń «Rasynda, Maıqy bıdiń «Betege ketse, bel qalar, Bekter ketse, el qalar, Birligiń ketse, neń qalar?» degen naqyly dál búgingi tańda tipti ómirsheń bolyp tur. Al esimi elge máshhúr búgingi keıbir tulǵalarymyz, aqsaqaldarymyz, tarıhshylarymyz, jazýshylarymyz aı-kúnniń amanynda bolary bolyp, boıaýy sińgen túrli oqıǵalar týraly aıtysyp, tartysyp, Alash kósemderi men keńes qaıratkerlerin qaǵystyryp, qyl aıaǵy Shyńǵys hannyń tegine talasyp óspeıtin eldiń balasyndaı ónbeıtin daýdy qýyp, «óletuǵyn taı úshin, kóshetuǵyn saı úshin» biriniń qoly biriniń jaǵasynda júrgen jaǵdaılardy aqparat quraldary men áleýmettik jelilerde az kórip júrgen joqpyz», dep shyryldaýy meniń de aıtqym kelip júrgen oıym edi. Rasynda biz keıingi kezderi bolmaıtyn nársemen aǵaıynnyń alaýyzdyǵyn týdyryp júrgendeımiz.
Quryltaı otyrysynda Prezıdent óte tushymdy dúnıeler aıtty, endi biz sony el bolyp, judyryqtaı jumylyp qoldaýmyz ǵana qalyp tur. Qazaq qashanda sózge toqtaǵan, qyzyn arǵa, ulyn narǵa balaǵan halyq qoı. Memleket basshysynyń ultty uly isterge bastaǵan Ulttyq quryltaıdaǵy úndeýine ún qatyp, qamkóńil, alańsyz júrmeýge shaqyramyn.
Qazir bizge birlik aýadaı qajet. Qara halyqty qatty synaqqa alǵan qarǵyn sýdyń azabyn aldaǵy ýaqytta qanshalyqty tartarymyz osy birlikke de tikeleı baılanysty. Úkimet qarjysyn bólip, óz jumysyn atqara berer. Biraq halyqtyń óz yntymaq-birligi bekem bolmasa, bári bekershilik.
Allaǵa shúkir, eldiń yntymaǵy áli joǵala qoımapty. Kúlli qazaqtan sý basqan óńirlerge kúndiz-túni jetkizilip jatqan kómekti kórip, kózge eriksiz jas keledi. Alla osy yrzyǵymyzdan aıyrmasyn, qazaǵym aman bolsyn! Ár qıyndyqtyń artynan jarqyrap kún shyqqan. Qaıta turǵyzylatyn ár baspananyń ishi janǵa, syrty malǵa tolsyn! Uly sózin ultynan, jyly sózin jurtynan aıamaıtyn aýzy dýaly aǵa býyn, aqsaqaldar, zııaly qaýym aman bolsyn!
Asyly OSMAN,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, professor
