Reseıdiń Orynbor óńirin japqan topan sý kún ótken saıyn Qazaqstanǵa jaqyndap keledi. Sáýirdiń 13-i kúni Orynbor qalasynda Jaıyq sýynyń deńgeıi 1185 sm bolyp, buryn-sońdy bolmaǵan kólemge jetti. Tek 14 sáýirde ǵana bul jerde sý deńgeıi sál qaıta bastaǵan. Al Jaıyq ózenindegi Oral gıdrologııalyq beketinde sý deńgeıi 14sáýir kúni tańerteń 755 sm-ge deıin kóterildi, qaýipti deńgeı 850 sm.
Elimizdiń vıse-premeri, Sý tasqynyna qarsy is-sharalardy úılestirý jáne sý tasqynynyń saldaryn joıý jónindegi respýblıkalyq shtab jetekshisiniń orynbasary Qanat Bozymbaev 13 sáýir kúni Oral men Jaıyq ózeni arnasynyń RF shekarasyna deıingi aralyǵyn tikushaqpen qarap shyqqan bolatyn.
Reseı Federasııasynan keletin sý 17 sáýirde Iаnvarsevo aýylynyń sý qoımasy arqyly ótedi deıdi mamandar. Sol sátten bastap Jaıyq ózeninde sý tasqynynyń sharyqtaý shegi bastalady dep kútiledi. 20-21 sáýirde Oralǵa sý keledi dep boljanýda. Osyǵan baılanysty, Qanat Bozymbaev sý tasqynyna daıyndalý úshin Batys Qazaqstan oblysyna qosymsha 750 tehnıka tartýdy tapsyrdy. Onyń 100-i Jaıyq ózeniniń joǵary aǵysy boıynsha eldi mekender úshin, 500-i Oral úshin jáne 150-i ózenniń tómen aǵysy úshin. Budan basqa, eldi mekenderdiń aınalasyndaǵy bógetter men bóget qurylystaryn nyǵaıtýdy tapsyrdy.
Qazir qutqarý jumystaryna 6533 adam jumyldyrylǵan. 915 tehnıka, 21 sý aıdaý quraly, 32 júzý quraly, 5 áýe kemesi osy qyzmette júr.
Qazir Oral qalasynda jaǵalaýdy nyǵaıtý jumysy úzdiksiz júrip jatyr. Birqatar tusta bul jumys aıaqtalyp qaldy. Qala boıynsha jalpy uzyndyǵy 14,1 shaqyrym jerde sýǵa qarsy tosqaýyl daıyndalǵan. Bógetterdi bıiktetý, qum salynǵan qapshyqtarmen nyǵaıtý úshin kún saıyn 200-den astam tehnıka jáne 1000-ǵa jýyq adam jumylady. Jergilikti atqarýshy organ, tótenshe jaǵdaı qyzmeti, kommýnaldyq mekemeler men áskerı bólimderdiń qyzmetkerleri, ózge óńirlerden kelgen tótenshelikter, qaladaǵy volonterlar men belsendi turǵyndar sý tasqynyna daıyndyq jumysyna kúni-túni bir kisideı atsalysyp jatyr.
Árıne, tasqynnan zardap shekken halyq bolashaǵyna alańdap otyr. Osyǵan baılanysty oblystyq prokýratýra júıeli túrde aqparattyq-túsindirý jumysyn júrgizip, halyqqa kómek kórsetip jatyr. Sý tasqyny saldarynan múlki búlingen adamdar memleket kómegin ala alady. Qazirdiń ózinde 600-den astam azamatqa 126 mıllıon teńgeden astam birjolǵy materıaldyq kómek tólengen.
Qazir óńirde úılerin sý basqan jáne qaýip tóngen turǵyndar úshin 20 evakýasııalyq beket jumys istep tur. Árıne, mektepte, sport zaldarynda jáne basqa da turýǵa arnalmaǵan úı-jaıda adamdar úshin qolaıly jaǵdaı jasaý qıyn. Sondyqtan bul turǵyndar birtindep ártúrli jataqhanalarǵa aýystyrylyp jatyr.
О́ńirde tabıǵat apatynan zardap shekken halyqqa qoldaý bildirip, kómektesý úshin laýazymdy tulǵalar, tanymal qoǵam jáne óner qaıratkerleri, Parlament depýtattary kelip jatyr. Eki kún buryn Qazaqstan Musylmandary Dinı basqarmasynyń tóraǵasy, bas múftı Naýryzbaı qajy Taǵanuly Oral qalasyna arnaıy kelip, halyqpen júzdesti. Ortalyq meshitte juma namazyna qatysyp, sońynan iri mal soıyp, sadaqa berdi.
Sáýirdiń 13-inde jumys saparymen Batys Qazaqstan oblysyna kelgen Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova da Oral qalasynda birneshe nysanǵa bardy. Sonyń ishinde «Batys sý arnasy» JShS-nyń sý tazalaıtyn zerthanasy, jergilikti sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń bakterıologııalyq zerthanasy bar. Qos zerthana mamandarynyń aıtýynsha, tasqyn sý basý kezeńinde óńirde aýyz sýdyń sapasy talapqa saı. Mınıstr quzyrly mekeme basshylaryna aýyz sý sapasyn erekshe baqylaýǵa alýdy tapsyrdy.
О́ńirde «Qazsýshar» mekemesine qarasty sý qoımalaryna sý jınaý jumysy da qarqyndy júrip jatyr. Sońǵy málimet boıynsha, qoımalarda 391,92 mln tekshe metr sý jınalǵan, sý qoımalarynyń ortasha tolýy - 77,3%.
Oblystyq fılıal Reseı Federasııasynyń Orynbor jáne Saratov oblystarynyń sý sharýashylyǵy qyzmetterimen kúndelikti aqparat almasyp otyr. Saratov oblysyndaǵy Prıýzen sý qoımasynan Qaraózen men Saryózenge búginge deıin 434,56 mln tekshe metrden astam tasqyn sý quıylǵan. Bul kóltabandarǵa, tabıǵı shabyndyqtarǵa, sondaı-aq sý qoımalary men kólderdi toltyrýǵa baǵyttalyp jatyr.
Qazir Shaǵan sý qoımasynda sý deńgeıi tolyq, 29,70 metr bolyp tur. Shaǵan jáne Derkól ózenderi boıyndaǵy gıdrobeketterde sý deńgeıi tómendegeni baıqalady.
Orynbor oblysynda ornalasqan Irekli sý qoımasynan Jaıyq ózenine sý 13 sáýir kúni sekýndyna 447 tekshemetr sý jiberilip jatyr. Bul osydan birneshe kún burynǵy mólsherden ájeptáýir tómen.
Jaıyq ózeni deńgeıi ázirge táýligine 10-12 sm ósipkeledi. Jalpy sý tasqyny bastalǵaly ózen deńgeıi Oral qalasy tusynda 6 metrge kóterildi.
Tótenshe jaǵdaı departamentinen kelgen sońǵy málimetke qaraǵanda, Batys Qazaqstan oblysynda áli de 9 eldimeken ortalyqpen qatynasa almaı otyr. Olar Qaratóbe aýdanyndaǵy Qosbaz, Aqqozy, Qorjyn, Aqtaısaı, Besoba, Alakól, Sáýle, Qaraqamys aýyldary, Shyńǵyrlaý aýdanyndaǵy Aqtaý aýyly.
О́ńirde 1905 saıajaıdy sý basty.
Osy kezge deıin 13 193 adam evakýasııalandy, onyń ishinde 5 522 bala, 19 múmkindigi shekteýli adam bar. Evakýasııalyq beketterde 1 733 adam ornalasqan, onyń – 780-i bala. 11 460 adam týystarynda turyp jatyr.
Sý basqan jerlerden 4886 úı janýary qaýipsiz jerge aıdalǵan.
Qazir óńirde apattan qutqarý jumysyna 5 553 adam júr. Olardyń arasynda Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginen – 626, Ishki ister mınıstrliginen – 45, Ulttyq ulannan – 836, Qorǵanys mınıstrliginen – 568, jergilikti atqarýshy organdardan – 2738 adam bar. Batys Qazaqstan oblysyndaǵy sý tasqynymen kúreske elimizdiń 6 óńirinen qosymsha kúsh pen qural kelgen.
