Ertiske Shyǵys Qazaqstandaǵy qoımalardan sý jiberile bastady. Buqtyrma men Shúlbi sýqoımalarynan ózenge jalpy kólemi 6,5 tekshe km sý bosatady. Bul – ótken jylmen salystyrǵanda 1,5 esege kóp. Esesine keıingi 11 jylda alǵash ret Ertis jaıylmasynyń 90 paıyzyn sý basady dep kútilip otyr.
Alaıda taıaqtyń eki ushy bary sııaqty sý mol bosatylǵan jyldary ózenniń oıpań jerlerindegi aýyldarǵa tasqyn sý kiretini de ras. Tótenshe jaǵdaı qyzmetiniń mamandary mundaı shamadaǵy mol yryzdyq Ertis ózeniniń oıpań jerlerinde ornalasqan eldi mekender úshin úlken qaýip tóndirýi múmkin ekenin eskertti. Soǵan oraı qazirgi ýaqytta Pavlodar qalasynyń irgesindegi aýyldarda, Aqsý qalasynda, Aqtoǵaı, Ertis, Aqqýly, Pavlodar, Maı, Tereńkól aýdandarynda tasqynqa qarsy is-sharalar qolǵa alyndy.
«Ertis boıynda 14 gıdrobeket ornatylyp, ózendegi sý deńgeıi táýlik boıy baqylanyp otyr. Qazirgi ýaqytqa deıin 55 670 tonna ınertti materıal tógilip, 4 750 dana qum toltyrylǵan qaptar qoıyldy. 13 myńǵa jýyq ınertti materıaldary bar qap daıyndalyp qoıdy. Sý tasqynynyń aldyn alý sharalaryna jergilikti atqarýshy organdardan 67 tehnıka men 156 adam jumyldyryldy», dep habarlady óńirlik tótenshe jaǵdaılar departamentiniń baspasóz qyzmetinen.
Sý resýrstary komıtetiniń sý resýrstaryn paıdalaný jáne qorǵaý jónindegi «Ertis» basseındik ınspeksııasy basshysynyń orynbasary Eleýsiz Qambarovtyń aıtýynsha, Shyǵys Qazaqstandaǵy qoımalar qazir sý jiberýdiń negizgi ıadrosyna kirisken.
Iаǵnı 13 sáýirden bastap ózenge sekýndyna 3 500 tekshe metr sý quıylyp jatyr. Ol 24 sáýirge deıin jalǵasady. Mol sýdyń alǵashqy legi Pavlodar oblysyna 20 sáýirde kelip jetedi dep kútilip otyr. О́zenniń oıpań tustarynda ornalasqan eldi mekender úshin sol ýaqytta qaýipti jaǵdaı týyndaýy múmkin.
«Qazgıdromet» kásipornynyń gıdrobeketteri berip otyrǵan málimetke súıensek, Ertistiń sýy ázirshe kóp kóterile qoıǵan joq. Mysal úshin Pavlodar qalasyndaǵy Zaton beketinde sý deńgeıi 592 santımetrdi (qaýipti deńgeı – 800 sm) jáne Avtomobıl kópiri mańynda ol 479 santımetrdi (1 084) kórsetti. О́zenniń tómengi aǵysyndaǵy gıdrobeketterdiń keıbiri sý deńgeıi tipti tómendep ketkenin tirkedi. Iаǵnı Ertiste sý deńgeıi ázirshe qalypty. 20 sáýirden bastap Ertis ózeni arqyly úlken tolqyndar keledi. Sol ýaqytta sý deńgeıi kúrt kóteriledi dep kútilip otyr. Jiberiletin sý eń áýeli jaıylmalardyń sýǵa qanyǵýy úshin jasalyp otyrǵan shara ekenin eskerý kerek. Sý mol ekpinmen kelse, jaıylmalarǵa sý mol shyǵady. Shamamen 300 myń gektardan asa aýmaqty sý basýy kerek. Ekinshi másele – ózenniń oıpań tustarynda ornalasqan eldi mekenderge tasqyn sýdyń kirý yqtımaldylyǵy. Bizdiń shamalaýymyzsha, Maı aýdanynyń Qaraterek, Kóktóbe, Aqsaraı aýyldaryna, Pavlodar qalasyna qarasty Kenjekól, Atameken kentteriniń tómengi aýmaqtarynda, Pavlodar aýdanynyń Mıchýrın aýlynda sý jaıylýy múmkin. Jergilikti bılik jaqsy qamdansa, turǵyn úılerge tónip turǵan sonshalyqty qaýip joq», deıdi E.Qambarov.
Maı aýdanynyń ákimi Aǵybaı Ámirın ózen jaıylmalaryna shyǵatyn mol sý Aqsaraı jáne Kóktóbe aýyldarynyń birqatar kóshesine jaıylý qaýpi baryn jasyrmady.
«Buǵan qosa Qaraterek aýlyndaǵy jar jaǵasynda bir úı qaýip kózinde tur. Jyl saıyn seń júrgende ózenniń jaǵalaýy 1–1,5 metrge shaıylyp qalady. Búginde álgi úıden jarǵa deıingi araqashyqtyq – 38 metr. Biraq ol tusta ózen jaıylmaıdy. Sondaı-aq 2015 jyly Aqjar aýly mańyndaǵy aralda ózen ústindegi muzdyń keptelýinen tasqyn júrip, aýyldyń 80-nen asa qara maly qyrylypty. Bıyl ondaı jaǵdaı bolmaýy kerek, sebebi ózendegi seń qalypty jaǵdaıda júrip ótti», deıdi aýdan basshysy.
Dúısenbide Pavlodar qalasynyń ákimi Hasar Habylbekov oblys ortalyǵyn aýyzsýmen qamtamasyz etip otyrǵan uıymnyń Ońtústik sý jınaǵyshynda boldy. Ertis ózeni qatty tasyǵanda aýmaqtyń qaýip kózinde qalýy yqtımal. Qala basshysy sý jınaǵyshty qosymsha dızeldi generatorlarmen qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Qaýipti jaǵdaı týyndaı qalsa, ondaǵy stansaǵa elektr qýaty úzilissiz berilýi kerek.
Pavlodar oblysy
