«Qazgıdromettiń» Soltústik Qazaqstan fılıalynyń dırektory Qymbat Mirǵalymovanyń aıtýyna qaraǵanda, Esildiń Aqmola oblysyndaǵy Terisaqqan, Jabaı, Qalqutan salalarynan kúnniń qyzýymen ózenge quıylǵan sýdyń áleginen ekinshi tolqyn bastalypty. Qazir Esil aǵynynyń jyldamdyǵy – sekýndyna 1 590 tekshe metr.
«Keıingi kezde ishki ózenderdegi sýdyń alǵashqy kóterilýi basylǵan. Esildiń Petropavl qalasynyń túbindegi eń bıikke kóterilgen núktesi 1 340 sm-ge jetip toqtaǵandaı edi. Endi ekinshi tolqyn sýdy qaıta kóterýi múmkin», dedi Q.Mirǵalymova.
Qazir oblystyq TJD, PD jáne jergilikti bılik qyzmetkerleri volonterler jáne áskerılermen birge Esil boıyndaǵy Petropavldan tómen ornalasqan aýyldardyń halqyn evakýasııalaýmen aınalysyp jatyr. Bul iste, ásirese osy aýyldar aýmaǵyna kiretin Qyzyljar aýdanynyń basshylary attan túspeı, arpalysyp júr. Sý bara qoımas degen Vınogradovka, Presnovka, Nalobıno, Beloe, Penkovo degen selolarda evakýasııalyq beketter ashyldy.
«Qujattary men baǵaly zattaryn umytyp, sý kelip qalǵanda úıden qashyp shyqqan keıbir turǵyndardy úılerine qaıyqpen jetkizip, birinshi kezekte qajetti dúnıelerin alyp kelýdi de uıymdastyryp jatyrmyz», deıdi Qyzyljar aýdany ákimdiginiń baspasóz hatshysy Janel Beısenbaeva.
Osy aýdannyń Dolmatov aýlynan 25 otbasy ǵana kóshpeı qaldy. Olardyń úıleriniń túbine deıin sý kelgenimen, ishke kirgen joq. Turǵyndar soǵan maldanyp, kóshýden bas tartty. Aýyldyń basqa 170 turǵyny evakýasııalandy.
«Bul aýylda barlyǵy 114 úı bar. Turǵyndardyń sany 200-den artyq. 25 úı men olardyń turǵyndarynan basqasyn túgel evakýasııaladyq. Olardyń 144-i týǵan-týystarynyń úıine ketti, 27-si evakýasııalyq ortalyqqa ornalastyryldy», deıdi TJD-nyń bas mamany Dáýren Taýbaev.
Osyndaǵy evakýasııalaý jumystaryna soltústikqazaqstandyq jigittermen birge Túrkistan oblysynan kelgen qutqarýshylar da qatysty. Petropavl qalasynda barlyǵy 546 adamǵa shaqtalǵan 12 evakýasııalyq ortalyq uıymdastyrylǵan. Olarda qazir júzden artyq bos oryn bar. Munda jatqandar 3 mezgil ystyq aspen qamtamasyz etilgen. Medısınalyq, psıhologııalyq kómekter de ázir.
«Qıyn jaǵdaıǵa dýshar bolǵan jerlesterimizge qoldan kelgen barlyq jaǵdaıdy jasap jatyrmyz. Áıteýir olardyń tarapynan ázirge eshqandaı aryz-shaǵym bolǵan emes», deıdi osyndaǵy jumystardy uıymdastyryp júrgen qala ákiminiń orynbasary Qalııa Túrenova.
Zardap shekkenderge osyndaı jergilikti kómekter berilip jatqanda, qaıyrymdylyq kómekter kerýenderi de tolastamaı, Qyzyljarǵa aǵylyp jatyr. Keshe Astana qalasynan qaıyrymdylyq kómek zattaryn artqan eki birdeı ushaq áýejaıǵa qondy. Bul júkterdi 400 kásipkerdiń basyn biriktiretin «KIT» atty bıznes qaýymdastyǵy jibergen eken. Olar ózderiniń seriktesteri arasynan jınalǵan 300 mln teńgege satyp alynǵan 30 tonna júktiń 10 tonnasyn Petropavlǵa jiberipti.
«Buǵan deıin biz úsh partııa júkti Oral men Atyraýǵa eki ret jibergen edik. Endi Petropavlǵa ákelip otyrmyz. Biz áli de kásipkerlerden qarajat jınap, osyndaı kómekterdi uıymdastyramyz», dedi «KIT» ókili Dárejan Kúshebın.
Azyq-túlik, sharýashylyq taýarlary, kıimder salynǵan bul júkti oblystyq máslıhat pen «Respýblıka» partııasy atynan Sergeı Domaev qabyldap alyp, volonterlerdiń kómegimen taratýdy óz moınyna alǵan. Osy kúnderi Petropavl turǵyndary taza aýyzsýǵa muqtaj bolyp otyrǵanyn buryn da jazǵanbyz. Eske sala ketetin bolsaq, qalaǵa aýyzsý aıdaıtyn «Qyzyljar sý» kásipornynyń sorǵy stansasyn muzdy tasqyn buzyp ketken edi. Biraq oblys basshylyǵy rekordty qysqa merzimde qala túbindegi Pestroe kólinen 900 metrlik qubyr tartýdy uıymdastyryp, onyń sýyn jańa sorǵylarmen «Qyzyljar sýdyń» sý tazalaǵyshtaryna jetkizip, qalany tehnıkalyq sýmen qamtamasyz etip tur. Alaıda bul sýdy ishýge bolmaıdy. Sondyqtan taza aýyzsý 5 lıtrlik tetrapakettermen aýdandardan, kórshiles qalalardan jetkizilip jatyr. Keshe 18 tonna taza aýyzsý tıegen júk kóligi kórshiles Reseıdiń Omby qalasyndaǵy musylman baýyrlardyń uıymdastyrýymen jetkizildi. Ony «Qyzyljar» ortalyq meshitiniń qyzmetkerleri qabyldap, kúni boıy tegin taratyp, halyqty rıza qyldy.
Pavlodar, Aqmola, Kókshetaý qalalarynan da qaıyrymdylyq kómek kelýimen birge Beskól aýlyn tasqynnan qorǵaıtyn bógetti qurýǵa elýden asa jigit kelip, qolushyn berip jatyr. «Qazaqtyń «El basyna kún týsa, at aýyzdyqpen sý isher, er etigimen sý kesher» degen sózi bizdi úıimizde qarap jatqyzbady. Baýyrlarymyzǵa Pavlodar, Ekibastuzdan qyryq jigit kelip, mine, kómek berip jatyrmyz», deıdi pavlodarlyq Mahambet Amangeldi. Qalǵan jigitter Kókshetaý óńirinen jetipti. Olardyń basshysy Mergen Toqsanbaı da el basyna qıyndyq túsip jatqanda, qarap jata almaǵandaryn aıtty.
Kómekke kelgen áskerılerdi, volonterlerdi, tańnan keshke deıin úı betin kórmeı júrgen TJD men PD qyzmetkerlerin tamaqtandyrýdy qalanyń tamaq ónimderin óndiretin kásipkerleri de esten shyǵarmaı, qolynan kelgenin jasap jatyr. Máselen, Irına Áýbákirova basqaratyn ýnıversıtettiń ashana qyzmetkerleri de kúnde baýyrsaq, samsa, bálish pisirip, járdemshi jandarǵa jiberip jatyr. Osy SQÝ-dyń 4-korpýsyndaǵy 101-kabınetinde qaıyrymdylyq zattary da qabyldanyp jatyr. Keıbir stýdentter men oqytýshylar volonterlermen birge alystan keletin qaıyrymdylyq zattaryn túsirisip, bólý jumystaryna da kómektesip júr.
Qalaǵa bir kezde óte úlken kommýnaldyq bazar salynǵan edi. Biraq onyń kóp orny halyq kelmegendikten, paıdalanylmaı bos jatatyn. Mine, osy bazardyń úlken zaldary men sóreleri qazir Jastardyń resýrs ortalyǵyna berilip, onda qaıyrymdylyqpen kelgen negizgi júkter qoraptarǵa bólinip, turǵyndarǵa túngi saǵat 12-ge deıin taratylyp jatyr.
«Biz kelgen adamnyń aty-jóni men JSN-yn ınternet arqyly bazadan taýyp alyp, olardyń sý basqan aýdannan ekenin anyqtaǵan soń ǵana qaıyrymdylyq qorabyn beremiz. Keshe 921 adamǵa azyq-túlik paketi berildi. Búgin tańǵy 8-den túngi 00.00-ge deıin jumys isteımiz», deıdi «Jastardyń resýrs ortalyǵynyń» basshysy Dámir Ábdın. Osyndaı ortalyq qalalyq mádenıet úıinde de uıymdastyrylǵan.
Zardap shekken turǵyndarǵa materıaldyq kómekterin «Soltústik» ÁKK AQ da jasap jatyr. Olar qalanyń eki aýdanynda halyqqa kartop pen pııazdy tegin taratty. Eki kúnniń ishinde 300 qaptan taratylǵan eken. О́tken demalys kúnderi ÁKK osy azyqtardy Jambyl oblysynan qabyldaǵan kórinedi.
Soltústik Qazaqstan oblysy
