IT-qyzmetter eksportynyń kólemi eki ese artty

Habtyń negizgi mindetteri – talanttardy tartý, oqytý, bıznesti damytýǵa kómek kórsetý jáne IT-tehnologııalar eksportyn qoldaý. Búginde Memleket basshysynyń bas­tamasymen qolǵa alynǵan «Tech Orda» baǵdarlamasy sátti júzege asyrylýda. Onyń maqsaty – 2025 jylǵa qaraı 20 myń IT mamanyn daıarlap shyǵarý. Qazirgi ýaqytta 15 myńnan astam stýdent oqýyn aıaqtap, 2 myń startap-joba iske qosyldy.

«Astana Hub» qatysýshylary úshin qolaıly ekojúıe quryldy. Qazaq­standa satylatyn taýarlardyń, jumys­tar men kórsetiletin qyzmet­terdiń aınalymy boıynsha KTS, JTS jáne qosylǵan qun salyǵyn tóleý­den bosatýdy kózdeıtin arnaıy sa­lyq rejimi túrindegi prefe­ren­sııalar qoldanylady. Son­daı-aq IT-kompanııalar jumys oryndary­men jáne seriktestik bonýstar­men qamtamasyz etilgen. Atal­ǵan mem­lekettik qoldaý sharalary­nyń bar­lyǵy olarǵa únemdelgen qara­ja­tty jobalardy damytý jáne ilgeriletý úshin qaıta ınvestı­sııa­laýǵa múmkindik beredi. Búginde «Astana Hub»-ta ótken jyly 400 mlrd teń­ge tabys tapqan 1 400 IT-kompanııa bar.

Sondaı-aq Úkimet basshysy oqytýshynyń qatysýynsyz jáne dárissiz 01EduSystem Fransýz ádistemesimen ózara oqytý qaǵı­dat­taryna negizdelgen, Ortalyq Azııa­daǵy alǵashqy ALEM IT-baǵdar­la­ma­laý mektebine bardy. Oqý úderisi da­ryndy stýdentterdiń bir-biri­men jo­balary men ózara qarym-qaty­­nasy­­na negizdelgen. Qazirgi ýaqyt­ta «Alem»-de jergilikti jáne halyq­ara­lyq kom­panııalar men startaptarda ju­mys isteıtin 900-den astam túlek bar.

Premer-mınıstr sondaı-aq «Astana Hub» qatysýshylary jáne Na­zar­­baev ýnıversıteti (NU) ǵylymı qyz­­met­kerlerimen kez­desti, jasandy ıntel­lekt sala­syn­daǵy birqatar otan­dyq ázirlememen tanysyp, ǵylymı jobalardy kommersııalandyrýdy arttyrý jáne ekonomıkanyń naqty sektorymen yntymaqtastyqty nyǵaıtý perspektıvalaryn talqylady.

«Alaqan» startapy – kontaktisiz tólem júıesi: tranzaksııalardy bıometrııa tehnologııasyn qoldana otyryp, alaqan tamyrlaryn taný arqyly júzege asyrýǵa bolady. Otandyq joba 2020 jyldan beri naryqta jáne búginde úsh ónimge ıe: «Alaqan Pay», «Alaqan Mektep» jáne «Alaqan HR». «Alaqan» júıesinde 100 myń belsendi paıdalanýshy, aıyna 1,2 mln sáıkestendirý jáne 300 myń  dollar ınvestısııa kólemi bar.

Kremnıı alqabynda akselera­sııa­dan ótken joba Qazaqstanda mektep­­ter­diń birinde sátti qoldanylyp keledi. Ázirleýshiler startapty elde jáne shetelde odan ári keńeıtýdi jos­parlap otyr. Qazirgi tańda otandyq ázirlemege Ońtústik-Shyǵys Azııa, Taıaý Shyǵys jáne Túrkııa elderi qyzyǵýshylyq tanytyp otyr, ony 500 emhanaǵa ornatý josparlanyp otyr.

Jasandy ıntellekt (JI) sala­­syn­­daǵy taǵy bir jańa­lyq – «Arlan Biotech». Startap jasandy ıntel­lektiniń kómegimen nanodeneler ja­saýǵa arnalǵan. Joba medısı­na men farmasevtıka salasy úshin mańyzdy jańalyq boldy. Nano­de­neler dıagnostıkalyq test júıe­lerin qurýda, sondaı-aq onkologııa­lyq jáne aýtoımmýndy aýrýlardy zertteý jáne emdeý úderisinde qoldanylady.

Sondaı-aq jasandy ıntellektige negizdelgen beınekórinisterdi jasaý­ǵa jáne óńdeýge arnalǵan plat­forma «Higgsfield AI» jobasy usynyl­dy. Baǵdarlama jeke jáne jeke­len­dirilgen qosymshalarǵa arnal­ǵan. Qazirgi ýaqytta startap 16 mln dollar jınap úlgerdi, «Pre-seed» raýndyndaǵy negizgi ınves­tor AQSh-taǵy eń kóne venchýrlyq qor­lar­­dyń biri «Menlo Ventures» boldy. «Higgsfield AI» qazir «diffuse» mo­bıl­­di qosym­shasyn usynady, ol mátin­­di beıne­kóriniske túrlendirýdiń ar­na­ıy mo­deline negiz­delgen. Ol aldyn ala ja­salǵan klıp­ter jıyntyǵy men nus­qaý redak­tory bar jeke qu­ral­­­dar­dy qoldana otyryp, basynan bastap beınekórinisterdi  jasaı alady.

Sonymen qatar Premer-mı­nıstrge «Car Parking Multiplayer» joba­symen álemge tanymal, mo­bıl­di oıyndar ázirleý boıynsha qazaqstandyq «O’games» stýdııasynyń jumysy tanystyryldy. Búginde oıyn Azııa, Eýropa jáne Amerıka elderinde 100 mln-nan asa júktep alynǵan. Sondaı-aq Qazaqstandaǵy «Playrix» mobıldi oıyndar ázirleýshi kompanııanyń jobalary tanystyryldy. «Playrix» mobıldi oıyndardy damytý salasyndaǵy álemdik kóshbasshy, kompanııanyń ótken jylǵy tabysy 2,8 mlrd dollardy qurady.

NU ǵylymı ázirlemeleriniń ishinde JI qoldaný arqyly sý tasqyny qaýpin baqylaý jáne sý tasqyny men onyń saldaryn azaıtý jobasyna, jeke sharýashylyqtar men jylyjaılarda paıdalanýǵa arnalǵan avtonomdy tushylandyrý jáne sýdy tazartý júıesine, sondaı-aq taý-ken metallýrgııa kesheni salasyndaǵy AI sheshimine – ken oryndarynda qoldanýǵa arnalǵan dronnan beıne aǵyny negizinde voblerlerdi anyqtaýdyń avtomattandyrylǵan júıesine nazar aýdaryldy.

«Prezıdent ekonomıkany sıfr­landyrý sharalaryn kúsheıtýdi jáne jasandy ıntellekt tehnologııalaryn keńinen qoldanýdy qamtamasyz etý mindetin naqty belgilep berdi. Maqsat – 2026 jylǵa qaraı IT-qyzmet­ter men ónimder eksportynyń jyl saıynǵy kólemin keminde 1 mlrd dollar deńgeıinde qamtamasyz etý. Búginde bul kórsetkish 529 mln dollardy quraıdy. Elimiz sıfrlandyrý salasynda úlken jetistikke qol jetkizdi. Otandyq IT mamandarymyz úzdikter qatarynda jáne biz olarǵa jańa serpindi ónimder jasaýǵa, IT-sheshimderdiń eksportyn jedeldetýge kómektesýimiz kerek», dep atap ótti O.Bektenov.