Tasqa aınalǵan aǵash

«Tasqa aınalǵan, mı­ne­raldanǵan aǵashtar pa­lentologııalyq eskert­kishter sanatyna kiredi. Bizdiń mýzeı qorynda tasqa aınalǵan tórt aǵash saqtalǵan. Olardyń pishinderi de ártúrli. Kóbinese erterekte mehanızatorlar jer jyrtyp júrip, taýyp alyp, qorǵa ótkizgen. Ekspozısııada turǵan aǵash – bizge áke­lingenderdiń eń irisi. Ǵa­lymdar osy aǵash 330 mıllıon jylǵa sozylǵan palezoı zama­nynyń devon (70-50 mln jyl buryn) nemese taskómir (55-75 mln jyl buryn) kezeńinde ósken qaraǵaı bolýy múmkin deıdi. О́ıtkeni devon ke­zeńinde Jerde qaraǵaı aǵashtary kóp ósken eken. Kórmedegi aǵashtyń quramynda birneshe baǵaly mıneral bar. Tabıǵattyń túrli qubylystaryna shydap, aýa raıynyń kúrt ózgeristerine tótep berip, shirimeı, buzylmaı-aq ózdiginen mıneraldanýy arqasynda osy kún­ge deıin jetti», deıdi Aq­tóbe oblystyq tarıhı-ól­ketaný mýzeıiniń Ta­bı­ǵat jáne ekologııa ǵy­lymı- zert­teýdi qam­ta­masyz etý bóliminiń meń­­gerýshisi Maıra Bý­hanova.

Tabıǵattyń osyndaı tamasha qu­bylystaryn tabıǵı týrızmge jaqsy paıdalanyp jatqan elder kóp. Má­selen, AQSh-tyń Arızona shtatynda tasqa aınalǵan aǵashtar 1936 jyldan beri tabıǵı eskertkishtiń sırek kezde­setin túri retinde mem­leket qorǵaýyna alynǵan. Meksıka óz je­rinde óse­tin kaktýsterdi tabıǵı týrızmge sátti paıdalanyp, jarnamasyn asyryp keledi.

Elimizdiń ár je­rinde osyndaı mıne­raldanǵan aǵashtar jıi kez­desedi. Bu­rynǵy zamanda olardy jınap, mýzeı qo­ryna ót­kizetin tabıǵat janashyrlary boldy. Este joq eski zamanda osy jer­de kókteı ósken tabıǵat es­kertkishterin as­pan astyndaǵy mýzeıge jasaqtasa, qolǵa alynǵan jaqsy joba bolar edi.

Aqtóbe oblysy