Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Zardap shekken otbasylarǵa taǵy ótemaqy tólenedi
Otyrysta áýeli Tótenshe jaǵdaılar vıse-mınıstri Baýyrjan Syzdyqovtyń, batys óńirlerdiń, sondaı-aq Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń bolǵan jaǵdaıǵa qatysty jasalǵan is-amaldar týraly baıandamasy tyńdaldy. Atqarylǵan jumystardyń nátıjesi de aıtyldy.
Úkimet basshysy atap ótkendeı, elimizde sý tasqyny jaǵdaıy birtindep turaqtalyp keledi. Aqmola, Aqtóbe, Qaraǵandy, Qostanaı jáne Pavlodar oblystarynda qaýiptiń beti qaıtqan. О́te kúrdeli ahýal qalyptasqan Petropavl jáne Qulsary qalalarynda sý tartyla bastady. Jumys ýaqytynda tótenshe jaǵdaı (TJ) aımaqtarynan barlyǵy 119 myńnan astam adam qaýipsiz aımaqqa kóshirildi. Osy ýaqytta Úkimette, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginde, óńirlerde jedel shtabtar táýlik boıy jumys istep jatyr. Problemalardyń barlyǵy jergilikti jerde jedel qaralyp, shuǵyl sheshimder der kezinde qabyldanyp jatyr.
Úkimet basshysy nazardy sý tasqyny kezinde zardap shekkenderge keltirilgen shyǵyndardy óteý jumystaryna aýdardy. Qazir 11 myńǵa jýyq otbasy 100 AEK mólsherinde tólem alyp úlgeripti.
«Zardap shekkenderge keltirilgen shyǵyndy óteý tártibine túzetýler bekitildi. Keshe men tıisti qaýlyǵa qoı qoıdym. 100 AEK-ke qosymsha taǵy 150 AEK-ke deıin ótemaqy tóleıtin bolamyz. Oǵan adamdar tońazytqysh, ústel, oryndyqtar, ydys-aıaq, kıim-keshek sııaqty joǵalǵan birinshi kezektegi qajetti zattardy satyp ala alady. Azamattarǵa aıtatynym, sabyr saqtańyzdar. Eshkim de kómeksiz qalmaıdy Jaǵdaı Prezıdenttiń jáne meniń jeke baqylaýymda. Sondyqtan biz osy synaqtan abroımen ótemiz dep bilemin», degen O.Bektenov kásipkerlerdiń de shyǵyndary óteletinin jetkizdi.
Sonymen qatar keıbir óńirde sý basý qaýpi áli de seıilmegenin atap ótti. О́zenderde sý deńgeıiniń kóterilý faktileri tirkelip jatyr. Osyǵan baılanysty Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine ákimdiktermen birge sý tasqynyna baılanysty jaǵdaıǵa baqylaýdy kúsheıtýdi jalǵastyrýdy, qajet bolǵan jaǵdaıda shuǵyl áreket etip, halyqty qaýipsiz orynǵa kóshirýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
«О́ńir ákimdikteri sý basqan úılerdi, ǵımarattar men nysandardy tez arada tehnıkalyq tekserýdi aıaqtasyn. Sý ketken jerlerde kópke sozbaı, tasqynnan keıingi tazartý, dezınfeksııalaý jáne qalpyna keltirý jumystaryn bastaý qajet», dedi Premer-mınıstr.
О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligine turǵyn úılerdi, áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy qalpyna keltirý boıynsha jergilikti jerdegi barlyq jumysty úılestirý úshin jedel top qurý tapsyryldy.
«Qurylys jáne jóndeý jumystarynyń naqty jospary qajet. Bul jaǵdaı bizge ınfraqurylymdy jańartýǵa, eldi mekenderdi kóriktendirýge jańasha kózqarasty qalyptastyrady. Onyń ústine Memleket basshysynyń tapsyrmasymen «Taza Qazaqstan» aýqymdy aksııasy bastaldy. Barshańyzǵa Prezıdenttiń sózin esterińizge salǵym keledi. Bul birrettik aksııa nemese naýqan emes, turaqty jumysqa aınalýy kerek. Bul eldi mekenderdi kóriktendirýge qatysty jańasha kózqaras qalyptastyrady», dedi ol.
Páter kezegine qoıý retteledi
Premer-mınıstr Úkimet otyrysynda turǵyn úı qurylysy jáne problemalyq obektilerdi aıaqtaý sharalary boıynsha О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaevtyń, sondaı-aq birqatar óńir ákimderiniń baıandamasyn tyńdady. Ol Úkimet aldyna bıyl turǵyn úı qurylysyna qatysty kóptegen mańyzdy mindet qoıylǵanyn aıtty. Bul – rekordtyq 18 mln sharshy metr turǵyn úıdi tapsyrý, Memleket basshysynyń jańa ıpotekalyq baǵdarlamany iske qosý týraly tapsyrmasyn júzege asyrý, sondaı-aq úlestik qurylys pen zańsyz qurylystyń qordalanyp qalǵan problemalaryn túpkilikti sheshý.
Úkimet basshysy qazir 650 myńnan astam adam páter kezeginde turǵanyna nazar aýdardy. Byltyr óńir ákimdikteri turǵyn úı baǵdarlamasyna qatysýǵa ótinish berýshilerdiń talaptarǵa sáıkestigin tekserý boıynsha jumystaryn bastady. Mysaly, Aqmola oblysynda baspana kezeginde turǵandardyń ishinde talaptardy buzǵan 16 myńǵa jýyq azamat, al Shymkent qalasynda 36 myńnan astam adam anyqtalǵan. Biraq olardyń az ǵana bóligi kezekten shyǵarylǵan.
Premer-mınıstr ákimdikterge tizimderdi birinshi jartyjyldyqtyń sońyna deıin ózektendirýdi jáne turǵyn úı baǵdarlamasynyń iske asyrylýyna monıtorıng júrgizýdi tapsyrdy.
«Barlyq ákimdik osy tizimderdi qaıta qarap, jumysty birinshi jartyjyldyqtyń sońyna deıin aıaqtaýy qajet. Bári belgilengen erejege saı bolýǵa tıis. Kezekke qabyldaýdy ashyq ári bárine túsinikti etip jasaý kerek. Sondaı-aq tizimge engizilgen adamdarǵa naqty monıtorıng júrgizilýge tıis», dedi O.Bektenov.
Qurylys kompanııalaryna talap qatańdatylady
Jańa ıpotekalyq baǵdarlamany iske qosý jáne jyljymaıtyn múlikke suranysty yntalandyrý úshin jalǵa beriletin turǵyn úı tetigin iske asyrý jóninde sharalar qabyldaý tapsyryldy. Bıyl Memleket basshysy Úkimet aldyna elimiz boıynsha 18 mln sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýdi qamtamasyz etý mindetin qoıdy.
Prezıdent alǵa qoıǵan mindetterdi oryndaý aıasynda «Otbasy banki» bıyl 1 naýryzdan bastap «Otaý» baǵdarlamasyn iske qosty. Sharttarǵa sáıkes, el turǵyndary Astana men Almaty qalalary úshin – 30 mln, basqa óńirler úshin 18 mln teńge kólemindegi páterlerdi jyldyq 9%-ben jáne halyqtyń áleýmettik jaǵynan osal toptary úshin 7%-ben resimdeı alady.
18 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha bank baǵdarlamaǵa qatysýǵa 18 729 ótinim qabyldady. Jyljymaıtyn múlik baǵasynyń ósýin tejeý úshin qurylys salýshylardy «Baspana Market» platformasynda ornalastyrý kepil quny kelisilgennen keıin ǵana júzege asyrylady.
Jańa turǵyn úı baǵdarlamalaryn iske qosý jyljymaıtyn múlikke suranysty arttyrýǵa múmkindik beredi. Bul rette О́nerkásip jáne saýda mınıstrligine Básekelestikti qorǵaý agenttigimen birlesip, bir aı merzimde jyljymaıtyn múlik jáne qurylys materıaldary naryǵynda dúrbeleńge jol bermeý úshin qajetti sharalardy qabyldaý tapsyryldy.
Úkimet basshysy nazar aýdarǵan mańyzdy másele – salynyp jatqan qurylystyń sapasy. Jalǵa berilgen turǵyn úıge qonystanǵannan keıin kezdesetin máselelerdi qurylys salýshylar sheshýi kerek.
«Taǵy bir mańyzdy másele – qurylystyń sapasy men onyń zańnamaǵa sáıkes bolýy. Qurylys kompanııalary ózderine alǵan mindettemeni tolyq oryndaýǵa jáne qurylystyń sapasyn qamtamasyz etýge mindetti. Qandaı da bir kemshilikter anyqtalsa, olardy tez arada joıyp otyrýy kerek. О́nerkásip mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, bir aı merzimde zańsyz qurylys júrgizgeni úshin qurylys kompanııalary men laýazymdy tulǵalarǵa yqpal etý sharalaryn qatańdatý jóninde zańnamalyq túzetýler ázirlesin. Olardy Qurylys kodeksiniń jobasyna engizý qajet», dedi O.Bektenov.
Úıler merziminde tapsyrylýǵa tıis
Premer-mınıstr uzaqqa sozylǵan qurylys máselesin sheshý jáne turǵyn úılerdi ýaqtyly paıdalanýǵa berý úshin qurylystyń zańdylyǵyna tıimdi baqylaýdy qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Qazirgi ýaqytta elimizde 39 problemalyq nysan bar. Olar boıynsha aldanǵan úleskerler jyldar boıy sottasyp keledi. 340-qa jýyq turǵyn úı kesheni zańsyz salynyp jatyr jáne uzaqmerzimdi qurylys sanatyna túsý qaýpi bar.
«О́nerkásip mınıstrligi óńirlermen birlesip, 1 maýsymǵa deıingi merzimde salynyp jatqan barlyq obektidegi qurylys jumystarynyń zańdylyǵy men qujatyna revızııa júrgizýi qajet. Onyń qorytyndysy boıynsha bir aıdyń ishinde osyǵan deıin qabyldanǵan Problemalyq obektilerdi aıaqtaý jónindegi jol kartasyn ózektendirý kerek. Eń bastysy barlyq úıdi merziminde tapsyrý úshin qatań baqylaýdy qamtamasyz etý qajet», dedi Úkimet basshysy.
Sonymen qatar óńir ákimdikterine kommýnıkasııalardy júrgizý, áleýmettik ınfraqurylymmen qamtamasyz etý jáne basqa da eń ózekti máselelerdi tıimdi sheshý úshin eldi mekenderdiń perspektıvaly damýyna taldaý júrgizý tapsyryldy.
Sonymen birge, tabıǵatty qorǵaý jáne seısmıkalyq qaýipti aımaqtardaǵy qurylys máselesine de erekshe nazar aýdaryldy. 2023 jylǵy tekserý qorytyndysynda Almatyda negizinen taý bókterinde qurylys kezinde 150-den astam buzýshylyq faktisi anyqtalǵan. Seısmıkalyq aımaqtardaǵy qurylys baqylaýyn kúsheıtý máselesi Úkimettiń nazarynda qalady.
