Asyl qasıet arnasy

Táýelsizdik – biz úshin uly uǵym­dardyń biri. Onyń qunyn da, paıdasyn da, qasıe­tin de bile­miz. Táýelsizdikke qol jetkiz­gen­nen góri, ony máńgi us­tap qalý odan áldeqaıda qıyn. Bul – álem keńistiginde ǵumyr kesh­­ken talaı halyqtyń basynan ótkergen tarıhı shyndyq. О́zara alaýyzdyq pen jan-jaqqa jónsiz tartqan berekesizdik talaı el­diń taǵdyryn qurdymǵa jiber­gen. Sondyqtan elimizde turyp jatqan etnostardyń ishki tatý­lyǵyn kózdiń qarashyǵyndaı saq­taı bilý kerek.

Táýelsizdikke qol jetkizgen tusta Qazaqstanda turyp jatqan etnos­tardyń ulttyq qundy­lyq­tary men salt-dástúrlerin qaıta jańǵyrtýǵa múmkindik týdy.

Qazaqstandaǵy ultaralyq jarastyqtyń negizgi uıytqysy bolý mindetin aldymen osy ata­mekenniń ıesi – qazaq halqy óz moınyna alý kerek. Ádiletti Qa­zaqstandy qurý úshin biz ke­li­sim saıasaty men parasatty ulttyq strategııamyzdy iske asyrýy­myz qajet. Bul jumystyń basynda Qazaqstan halqy Assam­b­leıasy tur. Keıingi kezde Qa­zaqstan halqy Assambleıasyna qatysty qoǵamda túrli synı pikir jıi kórinis berip júr. Elimizde qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birlik ıdeıasynyń jol bastaýshysyna aınalǵan Assambleıa arqyly árbir et­nos­tyń múddesi qorǵalady. Assambleıa – táýelsizdigimizdiń qundylyqtarynyń biri, eldiń qýatty birligi. Árıne, ýaqyt talabyna saı, QHA jumys formatyn ózgertkeni jón. Elimizdiń saıa­sı júıesi jetildirilip jat­qan kezde Assambleıanyń ju­mysyn uıymdastyrý joldaryn qaıta qaraý qajet. Eń aldymen, etnopopýlızmge jol bermeý kerek. Halyqtyń arasynda iritki salatyn óte qaýipti bul dert bar jerde eshqashan da ulttyq ıdeıalar júzege asqan emes. Bul – ótirik ýáde beretin, dańǵaza urandardy nasıhattaıtyn, tek jeke ambısııalarymen ómir súretin adamdardyń boıyndaǵy kesapat. Árıne, ár zamannyń erekshelikterine saı etno­­popýlızm jaǵdaıǵa baılanysty tez ózgerip turady. Qazaq­stan­nyń etnodemogra­fııa­lyq jaǵ­daıynda etnopopýlızmge jol bermeý óte mańyzdy.

Qazaqstan quqyqtyq jáne demokratııalyq memleket retinde qalyptasý jolynda nátıjeli qadamdar jasap keledi. Sol úshin de Konstıtýsııaǵa ózgerister engizildi. Konstıtýsııalyq sot jumysyn bastady. Eń bastysy, zańdardyń oryndalýy. Elimizde «Zań men tártip» qaǵıdaty orny­ǵýy qajet. Ár otandasymyz qu­qyq­­tyq jáne demokratııalyq mem­­lekettiń azamatyna laıyq, Prezı­dent aıtqandaı, «otanshyl, bilim­paz, eńbekqor, tártipti, adal, ádil, únemshil ári janashyr» bolýy kerek. Osy qasıetterdi eń aldymen búgingi jastardyń boıyna sińirý mańyzdy. Ádiletti Qazaq­standy qurý úshin qoǵamdyq sanamyz ben azamattyq nıetimizdi ózgertý qajet.

Ulttyq ıdeologııanyń túp-tamyry – bilimdi qoǵam arqy­ly Qazaqstanǵa rýhanı ser­pilis jasaý. Bilimpazdyq pen jańa­shyl­dyq birinshi orynda turýy kerek. Ulttyq ıdeo­lo­gııa­nyń damý jolynda jalǵan­dyq­qa jol berýge bolmaıdy. Jastarymyz ósip-órkendesin desek, olardy jaqsydan úırenip, ja­man­nan jırene bilýge tárbıe­leý qajet.

Qazir álem kún saıyn ózge­rý­de: jańa tehnologııalar, maman­dyqtar jáne salalar paıda bolyp jatyr. Osyndaı jaǵ­daıda jastarymyz jańa kásibı daǵ­dy­lardy meńgerip, ozyq bili­min tıimdi paıdalanýǵa daıyn bolý kerek. О́ıtkeni rýhanı serpilis jańa sapaly bilim alýdan bastalady. Sananyń ózgerýi ulttyq ıdeologııanyń damýyna tikeleı baılanysty. Bizge halqymyzdyń qýatyn arttyratyn, tolaǵaı ta­bys­tarǵa jeteleıtin, jalpy­ulttyq qundylyqtaryn damytatyn ıdeologııa kerek. Bul baǵytta zııaly qaýym ókilderi óz úlesin qosýǵa tıis.

Mahmetǵalı SARYBEKOV,

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri

TARAZ