2004 jyly jaryqqa shyqqan fransýz rejıssery Krıstof Barrateniń «Horıster» kórkem týyndysy – kórermenniń ystyq yqylasyna bólenip, Eýropa kınoakademııasynyń syılyǵyna ıe bolǵan fılm. Onda tentek balalardy judyryqpen emes, jyly sózben tárbıelegen meıirban ustaz haqynda baıandalady. Jubanysh tappaı júdegen jetim kóńildiń jalqy muńy sýretteledi. Sartap saǵynyshtyń sazǵa ulasqan beınesi kórsetiledi.
Oqıǵa 1949 jyly mýzyka páni muǵalimi Kleman Mateniń «toǵan túbine» jumysqa kelgen sátinen bastalady. Qıyn jasóspirimderge arnalǵan ınternat-mektebi zamanynda solaı atalatyn. Qolymen shybyn jasqamaıtyn muǵalim úshin bul ǵımarat toǵannyń emes, tozaqtyń túbindeı kórinedi. Esersoq balalar Klemandy adam qurly kórmeıdi. Mektep dırektory qatygez Rashen «aksııa = reaksııa» ustanymymen oqýshylardy jón-josyqsyz qatal jazaǵa kese beredi. Al mundaı ádis balalardy tek kektendire túsedi.
Qalyptasqan ádetinshe aqkóńil Mate bul úrdiske qarsy turǵysy keledi. Ol dırektor Rashenniń qarsylyǵyna qaramastan, mektep horyn uıymdastyrýǵa bel baılaıdy. Ujymdyq jumys balalardyń oń betburysyna sebep bolady. «Oń betin ursa, sol betin tosqan» muǵalim úshin bul jumys, árıne, ońaıǵa soqpaıdy. Aqyry meıirim sáýlesiniń jaryp shyqpaıtyn túnegi bola ma? Internattyń jazalaý alańy hordyń konserttik sahnasyna aınalady. Internat tárbıelenýshileriniń arasynda biregeı daýys ıesi Per Moranj da bar edi. Zamanynda eń tentek bala áp-sátte áýenzada rýhtyń ıesine aınalady. Artynsha bir kezde ózi kelemejdgen ustazynyń kemel nasıhatymen Lıondaǵy konservatorııaǵa túsedi. Osylaısha, eshkimge belgisiz, qyryqtan asqan qarapaıym mýzyka muǵalimi taǵdyrdyń tálkegine ushyraǵan taramys minezdi balalardy meıirim nuryna sýaryp, jarqyn bolashaǵyna sebep bolady.
Fılmde keıipkerdiń janyńa jaryq quıatyn ǵadetteriniń biri – balamen bir deńgeıde sóılese alýy. Daý-damaı týa qalsa, ony úshinshi tarapqa jetkizbeı, birden sheshedi. Jatsynbaı jaqyn tartady, jassynbaı syryn aqtarady. Osylaısha, ómiri ózin mańyzdy adam sezinip kórmegen jetkinshekter óz isiniń burystyǵyn moıyndaıdy. Artynsha túzelýge nıettenedi. Iá, rasynda bala tárbıesindegi basty qural – jazalaý emes, senim bildirý ekendigin mamandar talmaı aıtyp keledi. Bul tujyrymdama júzege asatyn bolsa, ata-ana men balanyń arasyndaǵy bóget áldeqashan qırap túser edi ǵoı. Osy oraıda Jan-Jak Rýssonyń myna bir sózi oıǵa oralady: «Balanyń balalyǵyn tyıdym degenshe erjetkendegi danalyǵyn tyıdym deńiz», deıdi ol.
Iá, ol oqýshylaryna qol kótergen joq. Balaǵattap, jekirgen joq. Jazalaý maqsatynda dırektorǵa aparyp, ınternattan shyǵaramyn dep doq kórsetken joq. Mate tek júreginde mýzyka shuǵylasyn aınalasyna tóge berdi. Qatygezdikti meıirimmen tyıýǵa bolatynyn dáleldedi. Osylaısha, meıirban Mate jas júrekterdi meıirim melodııasymen áldılep, olardyń keýdesine izgilik dánin birjola egip ketti.
