Syrly boıaýdaǵy soǵys shyndyǵy

Jeńis kúni qarsańyndaǵy kórmege Ekinshi dúnıe­júzilik soǵysqa qatysqan keńes jáne Qazaqstan sýretshileriniń 50-den asa týyndysy usynyldy. Jıvopıs, grafıka, músin óneri sheberleriniń ıdeıasy «jeńis» dep atalatyn ortaq bir taqyryp tóńiregine toptasqan. «Biz bul kórmede buryn ekspozısııalarǵa qatyspaǵan qyzyqty ári mańyzdy jumystardy ǵana kórsetýdi maqsat tuttyq. 1970 jyldan beri jyl saıy­n Jeńis kúnine oraı kórme ótkizilip keledi. Tarıh betine qasiretti tańbasyn qaldyryp ketken mańyzy zor merekege bıyl da tyńǵylyqty daıyndyqpen kelip otyrmyz. Kórmege Belarýs, Lıtva, Grýzııa, Tatarstan, Qazaqstan sýretshileriniń shyǵarmalary usy­nyldy. Osy arqyly barlyq ult men halyqtyń soǵys pen qaıǵyǵa qarsy tur­ǵan ortaq muratyn pash etkimiz keldi», deıdi Á.Qasteev atyndaǵy óner mýzeıi dırektorynyń ǵylymı ister jónindegi orynbasary Svetlana Kópjanova.

Kórmege kelgen almatylyqtar Ás­­ke­rı-tarıhı mýzeıdiń dırektory A.Baı­qadamovanyń qoldaýymen usy­­­nylǵan general Saǵadat Nur­ma­ǵambetovtiń jeke zattary men bu­ıym­daryn tamashalaýǵa múmkindik aldy. Sondaı-aq Qazaqstan Qarýly kúshteriniń aty ańyzǵa aınalǵan nar tulǵasynyń shyn sardarlyq kelbetin ashatyn, bolattaı berik bıik bolmysynan habar beretin qylqalam týyndylary da az emes.

«Jeńistiń juldyzdy saǵaty» kór­mesiniń mazmuny san qyrly. О́ner­taný­shylardyń aıtýynsha, soǵys taqy­rybyna kez kelgen sýretshi qalam ter­beı almaıdy. Maıdan dalasyn kózi­men kórgen adam bolmasa, kez kelgen sýretshige jalynan ustata qoımaıdy. Al mundaǵy týyndylardyń deni maıdanger sýretshilerdiń qalamynan týǵan. Ú.Ájıev, P.Andrııýk, P.Antonenko, K.Baranov, I.Bondarenko, I.Vınogradov, N.Gaev, G.Ilıaev, L.Gerbanovskıı, J.Qa­na­pııanov, Ch.Kenjebaev, V.Kolodenko, A.Mol­dabekov, E.Moldanııazov, R.Meı­ramov, N.Nasedkın, N.Nurmuhammedov, I.Petko, H.Rahımov, P.Rechenskıı, A.Ste­panov, A.Haıdarov, K.Qojyqov, taǵy basqa otandyq sýretshiler shaı­qas alańyndaǵy ár sátti toq­ta­typ qoıyp sýretke túsirgendeı, so­ǵys­tyń shejiresin syrly boıaýdyń tilimen júrekti shymyrlata jazyp qaldyrǵandaı shyǵar­malaryna tanys, túsinikti reńk bergen.

Ekspozısııaǵa qoıylǵan týyndy­lardyń ishinde tanymal qylqalam sheber­leriniń de, esimi eleýsiz sýret­shilerdiń de, tipti Ilıa Glazýnov sekildi álemdik dańqqa bólengen áı­gili tulǵanyń da shyǵarmalary kez­desedi. Kórmeni tamashalaǵandar ataqty sýretshiniń «Shaıqas joldarymen» atty polotnosymen jáne onyń buryn beımálim bolý syrymen tanysa alady. «I.Glazýnov bul týyndysyn 1950 jyldary salǵan, ol kezde keńes ıdeologııasyna baǵynǵan qýatty eldiń halqyna tek Jeńis týy jelbiregen soǵystyń jyltyraǵan bergi jaǵy ǵana kórsetiletin. Al Gla­zý­novtyń shyǵarmasynda 1941 jyldyń shyndyǵy beınelengen – keńes áskeri keıin sheginip barady, qudyq basyna jınalǵan adamdardyń kóńili qulazyp, eńsesi túsken. Bul bolashaq sýretshiniń dıplomdyq jumysy bolǵan jáne armanshyl Ilıaǵa syılaǵan azaby da az bolmaǵan. Sóıtip, 1950 jyly bas­tap jazylǵan jumys aıaqtalmaǵan kúıi qalady. Talantty sýretshi tanymal­dy­lyqqa qol jetkizgen soń ǵana sóre­degi eski jumysyn jańa ıdeıamen to­lyqtyryp, 1980 jyly qaıta jaryqqa shyǵarady», deıdi S.Kópjanova.

Tirshiliginde jas urpaqtyń jú­regin muzdatýdan seskenip, soǵystyń sumdyǵyn aıtýdan tiksinip turatyn sózge sarań sýretshilerdiń bar sezimi, izgilikke oraýly oılary keneptiń ús­tine qaz-qalpynda iz tastaǵan. Olardyń bári de paryz, elge tóngen qater, bastysy, jeńis týraly áńgimeleıdi. «Jeńistiń jul­dyzdy saǵaty» kórmesi bir aıǵa deıin jalǵasady.

ALMATY