Taǵzym • 14 Mamyr, 2024

Jeńis kúnine jetken jeti ardager

240 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

«Biri minip kelmestiń kemesine, biri kútip ánekı jaǵada tur», dep aqıyq aqyn Muqaǵalı jyr­laǵandaı, Ekinshi dúnıejú­zilik soǵysqa qatysqan maıdangerler qatary seldirep qaldy. Otan úshin ot keship, oqqa ushqan erjúrek babalardyń erlik isteri máńgi umytylmaıdy. Al aramyzdaǵy ardagerlerdi ardaqtaý – aınymas paryz.

Jeńis kúnine  jetken jeti ardager

Búginde Almaty oblysynda Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan 7 maıdanger turady. Atap aıtar bolsaq, Qo­naev qalasynda turatyn 104 jastaǵy Oksana Betebaeva, 101 jasqa kelgen Talǵar qalasy men Ile aýdanynyń tur­­ǵyn­dary Vıacheslav Legostaev pen Táńir­­­bergen Tolǵanbaev, Uıǵyr aýdany Kishi Aqsý aýylynda turatyn ǵasyr jasaǵan Alym Kıbırov, Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy júzge taıaǵan Soltanbaı Jaryqbasov, Jambyl aýdanynan 97 jastaǵy Fedor Kovalev, osy jasqa tolatyn Qarasaı aýdanynyń turǵyny Pavel Polovoı Jeńis kúnin qarsy alyp otyr. Mereke qarsańynda  soǵys ardagerlerine aıryqsha qurmet kórse­ti­lip, azyq-túlik sebetteri tabys etildi. Oblys ákimdiginiń sheshimimen ardagerler 2 mln teńgeden aldy.

Urpaqqa Jeńis syılaǵan ardager­ler­diń biri Eńbekshiqazaq aýda­ny­nyń Qurmetti azamaty Soltanbaı Jaryq­basov búginde 100-ge taıady. Alapat soǵys dalasynan aman oralyp, sanaly ǵumyryn urpaq tárbıe­sine arnaǵan ardager búginde báıterek­teı tamyryn tereńge jaıyp, bala-shaǵa men nemere-shóbereleriniń, aýyldastarynyń ardaqtysyna aı­nalǵan.

Ile aýdany Alǵa aýylynda 1925 jyly ómirge kelgen Soltanbaı Jaryqbasov 1943 jyly Ile aýdandyq áskerı komıssarıattan shaqyrý qaǵazyn alyp, maıdanǵa attanǵan. Sol jyldyń qańtarynda Tashkenttegi mergender kýrsynda oqyp, sáýir aıynda áskerge attanǵan sarbaz Zabaıkale maıdanyndaǵy 25-qyzyl týly mehanıkalandyrylǵan brıgadanyń quramynda 1-batalony, 1-rotasynyń pýlemet bólimshesiniń komandıri bolǵan. Japondarǵa qarsy soǵysqa qatysqan. Maıdanda mergendigimen kózge túsip, talaı erlik jasaǵan.

Soǵystan soń Reseıdiń Novosibir oblysy Krasnozemsk aýdanynyń «Pravda» ujymsharynda traktorıst bolǵan. 1950 jyldyń sáýirinde týyp-ósken aýy­lyna oralyp, ujymshardyń esep komıssııasynyń tóraǵasy qyzmetin atqarady.

Eńbek ete júrip, Túrgen pedagogı­kalyq ýchılıshesin, Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń tarıh fakýltetin syrttaı bitirgen. Alǵashqy eńbek jolyn sol kezdegi Alekseevka, Klıýchı ortalaý mektepterinde muǵalim bolýdan bastaǵan S.Jaryqbasov keıin Alǵa bas­taýysh mektebiniń meńgerýshisi, on jyldan astam ýaqyt, ıaǵnı zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin mektep basshysy qyzmetterin abyroımen atqardy. 1992 jyldan beri Báıterek aýyldyq okrýgi aqsaqaldar alqasynyń tóraǵasy bolyp, eline eleýli eńbek sińirgen.

Maıdanger  Soltanbaı ata II dáre­jeli «Dańq» ordeni, «Eńbektegi erligi úshin», «Otan soǵysy» ordenimen, Jeńis­tiń mereıtoılyq medaldarymen marapattalǵan. Aqsaqal segiz balasynan nemere, nemerelerinen shóbere súıip úlken áýletke aınalǵan. Ustazdyq eńbegimen el balasyn ǵana emes, óziniń kindiginen taraǵan urpaqtaryn da meıirimdi, qaıyrymdy, bilimdi de bilgir bolýǵa tárbıelegen ardagerdiń áýleti 2014 jyly Almaty oblysy boıynsha «Mereıli otbasy» ataǵyna ıe boldy. Bul kúnde Alǵa aýylynyń danagóıine aınalǵan qarııany el-jurty qadirlep, aq batasyn alyp júr.

«Menen buryn ákem men eki aǵaıym soǵysqa ketken edi. Sondyqtan meni eshkim maıdanǵa shyǵaryp salǵan joq. Jalǵyz ózim surapyl soǵysqa bara jatyp: «Eger aman qaıtsam, úrim-bu­taǵymdy ósiremin», dep ózime sert ettim. Jaratqan osy tilegimdi qabyl etse kerek, qazir bala-shaǵanyń ortasyn­da baqytty ómir súrip jatyrmyn. Eki aǵam soǵystan qaıtpady. Al ákem 1944 jyly maıdannan jaraly oraldy. Keıin suraý salyp, eki baýyrymnyń soǵysta qaza bolyp, baýyr­lastar zıratyna jerlengenin bildim. Soǵys eshkimdi aıamady. Qazaq «ornynda bar ońalar» degen, sol bir surapyl jyldardy da eńserdik. Endi zamanymyz tynysh bolyp, Táýelsiz elimizdiń tuǵyry bıiktep, aıbyny arta bersin», deıdi ǵasyr jasaǵan maıdanger.

 

Almaty oblysy 

Sońǵy jańalyqtar