Is-sharaǵa Parlament depýtattary, memleket qaıratkerleri, áskerıler, ǵalymdar, Halyq qaharmanynyń týystary men stýdentter qatysty. Konferensııany ashyp, alǵashqy sózdi alǵan ýnıversıtet rektory Erlan Sydyqov Saǵadat Nurmaǵambetovtiń esimi Qazaq eliniń tarıhynda altyn árippen jazylatynyn atap ótti.
– Ol kórnekti áskerı qolbasshy ǵana emes, Otanǵa degen mahabbat pen jaýapkershiliktiń, batyrlyq pen qaısarlyqtyń has úlgisi bolatyn. Saǵadat Nurmaǵambetov Qarýly kúshterimizdiń qalyptasýy men damýyna zor úles qosty. Búkil ómirin týǵan halqyna eńbek etýge arnady. Mundaı is-sharalardyń maqsaty – batyrlarymyzda bolǵan adamgershilik pen erjúrektik sekildi asyl qasıetterdi búgingi jastardyń boıyna darytý, – dedi E.Sydyqov.
Saǵadat Qojahmetuly Krasnodar ólkesin, Ýkraınany, Moldovany, Batys Belarýs pen Polshany azat etýge qatysty. Batyrdyń batalony Gıtlerdiń Reıh kanselıarııasynyń ǵımaratyna jasalǵan shabýylǵa da aralasqan. Jeńisten keıin batalonnyń jeke quramy memlekettik mańyzy bar mańyzdy nysandardy kúzetý mindetterin oryndady. 20 jasynda Saǵadat Nurmaǵambetovke Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berilip, «Altyn Juldyz» tabys etildi. Sonymen qatar ol táýelsizdik alǵannan keıin taǵaıyndalǵan «Halyq qaharmany» ataǵynyń tuńǵysh ıegeri.
Jıynǵa qatysýshylar kórnekti áskerı qolbasshynyń adamı jáne kásibı qyrlary jaıynda aıtyp, onyń jastardy otanshyldyqqa tárbıeleýdegi mańyzyn da esten shyǵarmady. Saǵadat Nurmaǵambetovtiń shákirtteriniń biri – general-leıtenant Abaı Tasbolatov ustazynyń keıingi býynǵa tek áskerı ónerdi úıretip qana qoımaı, kóptegen ómirlik úlgi-ónege kórsetkenin de aıtady.
«Ol kisi bizdiń ekinshi ákemizdeı bolatyn. Adam boıyndaǵy Otanǵa degen mahabbat qıyn-qystaý ýaqytta oıanatyn sekildi. Qarap tursańyz, Saǵadat Qojahmetulynyń da balalyq shaǵy ońaı bolmapty. Ata-anasynan jastaıynan aıyrylyp, aǵasy Saǵıttyń tárbıesinde ósti. Otandy jaýdan qorǵaýǵa atsalysyp, belýardan qan keship, 20 jasynda Keńes Odaǵynyń Batyry atandy», dedi ol.
Abaı Tasbolatov dańqty batyrdyń soǵys kezindegi eren erligine toqtalyp, búginde kóp adam ol eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna usynylǵanyn bile bermeıtinin jetkizdi. «Onyń batalony ózennen ótip, plasdarmdy jaýdan azat etedi. Sol arqyly dıvızııanyń erkin qımyldaýyna jol ashqan bolatyn. Bul ońaı jumys emes edi. Osydan keıin dıvızııa komandıri ony ekinshi ret batyr ataǵyna usynǵan. Alaıda oǵan tek Qyzyl Tý ordeni berildi. Adamnyń 20-aq jasynda mundaı erlikke barýy tek aıtýǵa ońaı. Bul ýaqytta ol vzvod, rota, batalonnyń komandıri bolyp úlgergen edi. Kóp adam muny bile bermeıdi», dedi general-leıtenant.
Sonymen birge ol elimiz táýelsizdik alǵannan keıin Saǵadat Nurmaǵambetov alǵashqy Qorǵanys mınıstri bolǵanda da dańqy qaharmandyq jolyn ári qaraı jalǵastyryp, óziniń eń úzdik kásibı jáne daryndy qyrlaryn kórsetkenin aıtady.
«Ol ýaqytta eldiń jaǵdaıy qıyn edi. Qarajat jetispegenine qaramastan áskerimizdiń oqý-jattyǵý jıyndary jıi ótkizilip turdy. Onyń taǵy bir mańyzdy qyry – adamnyń qabiletin tanı biletin. Qarymy mol kadrlarǵa jastaıynan senim artyp, basshylyq laýazymdarǵa taǵaıyndady», deıdi A.Tasbolatov.
Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti áskerı kafedrasynyń oqytýshysy Ábýbákir Smaıylov Saǵadat Nurmaǵambetovtiń ómirine qatysty zerttelmegen dúnıe áli de kóp ekenin aıtty. «Tarıhı tulǵanyń eli úshin eki ret erlik jasaǵanyn aıtýymyz kerek. Birinshiden, 19 jasynda maıdanǵa attanyp, 20 jasynda Keńes Odaǵynyń Batyry atansa, ekinshiden, elimiz táýelsizdik alǵan qıyn-qystaý kezeńde shınelin qaıtadan kıip, Qarýly kúshterdiń nyǵaıýyna ólsheýsiz úles qosty. Sonymen qatar elimizdiń halyqaralyq deńgeıdegi áskerı yntymaqtastyǵyn damytýǵa belsendi atsalysty. Bul baǵytta áskerı ǵalymdar zertteý jumystaryn qolǵa alsa eken degen tilegimiz bar», dedi ol.
Á.Smaıylovtyń aıtýynsha, 2005 jyly BUU Bas Assambleıasynyń otyrysynda búkil álemnen jalǵyz ǵana maıdanger sóz sóılegen. Ol Saǵadat Nurmaǵambetov bolatyn. «Biz Halyq qaharmanynyń sondaǵy sóılegen tarıhı sózin BUU-nyń arhıvinen aldyrdyq. Osy iske qolǵabys etken Syrtqy ister mınıstrligine, elshilikke alǵysymyzdy bildiremiz. Onyń aıtqan sózderi, usynystary áli kúnge deıin ózektiligin joǵaltpady. Qazirgi álemdegi geosaıası ahýalǵa oraı týyndap jatqan kıkiljińderge zer salyp otyrsaq, onyń sonaý jyly aıtqan pikirleri batyrdyń kóregendiligin kórsetedi», dedi Á.Smaıylov.
Konferensııaǵa qatysqan Májilis depýtaty Ermurat Bapı qazirgi tańda jurtshylyq alǵashqy Qorǵanys mınıstriniń qandaı adam bolǵanyn áli de tanı qoımaǵanyna qynjylys bildirdi. «Biz Saǵadat Qojahmetuly jaıynda qansha kóp aıtsaq ta, sonsha az bilemiz. Máselen, ol týraly kıno túsirilgen joq. О́tken jyly qolyma ataqty batyr jaıynda fılm ssenarııi tústi. Úlken qyzyǵýshylyqpen oqyp shyqtym. Alaıda bul jobany qolǵa alatyn eshkim tabylmaı tur», dedi ol.
Is-shara barysynda «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory Dıhan Qamzabekuly, EUÝ professory, tarıhshy Tilegen Sadyqov, Konstıtýsııalyq sot sýdıasy Erkin Ońǵarbaev baıandama jasady. Sonymen qatar Saǵadat Nurmaǵambetovtiń BUU minberinen sóılegen kezdegi beınejazbasy tuńǵysh ret kópshilikke kórsetildi. Konferensııa aıasynda Áskerı-tarıhı mýzeıdiń dańqty qolbasshynyń 100 jyldyǵyna arnalǵan kórmesi men derekti fılm kórermen nazaryna usynyldy.
