Boıynda Býrabaıdyń bir keshen bar

Prezıdent Is basqarmasy medısına­lyq ortalyǵyna qaraıtyn «Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý kesheni aıtpaǵymyzǵa dálel. О́tken  jyldy qorytyndylap, bıylǵy jospar talqylanǵan jıynda Týrızm jáne sport mınıstri Ermek Marjyqpaev demalys aýmaqtarynyń sany eki eselenip, jetekshi 20 ortalyqtyń tizimi túzilgenin aıtqan edi. О́rkendetýge basymdyq beriletin 20 týrıstik orynnyń ishinde «Shýche-Býrabaı» kýrorttyq aımaǵy da bar. Ishki týrızmge serpin ústeý maqsatynda tıisti mınıstrlik keleshekte jergilikti atqarýshy organdarmen tize qosyp ınfraqurylymdy damytý boıynsha jol kartasyn da ázirledi.

«Shýche-Býrabaı» kýrorttyq aımaǵy­nyń ystyq núktesi sanalatyn «Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý keshenine kelýshiler syrqatyna daýa alyp qana qoımaı, tumsa tabıǵattyń tamashasyn qyzyqtap, týrızm klasteriniń keremetine qanyǵady. Saýyqtyrý kesheniniń basshylyǵy shıpajaı degende kópshilik kóbine tek em alatyn ortalyq dep oılaıtyn túsinik qalyptasqanyn aıtady. Kelýshilerdiń densaýlyǵyn nyǵaıtý negizgi mindeti sanalatyn shıpajaıda búginde týrızmdi óristetýge de birneshe baǵyt boıynsha aýqymdy jumys júzege asyrylyp otyr.

«Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý kesheni­ne tıesili aımaqta jaıaý júrginshiler súr­leýi bar. Qalyń jynys qaraǵaıdyń ózegin boılaı sozylǵan súrlemniń ereksheligi de, jańalyǵy da mol. Ár tustaǵy aıaldama oryndyqtarynyń mańynda taqtaısha bekitilip, QR-kod ilingen. Demalýshylar smartfonyna júktep alyp saýyqtyrý kesheniniń tarıhy, jańalyqtaryn oqyp qana qoımaı, «Qozy Kórpesh-Baıan sulý» lıro-epostyq jyrynyń aýdıo nusqasyn da tyńdaı alady. «Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý keshenniń basqarýshy dırektory Aıan Aqmyrzın kelgen qonaqtar ta­bıǵat aıasynda seıil qura júrip te áde­bıetimizdiń jaýharlarymen tanysatynyn aıtady.

– «Qazaq nomad» jobasy boıynsha birneshe baǵytta aýqymdy jumys júzege asyrylyp keledi. Ata-babalarymyzdyń jaýyngerlik ónerin dáripteý maqsatynda sadaq atý ortalyǵy jumys isteıdi. Arnaıy mamandarymyz demalýshylardyń bos ýaqytynda adyrnasyn ańyratyp, sur jebesin kóbeni kózdeı atyp, mergendikke baý­lıdy. Ulttyq oıynymyz asyq atý da – balalaryn ertip kelgen ata-analar úshin taptyrmas ermek. Jasyratyny joq, qalany qoıyp, aýyldyń balasy qa­zir asyqqa onsha jýı qoımaıdy. Tipti, asyq oıynynyń qandaı túrleri bar, qa­laı atalatynynan kópshiligi beıhabar. Tól oıynymyzdyń tarıhynan habardar etip, asyq oıynynyń túrlerin úıretetin jattyqtyrýshylar jumys isteıdi, – deıdi A.Aqmyrzın.

Sondaı-aq jetekshi maman em alýshy­lar­ǵa jyldyń tórt mezgilinde de qymyz úzdiksiz beriletinin atap ótti.

– «Aqmaral» maral sharýashylyǵymen birge bizdiń keshenge jaqyn mańdaǵy Qymyzaı degen aýyl turǵyndarymen de se­riktesip qyzmet etemiz. Shıpajaıǵa ke­lýshi qonaqtardy jyl on eki aı qymyzben qamtamasyz etý – osy aýyl turǵyndarynyń enshisindegi sharýa. «Qazaq nomad» jobasy aıasynda ashana mázirine qazaqtyń ulttyq taǵamdary qosylǵan. Munyń bar­lyǵy da – etnotýrızmdi dáripteý ba­ǵytynda qolǵa alynǵan sharýa, – deıdi Aıan Erdenuly.

Emdeý-saýyqtyrý keshenine kelgen qonaqtarǵa emdik sharanyń ishinde maral pantasy da usynylady. «Shýche-Býrabaı» kýrorttyq aımaǵynda tek osy «Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý kesheninde ǵana maral pantasy bar.

– Prezıdent Is basqarmasynyń me­dısınalyq ortalyǵyna qaraıtyn «Oq­jetpes» emdeý-saýyqtyrý kesheninde emdik sharalardyń birneshe túri qam­tylady. Jyl saıyn 10 myńnan asa tu­tynýshyǵa medısınalyq kómek, emdeý-saýyqtyrý qyzmetin usynamyz. Bıyl qurylǵanyna 60 jyl tolatyn saýyqtyrý kesheni elimizdiń týrızm órisin damytýǵa da tolaıym úles qosyp keledi. Merekelik kúnderde, maýsymdyq demalys kezinde keshenimizge em-dom alýǵa ǵana emes, Býrabaı baýraıyndaǵy keremet tabıǵatty tamashalaýǵa keletin jandardyń da qa­ta­ry artyp otyr. Bul ishki týrızmniń de tamyryna qan júgirip, is ilgeri basyp kele jatqanyn aıqyndaı túsedi. Bý­rabaı kólin bókterleı qalyń qaraǵaı arasyna salynǵan jaıaý júrginshiler soqpaǵymen seıildegen týrıster ólkeniń boıtumary sanalatyn Oqjetpes shyńyn dál túbinen tamashalap, aıdynnyń or­tasyndaǵy Jumbaqtasty parommen tama­shalap qaıtady. Medısınalyq qyzmet túrleri boıynsha em qondyrý sharalaryn joǵary bilimdi, bilikti mamandar júrgizedi. Negizinen munda tirek-qımyl apparaty, júrek qan-tamyr syrqatyna shaldyqqandardyń densaýlyǵyn nyǵaıtý­ǵa basymdyq beriledi. Alda jaz mezgili. Býrabaıdaǵy tabıǵattyń aıasynda tynyǵý arqyly da ishki týrızmniń damýyna árkim úlesin qosatynyn basa aıtqymyz keledi, – dedi A.Aqmyrzın.

Jazýshy Qýandyq Túmenbaı «Oqjet­pes» emdeý-saýyqtyrý kesheniniń qyzmetin jyl saıyn ıgiligine aınaldyrǵanyn aıtty.

– Bıyl tórtinshi márte tabanym tıip otyr. Munda bizdi baýraıtyny – ásem tabıǵaty. Shyryshy buzylmaǵan bal­qaraǵaıdyń arasynda taza aýadaǵy seıildiń ózi – demalys. Jan-dúnıeńe tynyshtyq, oıyńa ońasha sátti izdeseń, taý bókterlep júrgenniń ózi – keremet, – deıdi qalamger.

Astana qalasynan kelgen Baqytgúl Muratova da emdeý-saýyqtyrý kesheniniń qyzmet kórsetýinen syrt tabıǵat aıasyn­daǵy serýen de janǵa daýa ekenin alǵa tartady.

– Babalarymyzdyń bizge mura bolyp jetken túrli ańyz, dastannyń tarıhyna da qanyqtyq. Kitaptan oqyǵan, estigen Oqjetpes týraly, Jumbaqtas jaıynda, úsh júzdiń basy birigip, Abylaıdy aq kıizge salyp han kótergen alań jáne túrli tarıhı sheshimder qabyldanǵan han taǵy eskertkishi týraly tolymdy má­limet aldyq. Jetekshi gıd mamandar jol bas­tap, osyndaı jaýharlardy tanystyrady. Bıyl alǵash ret keldim, endigi saparymda nemerelerdi de ákelemin. Asyq oınap, sadaq atyp tabıǵat aıasynda serýendegenniń ózi qandaı! «Qolda barda altynnyń da qadiri joq» degen, elimizde mundaı tabıǵaty kórkem kórikti shuraıly qonys óte kóp. Biraq baǵalaı bilip, ıgiligin kórý jaǵy kemshin soǵatyny jasyryn emes. Týrızmdi damytamyz desek, osyndaı keshenderdi salý isin de qolǵa alǵan tıimdi, – deıdi zeınetker.

Sondaı-aq joǵary sanatty dáriger terapevt osynaý kórikti mekenniń emdik qasıetine toqtaldy.

– Em-sharalardyń biri joǵary qy­symdy sý aǵyny arqyly massaj jasalatyn shar­ko dýshynyń paıdasy mol. Odan soń pantaly bý saýnasyn qa­byldaǵysy keletin tu­tynýshyny bal­qa­raǵaıdan jasalǵan bóshke ishindegi maral pantasynyń syǵyndy sóli men býda ustaıdy. Ozerkıtti bastyrma emin júr­gizý arqyly tamyrlardy keńeıtip, qan aınalymyn jaqsartady, zat almasý úderisi jaqsaryp, qabyný joıylady. Shı­pa­jaıdaǵy terapııalyq emniń tıimdi ári ke­ńinen qoldanylatyny – balshyqpen emdeý. Balpash sor kóliniń tabanyndaǵy hı­mııalyq, bıologııalyq quramy joǵary emdik qasıeti mol balshyq zat almasý úde­risin qalpyna kel­tirip, teri aýrýy, býyn syr­qyraýyn jaq­sartyp, júıke júıesiniń ju­mysyn qalypqa kel­tiredi, – dedi emdeý-sa­ýyq­tyrý bóliminiń meńgerýshisi Lıýbov Ko­nopleva.

Shıpajaıda ınnovasııalyq joba retinde naftalan emi qoldanylyp keledi. Ázerbaıjannan ákelgen munaı ónimi arqyly shıpasy darıtyn naftalanmen emdeý isi elimizde alǵash bolyp «Oqjetpes» emdeý-saýyqtyrý kesheninde júzege asyrylyp otyr.