Qymbat tarıf kásipkerlikke kedergi: Aqtóbede jaryq tapshylyǵy joq, biraq baǵa aspandap tur

Monopolııanyń mysy basady

Aqtóbe oblysynda ǵana iri kompanııalardan elektr qýatyn satyp alyp, qaıtara satýmen aınalysatyn 500 seriktestik qyzmeti toqtatyldy. Alaıda del­daldar qyzmetine tyıym salynsa da, óńirde elektr energııasynyń tarıfi tó­men­demeı, kerisinshe bir jyldyń ishinde zańdy tulǵalar úshin tólem 79,5%-ǵa ósip ketti. Osy jaǵdaıdy retteýdi talap etken kásipkerler «Atameken» palatasyna kelip shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi úshin ońtaıly tarıf bekitýdi usyndy.

«Bıyl naýryzdan bastap «Aqtóbe­ener­gojab» JShS elektr energııasynyń tarıfin jeke tulǵalarǵa – 18 teńgeden, zańdy tulǵalarǵa 52,44 teńgeden be­kit­ti. Eger byltyr qazan aıynan iri kásiporyndar ár kVt úshin 41,94 teń­geden tólep kelse, naýryzdan bastap ol 52,44 teńgege kóterildi. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik nysany men aýyl sharýashylyǵy qurylymynyń tarıfin iri kásiporynmen teńestirý daýǵa sebep bolyp otyr. Tarıftiń ósýi azyq-túlik, qyzmet kórsetý baǵasyn, tasymal qunyn ósirip, jergilikti taýar óndirýshilerdiń jaǵdaıyn qıyndatady. Bizdiń aldymyzda Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń Aqtóbe oblysy boıynsha departamentimen birlesip, arzandatylǵan tarıfti bekitý máselesi tur. Munyń bir joly – jergilikti jeke elektr energııasyn óndirýshilerdiń ishki rezervterin paıdalaný», dedi óńirlik «Atameken» kásipkerler palatasy dırek­torynyń orynbasary Rýslan Kúıshinov.

Aqtóbe oblysyna elektr energııasy «KEGOC» kompanııasy jeli­leri arqyly Pavlodar oblysynan ta­sy­maldanady. Energetıka mınıstr­l­igine qarasty biryńǵaı operatordan «Aqtóbeenergojab» JShS ár kılovatyn 20 teńgeden satyp alady. «Aqtóbeenergojab» JShS dırektorynyń orynbasary Serik Túıtebaev «Biz «KEGOC» jelilerinen ár kılovatty 20 teńgeden satyp alǵanymyzben, jetkizý baǵasy men qýattylyǵy úshin tólemaqy qosylyp, Aqtóbe oblysyna kelgende ár kılovaty 34 teńge bolady. Turǵyndarǵa osy baǵamen sata almaımyz. Sol úshin jeke tulǵalarǵa arzan, al zańdy tulǵalarǵa qymbat tarıf qoıýǵa májbúrmiz», deıdi.

Monopolıst ókili tarıftiń joǵary­ly­ǵyn elektr energııasynyń tap­shylyǵymen baılanystyrdy. Bul durys emes deıdi keńeske kelgender. Qazirgi kezde Aqtóbe oblysynda «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ-na qarasty Jańa­jol gaztýrbına elektr stansasy – 168 mVt, «Aqtóbe TES» – 175 mVt, Aqtóbe ferroqorytpa zaýyty – 137 mVt, Aqtóbe rels-arqalyq zaýyty 36 mVt kóleminde jeke elektr qýatyn óndirip otyr. Qysqasy, oblysta elektr energııasy tapshylyǵy joq. Másele basqada.

Osy kezge deıin Aqtóbe, Túrkistan, Qaraǵandy oblystary, Astana jáne Shymkent qalalary elektr energııasy tarıfi qymbat óńirlerdiń qatarynda tursa da, mamyrdan bastap arzandady. Máselen, 1kVt úshin Qyzylorda oblysynda – 22,75 teńge, Batys Qazaqstan oblysynda – 26,40 teńge, Jambyl oblysynda 28,70 teńge tóleıtin bolsa, kerisinshe Aqtóbe oblysynda 52,44 teńgege qymbattady. Aımaqtar arasynda elektr qýatyn taratý baǵasyndaǵy sáıkessizdik ortalyqtaǵy taratýshy biryńǵaı operatordyń ár óńirge ártúrli baǵa belgileýinen týyndaıdy.

Tarıf ósse, tabys tómendeıdi

Jeke kásipker Murat Seksenbaev  –tarıftiń ósýinen zardap shegip otyr­ǵan­dar­dyń biri.

«Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyz­met talaby boıynsha aýmaǵy 50-60 sharshy metr bolatyn dúkenimde shujyq pen sút ónimderinen bólek saqtaýǵa arnalǵan eki muzdatqysh, sýsyn men tez buzy­latyn tamaqtarǵa arnalǵan úsh tońazyt­­­qysh tur. Jańa tarıfpen ár kılo­vatqa 58 teńgeden tóleımin. Bir tońazyt­qysh táýligine 3 myń teńge shamasynda elektr toǵyn jaǵady. Mamyr aıy­nan bas­tap bes tońazytqysh úshin 240 myń teńge tóleımin. Oǵan qosa gaz, sý, qoqys úshin tólemder, úsh dúkenshi men bir kúzetshiniń eńbekaqysy bar. 60 sharshy metr azyq-túlik dúkeniniń shyǵyny osyndaı. Men amalsyzdan nan men suranystaǵy azyq-túlik baǵasyn kóteremin. Alaıda áleýmettik kásipkerlik sanatyna kiretin bolǵandyqtan, dúkenimdegi taýar baǵa­syna 25%-dan artyq qosýǵa ruqsat joq. Soǵan qaramastan nan baǵasyn 30%-ǵa kóterdim», deıdi azyq-túlik dúkeniniń ıesi.

Aqtóbe oblysyndaǵy barlyq aýrýhanany ottegi ballonymen jabdyqtap otyrǵan Mártók aýdanynyń kásipkeri Samat Sablandın de qymbatshylyqpen betpe-bet keldi. Onyń qyzmeti pan­demııanyń kezinde óte paıdaly bol­ǵa­nymen, qazir aýrýhanalardan sura­nys azaıǵan. Kommýnaldyq shyǵyn­dar ornyn toltyrý úshin kásipker qyzmet kórsetý baǵasyn qymbattatqysy kelse de, áleýmettik seriktestik shartyna qol qoıǵandyqtan ruqsat joq. Endi ol basqa kásipke aýysatynyn aıtady.

«Aqtóbe oblysy elektr energııasyn satyp alýǵa memleketten dotasııa alyp otyrǵan joq. Ras, qazir «KEGOC» jelileri arqyly keletin qymbat elektr energııasyn alyp otyrmyz. Buryn jergilikti shaǵyn elektr stansalarynan tasymaldadyq. Máselen, Jańajol gaz-týrbına stansasynan elektr energııa­syn arzanǵa aldyq, biraq tasymaldaý qıyn boldy. Qazir «KEGOC» jeli­le­ri arqyly kedergisiz alamyz, biraq baǵa qymbat. Turǵyndardan túsken tó­lemder ortalyqtaǵy operatordyń esep­shotyna ketedi. «Aqtóbeenergojab» seriktestigi tutynýshylarynyń 49%-y – jeke adamdar, 40%-y – zańdy tulǵalar, 10%-y – bıýdjettik mekemeler. Olarǵa ártúrli tarıf qoıyldy. Turǵyndar úshin ortasha tarıfti kótersek, onda zańdy tulǵalar arzandaý tóleıdi», deıdi «Aqtóbeenergojab» kompanııasynyń ókili.

Kóptiń pikiri nege eskerilmeıdi?

Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń Aqtóbe oblysy boıynsha departamenti basshysynyń orynbasary Nurlan Rahmetov óńirde zańdy tulǵalarǵa joǵary, al jeke tulǵalarǵa arzan tarıf qoıylǵanyn rastady.

«Biz jeke kásipkerler úshin baǵany túsirýdi usyndyq. Bul jerde taǵy bir máselege nazar aýdarǵym keledi. Biryńǵaı operator elektr energııasyn Qyzylorda men Qostanaı oblystaryna – 10-11 teńgeden, Aqtóbe oblysyna 15 teńgeden berip otyr. О́tken jyly Aqtóbe oblysynyń elektr qýaty úshin shyǵyny 3-4 mlrd teńgeni qurady. Nazar aýdararlyq jaıt – 2030 jyly elimizde elektr energııasyn tutynýshy jeke jáne zańdy tulǵalarǵa biryńǵaı tarıf engiziledi. Qazir ony kezeń-kezeńimen iske asyrý jospary bekitildi», deıdi.

Kásipker Marat Baýyrjanuly jer­gilikti monopolıst mekemeniń orta­lyq­taǵy operatordan elektr energııasyn 15 teńge 50 tıynnan satyp alyp, jeke kásipkerlerge 57 teńgeden satý sebebin surady.

«Shaǵyn kásipkerlik nysandaryn iri óndiris oryndarymen birdeı tarıfke kirgizý durys emes. О́ıtkeni shaǵyn dúken, monsha, shashtaraz, kólik jón­deı­tin oryn, aıaqkıim sheberhanasy sııaqty kásipkerlik nysandarynyń tabysyn birneshe mıllıard dollar taýar aına­ly­my bar kásiporyndar tabysymen sa­lystyrýǵa kelmeıdi. Árbir shaǵyn kásipker kem degende úsh-tórt adamdy jumyspen qamtyp, óte úlken somada áleýmettik saqtandyrý jarnasyn tólep otyr. Biraq muny eshkim esepke almaıdy. Ashyǵyn aıtsaq, biz Reseıdiń qymbat elektr energııasyn satyp alyp otyrmyz. Baǵanyń ósýi osydan», dedi.

Kásipker Ashat Aıtjanov energııamen jabdyqtaýshy saladaǵy basy artyq qurylymdardy alyp tastaý qajet dep usynys tastady. Oblystyq prokýratýra ókili energııamen jabdyqtaý salasynda jumys istep kelgen, lısenzııasy toqtatylǵan birneshe kásipkerdiń sotqa shaǵymdanyp otyrǵanyn jetkizdi.

Jańajol gaztýrbına elektr stan­sasynyń dırektory Sábıt Naýryzbaev jeke elektr stansalary aldyndaǵy ke­der­­giler týraly aıtty.

«Bizdiń zaýyt 168 mVt elektr energııasyn óndirip keldi. Osy kezge deıin baǵany kótergen joqpyz. Alaıda bizge bosatylatyn gaz kó­lemi qysqartylǵandyqtan, tolyq qýatymyzben jumys isteı almaı, Reseıden jetkiziletin elektr energııasyn qymbatqa alyp otyrmyz. Ekinshi másele – Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi energııamen jabdyqtaýshy mekemelerdi lısenzııa­dan aıyrdy. Biraq osy «rettelmegen» mekemeler kásipkerler úshin elektr qýatyn naryqtaǵy baǵadan arzanǵa satatyn», deıdi.

Qoǵam belsendisi Aleksandr Mandry­kın tarıftiń qymbattaýyna baılanysty jurtshylyqtyń qatysýymen qoǵamdyq tyńdaý ótpegenin aıtty.

«Aqtóbe qalasynyń jan-jaǵynda 428 baý-baqsha ujymy bar. Bizdiń esebimiz boıynsha osy aýmaqtarda shamamen 140 myń adam turady. Olar turǵyn úı salyp alǵan. Alaıda baý-baqsha ujymdarynda ıesi joq jeliler kóp degen syltaýmen kommýnaldyq mekemeler jeke tul­ǵalarǵa esepshot ashpady. 428 baý-baqsha ujymynyń turǵyny sý, elektr energııasy jáne gaz tólemin bekitilgen tarıfpen emes, birneshe ese joǵary aqymen tólep keledi. Biz osy úılerge kommýnaldyq tólem úshin jeke esepshot ashylýyn surap prokýratýraǵa aryzdanyp, jaýap ala almaı otyrmyz. Sonda 140 myń adam­nyń elektr energııa­sy úshin tóle­mi qaıda ketip jatyr? Bul da – úlken másele», dep túıindedi.

О́ńirlik kásipkerler palatasynda talqylanǵan tarıf saıasatyna qatysty usynystar Bas prokýratýra men Ener­getıka mınıstrligine joldandy.

Aqtóbe oblysy