«Adamdy adam etken – kitap, adamzat etken – kitaphana» deıdi Ábish Kekilbaev. Ras, adamnyń kisilik kelbetin keskindep, tulǵalyq tuǵyryn bıiktetetin – kitap. Aýyldaǵy armanshyl balanyń qııalyn qııaǵa órletip, úlken qala Almatyǵa oqýǵa túsirip, ordaly azamat qylǵan, qalamgerlik jáne qaıratkerlik beınesin bederlegen, ultyna sheksiz berilip, ony súıýdi úıretken – osy rýhanı qazyna ǵoı.
Jınalǵan jurtshylyqqa qýanysh bolǵanymen, kitabyn tabystap otyrǵan kisiniń kóńil kúıin túsinýge bolady. Ejelden etjaqyn dosyna aınalǵan toǵyz myńǵa jýyq kitap qoryn oqyrman qolyna tabystaý kez kelgen rýhanııat adamyna qabyrǵadan janyn sýyryp bergendeı áser etetini sózsiz. Alaıda kemel murany keler urpaqqa tabystaýdy jón kórgen aqsaqaldyń aq-adal nıeti kópshilik qaýymnyń kóńilin tolqytqany – ras.
Myrzataı Joldasbekov – ilki ádebıetimizdiń izin túgendep, halyq aqyndary men jazýshylarynyń murasyn dáriptegen, ult mineziniń ulyq sıpattaryn kórkem shyǵarmashylyq kóginen kórsete bilgen qalamger jáne táýelsizdikti tuǵyrlandyrý jolynda aıanbaı eńbek sińirgen abzal tulǵa.
Mádenı májiliste alǵashqy bolyp sóz alǵan qoǵam qaıratkeri Qýanysh Sultanov Myrzataı Joldasbekovtiń túrkologııa ǵylymyna qosqan orasan zor úlesin atap ótti. «Myrzataı ustazym qansha ǵasyrdyń tarıhtyń kóleńkesinde qalyp qoıǵan Orhon mátinderine sáýle túsirdi. Ony jan-jaqty zerttep, qazirgi qaharmandyq epostarymyzdyń arǵy bastaýy Býmyn, Qutlyq Elteris, Kúltegin, Bilge qaǵandarda jatqanyn dáleldedi», dedi ol. Shyn, ǵalym Myrzataı Joldasbekov el biletin Alpamys, Qobylandy, Er Tarǵyn jyrlaryndaǵy epostyq saryndar, teńeýler men epıtetter, shendestirý men metaforalar babalarymyzdyń balbalyndaǵy bazǵy jazýynan tamyr alyp turǵanyn anyqtap berdi. Qaǵandarynyń mingen attarynan bastap, sol zamandaǵy ádebıet álemi úshin budyn jurtynyń bulyńǵyr mádenıetin ap-aıqyn tanystyrdy. Odan bólek túrkilerdiń derbes oılaý júıesi men memleketshil sanasyna baıypty barlaý jasady. Osy arqyly qazaq tarıhyn on eki ǵasyrǵa tereńdetti. Qysqasy, Kúlteginniń kúmbirine kúı jalǵaı otyryp jetkizsek, Myrzataı Joldasbekov – túrkitaný jolynda halqy úshin «kúndiz otyrmaı, túndeı uıyqtamaı, qara terin tókken» azamat dep bir sózben aıta alamyz.
Al máshhúr manasshy, aqyn Baıanǵalı Álimjanovtyń baıandamasy joǵarydaǵy oıymyzdy tipti qýattaı tústi. Abyz aqsaqaldyń aldynda dáris tyńdaǵan ol túrki dáýiriniń baı murasyn Myrzataı Joldasbekov arqyly tanyǵanyn ashyq aıtty. Aıtty da, jyrlaı jóneldi. Kúltegin jyrynyń kóne nusqasyn kúńirente tolǵady. Janarynan jaryqshaqtaryn jaýdyryp otyryp jyrlaǵanda, kirmembes aýyr qolǵa bas bolyp kúrińiniń ústinde kúrkirep kele jatqan Kúltegin rýhyn sezindik.
Fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Raqymjan Turysbek bolsa, ǵalymnyń HH ǵasyrdaǵy ádebıet álemine jasaǵan zertteýleri men táýelsizdik tusyndaǵy kósemsóz murasyna taldaý jasady. «Stýdent shaǵymyzda-aq tanysqan Myrzekeńiń irgeli eńbekteriniń biri – «Asyl arnalar». Onda ol qazaqtyń arǵy túp teginen bastap, ádebıettiń dáýirleý kezeńine nazar aýdarady. Sonymen qatar ult rýhanııaty olja salǵan taǵy bir aıshyqty nárse – Jambyl men Kenen ata muralaryna jasalǵan tanymdyq talpynys. Ondaǵy kórkemdik qupııalardy taýyp, ilgeridegi teoretıkterdiń jolynan jańylmaı, alaıda ózinshe sony soqpaq salyp, jańasha zertteý jumysyn jasaı bilgeni – ádebıettanýdaǵy úlken oqıǵa», dedi ol.
Iá, zamany múlde toǵyspaǵan tulǵalar sııaqty kóringenimen, Kenen men Myrzataı arasyndaǵy baılanys óte berik bolǵan. Olardyń ortasyndaǵy aǵa men ininiń iltıpatty baılanysy naǵyz tálim úlgisi. Aqsaqaldyń aıtýynsha, Almatydan kelgenderdiń bárinen «Myrzataıdyń haly qalaı eken?» dep surap otyrypty. Kenen inisin qatty jaqsy kórgen. Tipti «Myrzataıǵa» dep án de shyǵarǵan. Ony kezdesý barysynda jazdyń shuǵylasyndaı etip Jazgúl Danylbaeva atty ánshi oryndady.
«Saǵynyp sálem jazdym Myrzataıǵa,
Balasyń sózge sheshen, tiliń maıda.
Qormaly qorǵaýshysy aqyndardyń,
Maǵan da kóp eńbek qyp tıdi paıdań»
Jıyn sońynda Myrzataı Joldasbekov kelgen qaýymǵa ystyq yqylasyn aıtyp, rızashylyǵyn jetkizdi. Jas talap oqyrmandarǵa batasyn berdi.
