SÝ KО́LIGINDEGI QAÝIPSIZDIK

Jazǵy demalystardyń shaǵy da kelip jetti. Osy ýaqytta Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstr­ligi Kóliktik baqylaý komıteti (KKM KKB) óńirara­lyq kóliktik baqylaý ınspeksııalarynyń qyzmetkerleri shaǵyn ólshemdi keme júrgizýshiler nazaryn sý kóligindegi tehnıka qaýipsizdigin saqtaý qajettiligine aýdarady. Shaǵyn ólshemdi kemelerdiń – qazirgi zamanǵy ıahtalardyń, katerlerdiń, motorly qaıyqtardyń, skýterlerdiń jáne gıdrosıklderdiń sany jyl saıyn artyp keledi, ásirese, olarǵa degen suranys sýǵa túsý maý­symynda jáne navıgasııa kezinde arta túsedi. Biraq olardyń ıeleri shaǵyn ólshemdi kemelerdegi tasy­mal qaýipsizdigin qamtamasyz etýge asa mán bermeıdi. Mysaly, 2009 jylǵy shilde aıynda Qostanaı oblysyndaǵy Qyzyljar sý qoımasynda “Alyı parýs” sporttyq lageriniń aılaǵynda kólik oqıǵasy oryn aldy. Keme júrgizýshisi lager balalaryn motorly qaıyqpen serýendetýge kelisimin beredi. Shaǵyn ólshemdi kemede tárbıeshilersiz jáne qutqarý quralynsyz 4 jetkinshek bolǵan. Kezekti aınalym kezinde janar-jaǵarmaıdyń jetispeý­shiligine baılanysty qozǵaltqysh bir sılındrmen jumys isteı bastaıdy. Sol kezde keme júrgizýshisi qozǵaltqyshqa janar-jaǵarmaıdy qolmen jiberý úshin kemeniń oń jaq bortyna eńkeıedi. Ol sý aılaǵyna qadaǵalaý júrgize almaı qalady, bul óreskel buzýshylyq bolyp tabylady. Keme júrgizýshisiniń salmaǵy jáne keme júrisinen paıda bolǵan tolqynnan motorly qaıyq aýdarylady. Nátıjesinde eki jetkinshek sý betinde, ózgeler qaıyq astynda qalady. Keme júrgizýshisi men lager ákimshiliginiń teris áreketterinen bir jetkinshekti qutqarý múmkin bolmady. Bul qaıǵyly oqıǵa keme júrgizýshisiniń shaǵyn ólshemdi kemeni paıdalaný boıynsha negizgi talaptardy saqtamaýy jáne lager tárbıeshileriniń nemquraıdylyǵy sebepterinen boldy. Kóliktik baqylaý komıtetiniń ınspektorlary shaǵyn ólshemdi kemelerdi paıdalaný erejesin jáne sý joldarymen júzý erejelerin saqtamaǵan jaǵdaıda shaǵyn ólshemdi kememen baılanysty sýdaǵy kez-kelgen saýyq qaıǵyly jaǵdaıǵa ákep soqtyratynyn eskertedi. Osylaısha, ótken jyldyń 5 shildesinde Qapshaǵaı sý qoımasynda adam ólimine alyp kelgen taǵy bir qasiretti oqıǵa oryn aldy. Qapshaǵaıdaǵy súıikti saýyqtardyń biri adamdardyń rezınaly dóńgelekti motorly qaıyqqa tirkep, sýda júzý bolyp tabylady. Sol kúni osyndaı dóńgelekpen D.Nur­peıisov jáne N.Pan serýendeýge shyǵady. Eki er adam bar motorly qaıyq quzdy aınalyp shyǵa bergen kezde D.Mıller basqaryp kele jatqan gıdrosıkl qatty jyldamdyqpen kele jatady. Motorly qaıyqty kórgen Mıller soqtyǵysýdan qasham dep, ońǵa qaraı burylady. Biraq sońǵy sátte ol dóńgelekterde adam bar ekenin kóredi de, jyldam­dyqty báseńdetýge tyrysady, alaıda motosıkl óz ınersııasymen jyljı beredi. Nátıjesinde gıdrosıkldiń soqqysynan Pan mert bolady. Tergeý barysynda Mıllerdiń shaǵyn ólshemdi kemeni basqarýǵa ruqsatynyń joqtyǵy jáne osy sý motosıkliniń ıesi emes ekeni anyqtaldy. О́ziniń bergen jaýabynda shaǵyn ólshemdi kemeni paıdalaný úshin tıisti qujattardyń bolýy kerektigi jóninde múlde bilmegenin aıtty. KKM Kóliktik baqylaý komıtetiniń málimeti boıynsha shaǵyn ólshemdi sý kóligindegi adamdar­dyń óliminiń negizgi sebepteri: tıisti ruqsatsyz kemeni basqarý nemese tıisti ruqsaty joq adamǵa kemeni basqarýǵa berý; tirkelmegen, tehnıkalyq baıqaýdan ótpegen kemeni basqarý; alkogoldi mas­tyq jaǵdaıynda basqarý; keme basqarýshy­synyń jeke tártipsizdigi men ózinshe áreket etýi. Aǵymdaǵy jyldyń 1 maýsymynan navıgasııa­nyń jáne sýǵa túsý maýsymynyń ashylýyna baılanysty respýblıka boıynsha jyl saıynǵy “Skýter” jedel-saqtandyrý aksııasy bastaldy. Anyqtama: Shaǵyn ólshemdi flotta qaýipsiz­dikti qamtamasyz etý bul – kemeniń tehnıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, kólik oqıǵalary­nyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan is-sharalar kesheni, sonymen birge shaǵyn ólshemdi keme ıelerimen, shaǵyn ólshemdi keme úshin baza-turaqtardyń jáne qutqarý quraldaryn jalǵa berý pýnktteriniń ıelerimen saqtandyrý jumystaryn júrgizý.