Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
TMD-ǵa tanymal zaýyt
Kásiporynda avtotransformatorlar, kúshtik maı transformatorlary, qýaty 500 MVA, kerneýi 110, 220, 500 kV reaktorlar shyǵarylady. О́ndiristik qýaty jylyna 12 000 MVA-dan asady nemese 120 transformatordy quraıdy. Búgingi tańda jyldyq qýattylyǵy 70 transformatorǵa jetip otyr. Kompanııa ónimderi Astana, Shymkent qalasy men Túrkistan, Pavlodar, О́skemen, Aqtaý, Qaraǵandy, Atyraý óńirlerindegi qosalqy stansalarǵa ornatylǵan. Sonymen birge, ónimniń 16 paıyz úlesi syrt elderge eksporttalady.
Eksport úlesin arttyrý máselesine de erekshe kóńil bólip otyr. Sonyń aıasynda TMD elderi naryǵyna kerneýi
110 kV jáne odan da joǵary transformator jabdyqtaryn jóneltýdi arttyra bermek. Kásiporyn jyl saıyn jańa ónim túrlerin ıgerýdi aldyna maqsat etip qoıǵan. Sol úshin byltyr qýaty 250 000 kVA, kerneýi 500 kV úsh fazaly oryndaýdaǵy avtotransformator jasap shyǵardy. Bul, álbette, zaýyt tarıhyndaǵy eń iri óndiristik jetistik. Tipti muny tutas elimizdiń jetistigine balasaq bolady. Mundaı iri kólemdegi kúrdeli tehnologııalyq elektr jabdyǵyn jasaý Qazaqstanda jalǵyz osy zaýyttyń qolynan kelip otyr. Joǵaryda atalǵan avtotransformatordyń uzyndyǵy 13 metrden, al bıiktigi 10 metrden asady, salmaǵy – 300 tonnaǵa jýyq.
Zaýyt eń sońǵy úlgimen jabdyqtalǵan
Kúrdeli tehnologııalyq ónim shyǵarylatyndyqtan jumysshylardyń biliktiligine qatty kóńil bólinedi. Sondyqtan olardy oqytý, sheberlikterin shyńdaý úzdiksiz júrip otyrady. «Asia Trafo» ónimderi sapa menedjmenti, qaýipsizdik, eńbekti qorǵaý, ekologııalyq menedjment boıynsha túrli halyqaralyq sertıfıkattarmen rastalǵan.
Zaýytta eń sońǵy úlgidegi jabdyqtar men stanoktar ornatylǵan. Olar eńbek ónimdiligin arttyryp, jumystyń kóp bóligin avtomattandyrýǵa, ónim sapasyn jaqsartýǵa kóp úles qosyp otyr. Tipti óndiristik basqarýda álemdegi brend ónimder shyǵaratyn alpaýyt kompanııalardyń ozyq tájirıbeleri qoldanylady. Ekologııalyq tazalyqty saqtaý maqsatynda kásiporyn aýmaǵynda 1 500-den astam jemis aǵashy otyrǵyzylǵan. Sondaı-aq bilikti kadrlardy daıarlaý men dýaldy oqytý júıesin kúsheıtý baǵytynda elimizdiń jetekshi tehnologııalyq joǵary oqý oryndarymen arnaıy kelisimder jasalǵan. Máselen, ótken jyly zaýyt bazasynda ashylǵan Sátbaev ýnıversıtetiniń «Energetıka» kafedrasy sonyń bir aıǵaǵy.
Kásiporyn 2019 jyly Shymkentte ótken «Qazaqstannyń úzdik taýary» óńirlik kórmesinde «óndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar» nomınasııasynyń jeńimpazy atanǵan. Dál osy nomınasııany kompanııa byltyrǵy baıqaýda da jeńip aldy.
Jalpy, kásiporynnyń jobalyq quny – 32 mlrd teńgege teń. Onyń 17,4 mlrd teńgesi – kompanııanyń jeke qarajaty. Qalǵan ınvestısııalyq qarjyny kompanııa bankten nesıege alǵan. «Tassaı» ındýstrıaldy aımaǵynda ornalasqany úshin jáne ıınovasııalyq ónim shyǵaratyndyqtan kásiporynǵa memleket tarapynan birtalaı jeńildik qarastyrylǵan. Aıtalyq, tehnologııalyq jabdyqty ákelgeni úshin baj salyǵynan, sondaı-aq mólsherleme boıynsha jer, múlik, korporatıvtik tabys salyǵynan bosatylǵan.
Búkil bólshekti ózi óndiredi
«Asia Trafo» JShS basqarma tóraǵasy Omar Asanovtyń aıtýynsha, kásiporyn transformatordyń barlyq bólshegin ózi jasap shyǵarady. Sondyqtan onyń ónimderin júz paıyz otandyq ónim deýge tolyq negiz bar. Kóptegen elde tipti Eýropa memleketteriniń ózinde, qasymyzdaǵy kórshi Reseıde de transformatordy tolyq bir zaýyt óndirmeıdi. Ár bólshegin ártúrli zaýyt jasaıdy. Al «Asia Trafo» transformatorǵa qajetti búkil mańyzdy bólshekterin bir ózi jasap, ony synaqtan ótkizip, sapaly qurastyryp shyǵarady. Transformator jabdyǵy óziniń tól ónimi bolǵandyqtan onyń sapasyna da kúmán keltirmeıdi. Sondyqtan 5 jylǵa kepildik merzimmen beredi. Kásiporyn sondaı-aq buzylǵan sheteldik trnasformatorlarǵa otandyq kompanııalardyń ótinishimen jóndeý jumystaryn júrgizedi.
«Shymkent qalasyn 30-40 paıyz elektr energııasymen qamtamasyz etetin «Bozaryq» qosalqy stansasynda órt shyǵyp, «Sımens» kompanııasynyń transformatorlary jaramsyz kúıge túsken. Sony jóndedik. Osy kúnge deıin Italııa, Ýkraına, Qytaı transformatorlarynyń qanshamasyn jóndep tastadyq. Negizinde jabdyqty jasaǵan el ózi qalpyna keltirý kerek. Biraq ol jaqqa jiberip, jóndetýge qanshama ýaqyt pen qarajat jumsalady. Eki ortada áýre bop júrgende qondyrǵynyń kepildeme merzimi de bitip qalýy múmkin. Sondyqtan qaltasyn oılaǵan jergilikti kompanııa, mekemeler transformatorlaryn bizge ákep jóndetedi. Transformatordyń eń kerekti bólsheginiń biri – elektr tehnıkalyq bolat materıaly. Ony tabaqsha kúıinde satyp ákelip, arnaıy pishinde kesip qabattastyryp jınaımyz. Ireleńdegen mys shıkizatynan juqa sym ıirip, sosyn ony oraımyz. Odan qalsa qaǵaz-kartonnan elektr jabdyqtaryn ızolıasııalap, syrtyn qaptaımyz. Qondyrǵynyń temir qańqasy da sehtarda elektrmen dánekerlenip qurastyrylady. Keıin jeke-jeke bólshekterdiń basyn qurap, jınap, arnaıy bólmede synaqtan ótkizemiz. Bul óndiristik tizbek asa dáldik pen aýqymdy eńbek kúshin talap etedi. Sol sebepti, mamandar biliktiligi men stanoktardyń zamanaýı úlgisine basa kóńil bólemiz. Aldaǵy mindetimiz – óndiris qýattylyǵyn arttyryp, eksporttyq áleýetimizdi kúsheıtý. Osyǵan bar kúsh-jigerimizdi salamyz», dedi seriktestik basqarma tóraǵasy O.Asanov.
Áleýmettik ahýalǵa kóńil bóledi
Kásiporynda eńbekkerdiń áleýmettik turmysyn jaqsartýǵa barynsha qolaıly jaǵdaı qarastyrylǵan. Máselen, jańadan otaý qurǵan jas jubaılarǵa – 1 mln teńge, árbir dúnıege kelgen sábıge 400 myń teńge syıaqy beriledi. Sondaı-aq óz erkimen shetelge biliktiligin arttyrýǵa barǵan jumysshynyń oqý aqysy men júrip-turý shyǵyndaryn kompanııa tolyq ózi óteıdi. Budan bólek, otbasyly jas mamandarǵa zaýyt janynan jataqhana da usynylǵan.
ShYMKENT
