Elde kúrdeli úrdisterdi eńserýge qajetti rezervtiń bári bar

Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaev eldiń áleý­mettik-ekonomıkalyq damý máseleleri jóninde ke­ńes ótkizdi, dep habarlady Pre­zıdenttiń baspasóz qyzmeti. Keńes barysynda óńirlik jáne álemdik naryqtardaǵy jaǵdaıǵa baılanysty el ekonomıkasy men qarjy salasyndaǵy ahýal qaraldy. Memleket basshysy halyq­aralyq ekonomıkadaǵy qazirgi jaǵymsyz qubylystar 2007-2009 jyldardaǵy jahandyq qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystyń saldary ekenine toqtaldy. – Daǵdarystyń kórinisi eli­mizdiń eksporttyq taýarlary­nyń, ásirese, sońǵy jarty jylda quny barreline 50 dollardan túsip ketken munaı baǵasynyń tómendeýinen baıqaldy. El bıýd­jetine qarajat túsimin qamta­masyz etip otyrǵan tústi jáne qara metallýrgııa ónimderiniń de ba­ǵasy tómendedi. Sonymen qatar, Ýkraınadaǵy ahýal jáne soǵan baılanysty Reseıge qatys­ty sanksııalar, reseılik rýbl­diń qazirgi jaǵdaıy yqpal etip otyr. Sondyqtan biz ahýaldy ba­qylap otyrýǵa jáne tıisti sharalar qabyldaýǵa tıispiz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Nursultan Nazarbaev ót­ken jyl sońynda Úkimetke oqı­ǵa­nyń túrlishe nusqada órbýiniń ssena­rıılerin ázirleýdi tapsyr­ǵa­nyn, ondaǵy basty mindet eko­nomıkanyń ósim qarqynyn tó­men­detpeý jáne negizgi áleý­met­tik tólemderdi saqtaý ekenin eske saldy. – Bıýdjettiń kúrt qysqarýy sebepti Úkimetke onyń birqatar ólshemderin qaıta qaraýǵa týra keledi. Biz bıýdjetke bir ret ózgeris engizdik, qajet bolǵan jaǵdaıda muny taǵy jasaý kerek. Barlyq nársede únemdeýge kiriskenimizdi halyqqa naqty túsindirý kerek. Táýelsizdik jyldarynda biz 700-den astam mektep jáne sonsha aýrýhana saldyq. Qazir júrip jatqan qurylysty aıaqtap, birqatar ınvestısııalyq qurylys jobalaryna qosa, jańa nysandardy toqtatý kerek. Bul jumystar daǵdarys aıaqtalǵan soń jalǵastyrylatyn bolady, – dedi Memleket basshysy. Qazaqstan Prezıdenti jaǵdaı osylaı órbıtinin elimizdiń bol­jaǵanyn jáne jaǵymsyz qubylystardy eńserý úshin tıisti sharalar ázirlengenin aıtty. – «Nurly Jol» baǵdarlamasy eldiń ınfraqurylymdyq damýyn qamtamasyz etýge, jumys oryndaryn qurýǵa baǵyttalǵan, onyń búkil ekonomıkaǵa mýl­tıp­lıkatıvtik áseri bolady. Sony­men qatar, ındýstrııalyq-ınno­vasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda 75 nysan iske qosylýy tıis, olardyń negizinde 7500 jańa jumys orny qurylady, – dedi Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy qarajatty tıimdi jumsamaý oqıǵalarynyń baıqalyp otyrǵanyn, muny boldyrmaý qajettigin aıtty. – Ataýly áleýmettik kómek, kópbalalylar men turmysy tómenderge arnalǵan járdemaqy baqýatty adamdarǵa berilmeýi kerek. Basty mindet – daǵdarystan qarapaıym adamdardyń japa shekpeýin qamtamasyz etý. Mem­leket saýyn sıyr emes, – dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev Qa­zaq­standa kúrdeli úrdisterdi eńse­rýge múmkindik beretin qajetti re­zerv­tiń bári bar ekenin atap ótti. – Barlyq qıyndyqtarǵa qara­mastan, biz 2014 jyldy 4,3 paı­yzdyq ósimmen aıaqtadyq. Bul qazirgi jaǵdaıda jaman kór­set­kish emes dep oılaımyn. Reseı­degi jáne Eýropadaǵy ahýaldyń órbýin de baqylap otyrý qajet. Halyq tabysynyń tómendeýi, kórshi memleketterdegi áleýmettik shıelenistiń kúsheıýi bizge de áser etýi múmkin. Biz buǵan jol bermeýge tıispiz. Jyldyń ne­giz­gi qorytyndylaryn biz Úkimet­tiń keńeıtilgen otyrysynda shyǵara­myz. Ol kezge qaraı Úkimette ahýaldyń óristeýiniń barlyq yqtımal jaǵdaıyna arnalǵan naqty jospar daıyn bolýy tıis, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Sońynda Memleket basshysy el ishindegi mańyzdy jobalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan sharalardy qarjylandyrýdyń negizgi kózderi byltyrǵy jyly-aq aıqyndalǵanyna toqtaldy. – Úkimet pen onyń árbir mú­she­si jumystyń tıimdiligi men qa­ra­jattyń jumsalýyn baqylaýǵa jaýapty bolady, – dedi Memleket basshysy. Ulttyq ekonomıka mınıstri E.Dosaev negizgi úsh ssenarııdi ázirleý barysynda munaı barreli qunynyń túrlishe nusqasy qaras­tyrylǵanyn aıtty. – Búginde Memleket basshy­sy­nyń Joldaýda qoıǵan mindetterin júzege asyrýǵa qajetti barlyq quraldar bar. «Nurly Jol» baǵdar­lamasy bıyl Úkimettiń kon­tr­sıkldyq ekonomıkalyq saıasa­tyn iske asyrýdyń negizgi «ózegi» bolady. Sonymen qatar, prak­tı­kalyq sıpattaǵy sharalar jıyn­tyǵy, sonyń ishinde ónerká­sip kásiporyndaryn qoldaý­dyń 2015 jylǵa arnalǵan jos­pary, memleket-jekemenshik serik­tes­tigin damytý, jańa jáne turaqty jumys oryndaryn ashý sharalary ázirlendi, – dedi E.Dosaev. О́z kezeginde qarjy mınıstri B.Sultanov bıýdjet salasyndaǵy byltyrǵy jyldyń aldyn ala qorytyndylary, fıskaldyq or­gan­dar aldynda turǵan 2015 jyl­ǵa arnalǵan mindetter týraly baıandady. – 2014 jyldyń nátıjeleri boı­ynsha memlekettik bıýdjettiń ólshemderi oryndaldy. «Nurly Jol» baǵdarlamasynyń aıasynda bólinetin qarajat jáne Ulttyq qordan alynǵan 1 trıllıon teńge kózdelgen maqsatqa jetedi. Bul oraıda baqylaýshy jáne sa­lyq or­gandarynyń jumy­sy qam­tama­syz etiledi, – dedi B.Sul­tanov. Ulttyq bank tóraǵasy Q.Ke­lim­betov ótken jyldyń qory­tyn­dylary men aldaǵy kezeńge arnalǵan makroekonomıkalyq saıasattyń negizgi baǵyttary týraly baıandady. – 2014 jyly Qazaqstan eko­no­mıkasynyń beriktigi edáýir nyǵaıdy. Eldiń altyn-valıýta re­zervi 102 mıllıard dollarǵa jetti, sonyń ishinde Ulttyq qor 73 mıllıard dollarǵa deıin ósti. «Nurly Jol» baǵdar­lama­syn júzege asyrýmen birge al­ǵan­da, bul 2015 jylǵa arnal­ǵan eko­nomıkalyq saıasatty senimdi qa­lyptastyrýǵa múmkin­dik beredi. Ulttyq bank bıyl aıyr­bas baǵamynyń kúrt ózgerýin bol­dyr­maýǵa nıetti, – dedi Q.Kelim­betov. Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.