Abaı • 30 Mamyr, 2024

Abaı jáne Sydyq Muhamedjanov

490 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Bul ne ózi? Mynaý án qaıda tartyp barady? Qara qurdym... Túpsiz tereń tuńǵıyqqa túsip baramyn. Ol meniń, men onyń ishinde. Kishkentaı balanyń qolyndaǵy tıek sekildimin. Álemet án meni dombyranyń oıyǵynan ótkizip, ishine tastap jiberipti. Al eki shegi... Eki shegi fánı men baqı arasyndaǵy qaqpanyń eki bosaǵasy eken. Án shýmaqtary kóńil kúmbezimde kúńirene kúńgirlep tur: «Jarq etpes qara kóńilim, ne qylsada...»

Abaı jáne Sydyq Muhamedjanov

Kollajdy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»

Sizge qalaı ekenin bil­meımin, biraq Abaı­dyń osy óleńi meni osyndaı oıǵa batyrady. Sydyq Muhamedjanovtyń mýzykasymen shyrqalǵan úılesim úlgisi kóńilińdi eleń-alań kúıge túsiredi. Alǵashqy notalarynan-aq mınorly akkord muńǵa jete­lep ketedi. Muń bolǵanda da, jaı muń emes, múbárak muń... Al qaıyr­masynda... «Júrek nalasyn bıik­tete kóterip, sheksizdik­ke sharyqtata ju­tyl­dy­ryp, qanaty talǵan qyrandaı, talmaý­syrap baryp bitedi». Muny aıtýshy – óreli ónertanýshy Ilııa Jaqanov. Ras, oryndaýshysy kelisse, tyńdarmanyn tuńǵıyq shyńyraýǵa da túsirip, tym bıik shyńǵa kóteretin shyǵarma – bul.

Kúni keshe dástúrli ánshimiz Asqar Muqııat О́zbekstandaǵy «Ovoz The Voice» jobasynda Abaıdyń osy bir ǵalamat ánin shyrqady. Ekpini taý teńselter alapat barıton ıesine qol soqpaǵan jan qalmady. Súıegin sútpen jýǵandaı súısinip qaldy bári. Abaıdyń áni qalyń bir oı qushaǵyna qaldyrǵanyn jetkizdi. Iá, Asqar Súleımenovshe aıtsaq, aqyl ánge aparmaıdy, án aqylǵa aparady. Jan­nyń dirilin, jaýraǵanyn, tasyǵanyn – ıek artqanmen, sózdi arqalanbaı-aq – qaltqysyz jetkizetin – án.

Qazaqstan atynan baq synap kelgen Asqar Muqııat О́zbek­stannyń Halyq ártisi Farrýh Zakırovten bastap, Mádenıet jáne týrızm mınıstri Ozadbek Nazarbekov, tanymal ánshi Sevara Nazarhan, Tohır Sodıkov syndy óner maıtalmandaryn tánti etti. Qobyz kómeı, aspan keýde jigittiń áni áleýmettik jelide de keńinen taralyp jatyr. Olaı bolýy zańdy da.

Zamanynda kórkemdik ke­ńes­te jas kompozıtor Sydyq Muha­­medjanovtyń atalǵan týyn­dysyn tyńdaǵan Evgenıı Brý­sılovskıı de ánge erekshe baǵa bergen. «Tamasha! Bári óz or­nynda! Qısyndy, qyzyqty. Eń bastysy, munda ulttyń jany bar, jany! Máselen, «Ertarǵyn» ope­ra­syna «Elim-aı» ánin paı­da­landym. Qarapaıym áýez der­siz, al onyń salmaǵy qandaı zil­ma­ýyr. Myna jigittiń áni de osyndaı. Bir qyzyǵy, Abaıdyń ózi jazǵan sekildi bul romans­ty. Aıtarǵa sóz joq!», dep baǵa beredi ataqty kompozıtor.

Kúlásh Baıseıitova da shy­ǵar­­manyń Abaı rýhymen úndes eke­nin aqtaryla ashyq aıtqan. «Se­zimge baı án. Oıy jınaqy, ári tereń. Evgenıı Grıgorevıch aıt­qandaı, aǵylyp jatqan áýez. «Qor­lanǵa» qalaı uıysaq, «Jarq et­peste» dál son­daı hál keshesiń. «Abaı joly» romanyndaǵy Abaı men Toǵjannyń sol bir soń­ǵy­ júzdesýi kóz aldymyzǵa kel­ge­­nin qarańyz. Bizdiń Tobyqty elin­­de Abaıdyń óz «Jarq etpesi» aı­­ty­latyn-dy. Kele-kele ol múlde umytyldy. Ony biletin jan­dar búginde o dúnıelik. Al my­na «Jarq etpes» sol «Jarq et­pesti» tiriltkendeı boldy. Jap-jas jigittiń tolǵanysy – Abaı­dyń óz tolǵanysy!», degen eken.

Iá, odan keıin birshama ýaqyt ótti. Elimizdegi mýzykalyq úderis túrlenip, sony sıpat aldy. Abaı óleńderine de jańasha ánder shyǵarylyp, tyńdarman qaýymǵa jol tartty. Jaman emes. Kópshi­li­gi kóńilden shyǵyp jatyr. «Boıy bul­ǵań», «Kózimniń qarasy» sekildi ánder djaz, blıýz janrynda shyrqaldy. Alaıda eshbiri «Jarq etpestiń» bıigine shyǵa qoı­ǵan joq. Shyqpaýy da múmkin. Sebebi mun­daı rýhanı úılesimde jaralǵan óner týyn­dylary bir ǵasyrda bir-aq kelýi múmkin. Abaıdyń alyp tragedııa­syn ańdaǵan kompozıtor ǵana mundaı batyl­dyqqa bara alady.

Menińshe, bul shyǵarmanyń sońǵy notasy joq. Ári qaraı ol seniń keýdeńdi tartyla beredi. Tartyla beredi... Eshqashan toqtamaıdy... 

Sońǵy jańalyqtar