Bıyl Halyq qaharmany Raqymjan Qoshqarbaevtyń týǵanyna 100 jyl tolady. Jer shary halqynyń 80 paıyzyn qamtyǵan Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń negizgi bóligi qazaq batyrynyń Reıhstagqa tý tigýimen támamdaldy. Sondyqtan onyń erligi urpaqtar jadynda máńgi saqtalmaq. Memlekettik jáne orys tilderinde jaryq kórip otyrǵan jańa kitapta jazylǵan málimetter arhıv qujattary jáne batyrdyń týystarynan alynǵan derekterge súıengen. Bul jınaq Halyq qaharmanynyń ómir jolynan syr shertetin málimetke toly.
Is-sharany júrgizgen Astana qalasy Tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń basshysy Sáken Esirkep tól tarıhymyzda el múddesin bárinen bıik qoıyp, óshpes erlik jasaǵan qaharmandar, taý tulǵaly tolaǵaılar az emes ekenin atap ótti. «Tarıhymyzda ártúrli sebeppen Keńes odaǵynyń batyry ataǵy berilmegen Qasym Qaısenov, Raqymjan Qoshqarbaev sekildi alyptar bar. Keıbir erlikterge der kezinde laıyqty baǵa berilmese de, tarıhtyń ádil tarazysy bárin ornyna qoıady. Batyr babalarymyzǵa kórsetip otyrǵan taǵzym isterimiz osynyń aıqyn dáleli. Osyǵan baılanysty el kóleminde túrli is-shara ótip, qaharmannyń esimi mektep pen kóshelerge berilip jatyr. Elordamyzda R.Qoshqarbaevtyń esimi buǵan deıin qalanyń eń kelisti kósheleriniń birine berilip, eńseli eskertkishi turǵyzylǵan bolsa, jyl basynda №44 orta mektep resmı túrde sonyń atymen ataldy. Batyr babalardy ulyqtaý isi munymen toqtap qalmaıdy», dedi ol.
Kitaptyń tusaýkeserinde sóz sóılegen tarıhshy ǵalym, «Ardagerler uıymy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi tóraǵasynyń birinshi orynbasary О́mirzaq Ozǵanbaev Raqymjan Qoshqarbaevtyń ómir tarıhyna toqtaldy. «Bul soǵysta 104 qazaq Keńes odaǵynyń batyry ataǵyn aldy. Onyń ishinde tek elimizde ǵana emes, basqa memleketterde turǵan qandastarymyz da bar. Biraq naǵyz halyq tanyǵan batyrlardyń osy toptan tys qalǵany belgili. Sonyń biri Raqymjan Qoshqarbaevqa tek táýelsizdik alǵannan keıin ǵana Halyq qaharmany ataǵy berildi. Sonymen qatar Keńes odaǵynyń batyry ataǵyn bir ret alyp, keıin ekinshi ret usynylyp, almaı qalǵan batyrlarymyz da bar. Solardyń biri – Saǵadat Nurmaǵambetov. Olar qazaqtyń tarıhynda óshpes iz qaldyrdy», dedi ol.
Jıynǵa qatysqan Halyq qaharmany, general-leıtenant Baqytjan Ertaev qazirgi jastar Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta erlik kórsetken bahadúrlerge qarap ósýi kerek ekenin atap ótti. «Men kezinde Germanııadaǵy Podstam qalasynda polk komandıri boldym. Sol ýaqytta Berlındegi úıimnen Reıhstagqa deıingi qashyqtyq – bar-joǵy 700 metr edi. Oǵan jıi baryp turatynmyn. Biraq, ókinishke qaraı, ol kezde Raqymjan Qoshqarbaevtyń erligi jaıynda eshteńe aıtylmaıtyn. Tipti kóp adam Baýyrjan Momyshulynyń kim ekenin bilmeıtin. Bir nemis ofıseri birde maǵan: «Baqytjan, bilesiń be, myna Reıhstagqa eń alǵash tý tikken adam seniń jerlesiń, ulty qazaq» degende meniń tóbem kókke jetkendeı boldy. О́zimniń áli kúnge mundaı adam týraly bilmeıtinime qynjyldym», dedi ol.
Tarıh ǵylymdarynyń doktory, general-leıtenant Abaı Tasbolatov ta keńes zamanynda ózge ulttardyń batyrlaryn tóbemizge kótere maqtap, óz qaharmandarymyzdy umyt qaldyrǵanymyzdy jetkizdi. «Biz áskerı oqýda júrgende Aleksandr Makedonskıı, Sývorov pen Kýtýzov sekildi qolbasshylardyń ómiri men áskerı taktıkalaryn bes saýsaǵymyzdaı bildik. Al óz batyrlarymyzdyń erlikterinen beıhabar boldyq. Endi qazir óshkenimizdi jańǵyrtyp, ótkenimizdi túgendeıtin shaq týdy. Osy oraıda men Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta erlik kórsetken batyrlarymyz, bıyl 100 jyldyǵy toılanyp jatqan Raqymjan men Saǵadat aǵalarymyzdyń erlik kórsetken ýaqytta áli 21-ge tolmaǵanyn erekshe aıtqym keledi. Talǵat Bıgeldınov 22 jasynda eki dúrkin Keńes odaǵynyń batyry atanyp úlgerdi. Al búginde 20-ǵa kelgen keıbir jastar áli ońy men solyn tanı almaı júr. Sondyqtan biz osy atalarymyzdyń erik-jigeri, ulttyq namysy qandaı bolǵanyn jastarǵa nasıhattaýymyz kerek», dedi ol.
Tusaýkeser rásimine qatysqan memleket jáne qoǵam qaıratkeri Darhan Myńbaı R.Qoshqarbaev sekildi batyrlarǵa óz zamanynda resmı ataq berilmese de, halyq júreginde áý bastan qaharman retinde qalǵanyn aıtty. «Baýyrjan Momyshuly «Soldat erligin urlaý – adam beınesindegi haıýannyń eń soraqy qylmysy» depti. Raqymjandardyń erligin de kóp ýaqyt urlap, jasyryp keldi. Biraq ádildik báribir ornady, qazaq óziniń qaharmanyn tanydy. Bizdiń bala kúnimizde qandaı ıdeologııa bolsa da, áke-sheshemiz Raqymjan Qoshqarbaevtyń Reıhstagqa tý tikkenin aıtyp otyratyn. El ishinde balalaryna, nemerelerine Raqymjan, Qoshqarbaı dep at qoıǵandar kóp», dedi ol.
Sondaı-aq jıyn barysynda Memleket tarıhy ınstıtýtynyń bólim basshysy, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Quralaı Sársembına, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Astana qalalyq fılıalynyń tóraǵasy Dáýletkereı Kápuly sóz alyp, óz oılaryn ortaǵa saldy. Is-shara sońynda jańa kitaptyń taspasyn О́mirzaq Ozǵanbaıuly, Baqytjan Ertaev, Abaı Tasbolatov, Darhan Myńbaı kesti.
