Balalar saıahaty salalanbaı tur

Bárinen buryn kishkentaı saıa­hatshylardyń qaýipsizdigi ma­ńyzdy. Qazirgi kezde qala ishilik saıahatpen qatar qala mańyndaǵy, shetel­derge saıahattaý kórsetkishi artyp keledi. Osy oraıda mamandar balalar men jasóspirimder týrızmin jazǵy demalys kezindegi saýyqtyrý lagerlerimen ǵana shektemeý qajettigin aıtyp, bul baǵytta júıeli jumys qajet ekenin alǵa tartyp otyr.

Balalar týrızmi 7-17 jas aralyǵynda úlken ról oınaıdy deıtin bolsaq, etno­gra­fııalyq, geologııalyq, eko­lo­gııalyq, t­arıhı, arheologııalyq, sport­­tyq ba­ǵyttaǵy is-sharalardy tıimdi uıym­das­tyrýdyń mańyzy zor. Bul ba­lalardyń tanymyn keńeıtýmen qatar, otanshyldyq rýhty, týǵan jerge degen súıis­penshilikti, janashyrlyqty qalyptastyrýǵa yqpal etedi.

Qazirgi kezde mektep janyndaǵy jazǵy lagerler jumysyn bastady. Baı­qaǵanymyzdaı, kóptegen ata-anany jazǵy lagerler jumysy qanaǵat­tandyrmaıdy. Saýalnama barysynda kóz jetkizgenimizdeı, ata-analar balalardyń qaýipsizdigine alańdaıdy. О́ıtkeni mektep janynan uıymdastyrylatyn qala ishilik ekskýrsııalardyń kestesi júıelenbegendikten, alańdaýshylyq basym. Sondyqtan oqý jylynyń sońyna qaraı mektepter janyndaǵy jazǵy lagerler kestesi, ekskýrsııalar barysy, bılet baǵasy, tasymaldaýshy kompanııa týraly derekter aldyn ala habarlanýǵa tıis. Al qysqamerzimdi bir-eki kúndik jáne uzaqmerzimdi qala syrtyndaǵy ne­mese sheteldik saıahattarda qaperge alatyn máseleler jetkilikti. Qazir ata-analardyń kópshiligi shatyrly lagerlerge qaraǵanda balalardyń qala mańyndaǵy jazǵy saýyqtyrý keshenderinde demal­ǵanyn qalaıdy. Desek te derekter ata-analardyń 10 paıyzy ǵana balalaryn lagerlerge jiberýdi josparlaıtynyn aıǵaqtaıdy. Qoǵamdyq saıasat ınstıtýty júrgizgen saýalnama nátıjesine sáıkes, ata-analardyń 32,3 paıyzy jazǵy demalysta balalarynyń úı mańynda bol­ǵanyn qalasa, ata-ájesimen demalys­ty – 27,7, úı sharýasymen aınalysatynyn – 17,3, saıajaı, aýyldaǵy demalysty – 16,9, otbasymen serýendi – 14,1 paıy­zy, úıirmelerge baratynyn – 14,1, qo­symsha tabys tapqanyn – 12,9, ózin-ózi damytýmen – 12,1, eriktiler tobynda, qaıyrymdylyqpen aınalysqanyn ata-analardyń 2,8 paıyzy qalaıdy eken. Ár otbasyn balalardyń qaýipsizdigimen qatar lagerlerdiń jetispeýshiligi men zama­naýı talaptarǵa saı emestigi de tol­ǵan­dyrady.

Balalar-jasóspirimder týrızmi qa­ýym­­dastyǵynyń deregine sáıkes, ótken ǵasyrdyń 90-jyldarynda elimizde 400-den astam balalardy saýyqtyrý or­ta­lyǵy men lageri bolsa, búginde olar­dyń sany aıtarlyqtaı azaıǵan. О́ńirlerde jumys istep turǵan jazǵy demalys oryn­dary elimizdegi balalardyń bes pa­ıyzdan astamyn ǵana qamtıdy.

Qazirgi kezde balalardyń jazǵy dema­­lysyn uıymdastyrý úkimettik deń­geıde qarastyrylyp otyr. Prezı­dent tapsyrmasyna oraı 2026 jyldyń sońyna deıin 50 balalar saýyqtyrý lagerlerin salý kózdelse, bıyl tórt saýyqtyrý ortalyǵynyń qurylysyn aıaqtaý josparlanyp, 210 balalar sa­ýyqtyrý ortalyqtarynyń tizimi ja­salyp, densaýlyq saqtaý jáne tó­tenshe jaǵdaılar boıynsha aýmaqtyq qadaǵalaýshy organdarǵa ótinimder jol­danǵan. Jaqynda Úkimet basshysy Oljas Bektenov ótken jyldardaǵy tájirıbe kórsetkendeı, balalardyń jazǵy demalysy men olardy eńbekke baýlý tıisti deńgeıde uıymdastyrylmaǵanyn aıtyp, esep berý úshin atústi júrgi­ziletinin synǵa alǵan bolatyn. Tanym­dyq jáne mazmundy is-sharalar azdyǵy men sapasynyń nasharlyǵyn, balalardyń beıimin eskermeı jasalatynyn qaperge alǵan Úkimet basshy­sy qaýipsizdik jáne sanıtarlyq tur­ǵyda sheshilmegen máseleler bar ekenin de eskertken bolatyn. Osyǵan baılanys­ty balalardyń jazǵy demalysy memle­kettik organdardyń birlesken jospary sheń­berinde uıymdastyrylyp, respýblıkalyq jáne óńirlik shtabtar qu­ryldy. Uıymdastyrýǵa qajetti nor­matıvtik-quqyqtyq aktiler ázirlendi.

Bıyl Oqý-aǵartý mınıstrligi jaz mezgilinde 1-10 synyp aralyǵyndaǵy 2,9 mln oqýshyny saýyqtyrý, demalys jáne eńbekpen qamtýdy josparlap otyr. Jazǵy demalysty qaýipsiz jáne jan-jaqty uıymdastyrý úshin tıisti vedomstvo 8 memlekettik organmen birge 2024-2027 jyldarǵa arnalǵan is-qımyl jos­paryn bekitken bolatyn. Desek te jazǵy demalys lagerleriniń jumysyna kúmán kóp. О́ıtkeni, byltyr jazǵy lagerlerdiń saýna, fıtnes ortalyqtarynda uıym­dastyrylǵanyna qatysty derekter kóp­shiliktiń kóńilinde kúdik uıalatqany ras. Bıyl osyndaı keleńsiz jaıttarǵa jol bermeýdi qadaǵalaý máselesi Parla­ment­te de kóterilip, Májilis depýtaty Elnur Beısenbaev elimizde balalar lager­­leriniń jetispeýshiligine nazar aýdaryp, Úkimetke saýal joldady. Májilis depýtatynyń aıtýynsha, elimizdegi lagerler balalardyń 10 paıyzyn ǵana qamtıdy. Al tarıhy keńes dáýirinde bas­talatyn lagerlerdiń jaǵdaıy múlde syn kótermeıdi. Sondyqtan shyǵyndy az talap etetin glempıng bazasyndaǵy kıiz úıler, shatyrlar túrindegi lagerlerdi uıym­dastyryp, standartyn engizýdi usynǵan de­pýtat jetekshi-tárbıeshilerdi daıyndaýdy, balalardyń salamatty dema­lysyna baǵyttalǵan sharalardyń barlyǵyna qatań baqylaý qajettigin de qaperge alǵan bolatyn. Munymen qosa Parla­mentte Kids go free baǵdarlamasyn synǵa alǵan depýtattar bul baǵytta kámeletke tolmaǵan saıahatshylardyń 11 paıyzy ǵana qamtylǵanyn atap ótken edi.

Balalardyń jazǵy demalysyna qatysty zertteýler júrgizip júrgen erikti, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedago­gıkalyq ýnıversıtetiniń «Mek­tepke deıingi oqytý jáne tárbıeleý» ma­mandyǵynyń 1-kýrs magıstranty Anel Shaımyrza qosymsha bilim berý orta­lyqtarynyń jumysyn kúsheıtý qajettigin alǵa tartty. Onyń aıtýynsha, elimizde balalardyń demalysyn uıymdastyrýǵa qoldaý kórsetýge daıy­n demeýshilik baǵyttardy damytýdyń alǵysharty bar. Endigi kezekte qosymsha bilim berý, sport, saıahat ortalyqtaryn balalardyń turǵylyqty jerine jaqyn mańda ashý ýaqyt talaby. Munymen qosa mundaı ortalyqtar áleýmettik baǵdarlamalarymen, ınfraqurylymy jetildirilgen, zamanaýı kórkem ǵıma­rattarmen erekshelenip turýǵa tıis. Taǵy bir eskere ketetin jaıt, sıfrly jetis­tikterdi balalardyń ıgiligine jumys istetý. Týrıstik operatorlar, ákimdikter janynan uıymdastyrylatyn barlyq mádenı-tanymdyq is-sharalardan habar beretin servıster qyzmetin damytý, arnaıy jeńildigi bar kartochkalarmen mektep oqýshylaryn, stýdentterdi de turaqty qamtamasyz etý balalardy mádenı-tanymdyq qundylyqtarǵa baý­lýdy qamtamasyz etedi. Sondaı-aq sport­tyq, mádenı keshender jaıyndaǵy aq­parat jáne jedel járdem, polısııa logotıpi, telefondary kórsetilgen habar­lamalardyń árbir aýlada kórsetilip tu­rýy da balalar qaýipsizdigine qoǵamnyń alań­daýshylyǵyn bildiredi.

ALMATY