Qazir aýdanda tirkelgen shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń sany 5 673-ke jetti. Olardyń 688-i – bul qatarǵa jyl basynan beri qosylyp, jumysyn bastaǵandar. Sońǵy 5 aıda memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde 1 mıllıard 532 mıllıon teńge bolatyn 48 joba qarjylandyrylypty.
Jyl basynda Jalpyulttyq biryńǵaı jobalar pýly aıasynda «Jankent Agro» JShS kúrish óńdeý zaýytyn iske qosyp, ónim shyǵara bastady. Jalpy quny 501 mln teńge bolatyn kásiporyn Qazalydaǵy ónerkásip jáne óńdeý ónerkásibi salasynyń ósimine oń septigin tıgizbek. Jyl basynan beri aýdanda ónerkásipte 8,2, al óńdeý ónerkásibinde 7,2 mıllıard teńgeniń ónimi óndirilgeni kásiptiń kózin tapqan jergilikti iskerlerdiń tabysty tirligin ańǵartady. Bólshek saýda kólemi 3,8 mıllıard teńgege jetip, 11 kásipkerlik nysany qoldanysqa berildi.
Memleket basshysy bastamashy bolǵan «Taza Qazaqstan» respýblıkalyq ekologııalyq aksııasyna da qazalylyqtar qarqyndy úles qosty. Arnaıy is-sharalar jospary bekitilip, barlyq kent, qala jáne aýyldyq okrýgte senbilikter uıymdastyryldy. Tazalyq aptalyǵynyń taqyryptaryna sáıkes aýdan ortalyǵy men barlyq eldi mekenniń kóshesi, aıaq sý aryǵy, saıabaq, skver, mekeme, kásiporyn aýmaǵy, aýdannyń ishki, syrtqy aımaǵy qoqystan tazartyldy.
Bıyl Syrdaǵy «Rýhanııat» jyly aıasynda júzege asatyn joba jeterlik. Solardyń qataryndaǵy «Rýhanııat» ortalyǵy Áıteke bı kentinen boı kóteretin boldy. Mýzeı, kitaphana, muraǵat, neke qııý zaly, ardagerler jáne analar keńesi, jastar ortalyqtary, azamattyq qoǵam ókilderi men tarıhı-mádenı uıymdar osy tıptik úlgidegi ortalyqtan oryn alady.
Aýdan ákiminiń aıtýynsha, «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda Janqoja batyr aýylynan 300 oryndyq mektep ǵımaratynyń qurylysy bastaldy. Jańa oqý jylyna deıin aıaqtalatyn nysan merdigeri – «Asar» JShS. Qazir 2-qabattyń kirpishi qalanyp, ishki sylaq, tereze ornatý, jertóleniń jylý júıesi jáne káriz jelisi jumystary júrgizilip jatyr. «Jaıly mektep» jobasymen bıyl Áıteke bı kenti men Qazaly qalasynyń aralyǵynan taǵy 600 oryndyq mekteptiń qurylysy bastalady.
Osy jyly «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasymen 3 sport kesheni men 1 aýyldyq klýb qurylysyna 200 mln teńge bólinip, jumys bastalyp ketti. Byltyr aýdanda halyqtyń áleýmettik osal toptary úshin 50 otbasyǵa úı tapsyrylǵan bolatyn. Bıyl da jalǵa beriletin baspana satyp alýǵa qarjy qaralyp, árqaısysy 2 páterli 75 úı qurylysy salynyp jatyr.
Eńbekpen eńse tiktegen qazalylyqtar eginge erte daıyndaldy. Jospar boıynsha 17 377 gektarǵa aýyl sharýashylyǵy daqyldary egilýi kerek. Onyń 6 200 gektary – kúrish. Jalpy, keıingi jyldardaǵy sý tapshylyǵy qaı aýdanǵa da jeńil tıip otyrǵan joq. Onyń ishinde darııanyń teńizge quıarlyǵynda jatqan qazalylyqtarǵa qıyn. Sodan da qazir aýdanda egisti ártaraptandyrýǵa erekshe mán beriledi. Bıylǵy jyldyń egis syzbasyn daıarlaý barysynda da solaı boldy, ótken jylmen salystyrǵanda jazdyq bıdaı 81 gektar, jańa jońyshqa 126 gektar, eski jońyshqa 112 gektarǵa artyq egildi. Kerisinshe sýdy kóp ishetin kúrish 250 gektarǵa kemidi.
Sý tapshylyǵyna baılanysty vegetasııa kezindegi qajetti sý lımıti 350 mıllıon tekshe metr bolyp josparlanǵan. Alaıda bul mólsher 335 mıllıon tekshe metr tóńireginde bekitildi. Aýdandaǵy irgeli sharýashylyq «RZA» AQ jańbyrlatyp sýǵarý arqyly 260 gektarǵa súrlemdik júgeri, «Smart Agro» ShQ tamshylatyp sýǵarý tásilimen 6 gektarǵa baqsha egip, kútimge aldy.
Oblys basshylyǵynyń bastamasymen qazir óńirde qystyń qamyn jaz oılap, kartop, kókónis, baqsha daqyldaryn egemin degen jandarǵa jer daıyndalyp, aryǵy tartylyp beriletin úrdis paıda boldy. Baqshaǵa shyqqandardyń qysqa keregin jınap alatynyn kórgen jurt ta qyzyǵyp, jyl saıyn olardyń qatary kóbeıip keledi. Bıyl aýdanda 281 adam birigip 146 gektar jerge kartop, kókónis pen baqsha daqyldaryn egýdi bastap ketti.
Halyqty aýyzsýmen qamtýda Qyzylorda oblysy kóp óńirden áldeqaıda alda tur. Byltyr kúzde jasalǵan monıtorıng oblys turǵyndarynyń 98,7% ortalyqtandyrylǵan aýyzsý júıesine qosylǵanyn kórsetti. Bul ıgilikten shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldar da shet qalyp jatqan joq. Aýdanda 2022-2025 jyldar aralyǵynda aýyldardy ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý júıesine qosýdyń syzbasy bekitilip, soǵan saı alys jatqan eldi mekenniń biri Sháken aýyly úshin 389,4 mıllıon teńgelik joba-smetalyq qujattary ázirlendi. Sarbulaq, Shıli eldi mekenderine qatysty joba saraptamanyń oń qorytyndysyn aldy. Ajar, Juban, Birlik eldi mekenderin sý tushytqysh qondyrǵy arqyly aýyzsýmen qamtý úshin 2024 jylǵa aýdandyq bıýdjetten 26 mln teńge bólinip, memlekettik satyp alý jumystary júrgizilý ústinde. Keler jyly aýdandaǵy barlyq 42 eldi meken turǵyndary taza aýyzsýmen qamtamasyz etiledi.
«Syr óńiri – el qorǵaǵan erler, árýaqty áýlıeler, ǵulama ǵalymdar men bı-sheshender týǵan kıeli topyraq. Árıne, olardyń alǵashqy leginde HVIII-HIH ǵasyrlarda Syr boıyndaǵy ult azattyǵy kúresiniń qolbasshysy Janqoja Nurmuhameduly tur. Bıyl qazalylyqtar eliniń erkindigi úshin atqa qonǵan batyrdyń 250 jyldyǵyn keń kólemde atap ótpek. Mereıtoı aıasynda oblystyq jyr-dastan oryndaýshylar baıqaýy, konferensııa, ulttyq sport túrlerinen saıystar, taǵy basqa da aýqymdy sharalar júzege asady. Sondaı-aq erlik pen batyrlyqtyń úlgisine aınalǵan halyq batyryna arnap eńseli eskertkish ornatý josparlanyp jatyr», deıdi aýdan ákimi Meırambek Shermaǵambet.
Qyzylorda oblysy,
Qazaly aýdany
