Sýretti túsirgen – avtor
Oqýyn támamdaı sala Tósqaıyń aýrýhanasynda jumysqa kirisken. Ol zamanda dárigerler quramy tolyq bolǵanymen, toqsanynshy jyldardaǵy apalań-tópeleńde kópshiligi kóship ketti. Aýrýhana jabyldy. Kóp úıdiń esigine qara qulyp salyndy. Adam sany kúrt azaıdy. Sonyń ózinde Ardaq Nyǵmetqyzy qyzmetinde qala bergen. Negizgi mamandyǵy – balalardyń ýchaskelik egý meıirgeri. Biraq taý basyndaǵy Tósqaıyń aýlynda aq halat kıip júr ekensiń, aldyńa kelgendi qutqaryp, shaqyrtý túsken jerge barýyń kerek. Dala zańy. Bul jaqta Gıppokrattyń antyna adal bolmaý múmkin emes.
– Men jumysqa turǵanda dárigerler kóp edi. 1991 jyldan bastap, dárigerlik ambýlatorııa deńgeıine tústik. Keıin bári kóshti. Mamandyǵym balalardy egý meıirgeri bolǵanymen, qazir eńbektegen baladan eńkeıgen qartyna deıin qaraımyn. Kelgen dárigerlerdiń kóbi turaqtamady. Úırengen jumysym, oǵan qınalatyn men joq. Tórt jyldan soń zeınetke shyǵamyn, – deıdi Ardaq Nyǵmetqyzy.
Aýyldyń senip otyrǵan jalǵyz medbıkesi zeınetke ketse, antyna adal, turaqty dáriger tabyla ma? Bul basy ashyq suraq. Ardaq Nyǵmetqyzyndaı bir orynda eńbek etý ekiniń biriniń qolynan kele bermeıdi. Aıtýynsha, osy ýaqytqa deıin túrli jaǵdaıda 12 áıeldi bosandyrǵan. Ártúrli dene jaraqatymen kelgen júzdegen adamǵa kómek kórsetken. Qol-aıaǵyn syndyryp alǵandarǵa alǵashqy kómek kórsetip, ortalyqqa jóneltip otyrǵan. Ashyq jaraqattardy tigip te jiberýge májbúr bolǵan.
– Qaıbir jyly qysta Balyqty bulaq aýlynda adam shoshyrlyq oqıǵa boldy. Bir jigit ózine pyshaq salyp, ishek-qarynyn aqtaryp tastaǵan. Alyp ushyp jetsek, tiri jatyr. Álgi jerde kómegimdi kórsetip, qarnyn tigip berdim. Kómek kútetin jaǵdaı emes. Jedel járdemmen Uranhaı aýlyna asyqtyq. Eki saǵattyq joldy bir jarym táýlik júrdik. Aqtútek boran. Em-domdy qoınyma salyp, jylytyp berip otyrdym. Arǵy jaqtan qarama-qarsy shyqqan jedel járdem de jete almady. Aqyry, traktor shaqyryp, ázer jettik, – dep eske aldy Ardaq Nyǵmetqyzy.
Shyndyǵyn aıtsaq, Tósqaıyńda sol zamannan beri ózgergen túk joq. Jolymen qystygúni ǵana emes, kóktem men kúzde de júrý muń. Tósqaıyńnyń ózinde ǵana 380 jan turady. Jalpy, okrýgte 762 adam bar. Al Tósqaıyńnyń ambýlatorııasyna tıesili jedel járdemniń júrýinen turýy kóp. Aýyl-aýyldarǵa shyǵyp, ekpe salar kezde qıyn. Al keıipkerimiz aýyl ishindegi shaqyrtýlarǵa jaıaý-jalpy júre beredi. Onyń ózi ońaı emes. Ádette aýrýdyń túnde qozatyny bar emes pe? Sol kezderi Ardaq Nyǵmetqyzynyń telefonynda maza bolmaıdy. Kún-tún demeı, kómekke asyǵady.
– Shalǵaıda, shekara shebinde jatyp, jan saqtap otyrmyz. О́zim de aýyryp, baldaqpen júrgen kezderim boldy. Úıdi-úıdi josparly aralaýym túk emes, tún ortasy shaqyrtý tússe qıyn. Aýyl ishi tas qarańǵy. Abalaǵan ıt. Júrip kór sondaıda. Jedel járdem aýyl ishinde júrmeıdi. Jańa jedel járdem birde-bir ret buıyrmaǵan. Qazirgimiz Aqbulaq aýlynan kelgen eski kólik. Onyń ústine, bul jaqtyń joly nashar. Neshe ret naýqaspen jolda qalyp, jolaýshylap jetip júrdik, – deıdi bilikti meıirger.
Keshegi koronavırýs kezinde de kózge kórinbeıtin tilsiz jaýmen kúresken Ardaq Nyǵmetqyzy edi. Em-domyn jasap, júzdegen adamdy aman alyp qaldy. Sol jyldary Tósqaıyń okrýginen koronavırýs boıynsha birde-bir adam ólimi tirkelmepti.
Sondaı-aq aıaǵy aýyr analarǵa da bas-kóz bolyp, qadaǵalaýyna alyp júredi. 90-jyldary joq degende jylyna 20 sábı dúnıege kelse, qazir jylyna 7-8 sábı ǵana týady. Onyń basty sebebi sol baıaǵy, aýylda jastar joq.
– Bosanatyndardy 34 aptasynda О́skemenge jiberemiz. Ýaqtyly tekserip, únemi qadaǵalap otyramyz. О́zim de bosandyryp alǵan kezder boldy. 37 jylda kórmegenim joq, – deıdi ol qarańǵylaý bólmeni kózben sholyp.
Ambýlatorııa ǵımaratynyń eskiligi óz aldyna bir másele. Al zamanaýı múmkindiktiń joqtyǵyna qaramastan, aýyldastary úshin jumys istep júrgen aq jeleńdi Ardaq Nyǵmetqyzynyń eńbegi eren.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Marqakól aýdany,
Tósqaıyń aýyly
