Fılmderdi túrli elderge beıimdep, dýblıajdaý – Disney kompanııasynda burynnan qalyptasqan úrdis. Disney jyl saıyn ár fılmniń túrli tilderdegi 30-ǵa jýyq nusqasyn daıyndaıdy. Qazaq tiliniń osyndaı iri tilder qataryna qosylýy, súıikti fılmderdegi ózimizge jaqsy tanys keıipkerlerdiń bizben birge bir tilde sóıleýi – óte mańyzdy qadam. Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamy Disney stýdııasynyń bul bastamasyna qoldaý bildirdi jáne ony basqa da kontent jasaýshylarǵa úlgi bolatyn óte jaqsy bastama dep tanıdy.
«Fılmderdi ártúrli elderge beıimdep, dýblıajdaý – Disney kompanııasyndaǵy kontent ázirleý jumysynyń ajyramas bóligi ári burynnan qalyptasqan úrdisi. Sol sebepti Disney Character Voices International ujymy ár fılmniń túrli tilderge aýdarylǵan 30-ǵa jýyq nusqasyn ázirleıdi. Osy nusqalardyń árqaısysyndaǵy keıipkerlerdiń biregeı beınesin saqtaı otyryp, ony kórermenderge «jaqyn» ári túsinikti etip aýdaratyn, dýblıajdaıtyn daryndy shyǵarmashylyq keńesshiler men tehnıkalyq mamandar toby jumyldyrylady», deıdi Ortalyq jáne Shyǵys Eýropa, TMD elderi, Grýzııa jáne Mońǵolııadaǵy Disney kompanııasynyń bas dırektory Kahaber Abashıdze.
Disney men Pixar stýdııalarynyń «Oıjumbaq 2» anımasııalyq fılmi jasóspirim shaqqa aıaq basqan Raılıdiń ózgeriske túsip, qalyptasa bastaǵan minezin shytyrman oqıǵa jelisimen baıandaıdy. Jasóspirim bolý ońaı emes. О́z bolmysyna úńilý, áleýmettik ortany taný, úlkendermen túsinise almaý – kereǵar sezimderdiń qaıshylyǵynda júrip, ózine beımálim álemniń jetegine ergen jas qyzdyń jan arpalysy ár adamǵa tanys. Balalyq shaq pen eresek ómirdiń ólara kezeńinde tulǵalyq turpaty jańa qasıettermen tolyǵa bastaǵanda, jasóspirimder ózine uqsamaı, ata-anasynyń kóz aldynda basqa adamǵa aınalady. Boıjetip kele jatqan qyz ózine beıtanys emosııalardy qabyldaı almaı, sana qaýashaǵynda kún saıyn qarsylasyp, arpalysqa túsedi. Fılmniń birinshi bóliminde jasy 11-de bolǵan ádemi Raılı 13-ke qadam basqan shaqta betinde súıkimsiz bórtken bezeý paıda bolyp, qısyq tisteri breketke baılanyp, jańa kóńil kúı reńkterin qabyldaýǵa daıyn bolmaı, ishki daǵdarysyn syrtqa kórsetkisi kelmeı tyrysyp baǵady-aq. Buǵan deıin Raılı kórermenge qýanysh, muń, ashý, qorqynysh sezimderiniń arpalysynda kórinse, «Oıjumbaq 2»-de oıy da, boıy da ósip kele jatqan onyń minezine mazasyzdyq, qyzǵanysh, úreı, uıat, enjarlyq, jıirkenish kelip qosylyp, mıdaǵy «shtab-páterde» shıelenis, búlik bastalyp, túrli emosııalardyń qursaýynda qalǵan jasóspirim qyzǵa minezin basqarý qıynǵa soǵady. Oıy men áreketiniń arasynda durys tańdaý jasaı almaı qınalyp júrgende, basqalardyń aldyn orap kóshbasshylyq mindetti óz qolyna alǵan úreı qyzdy birjola bılep alady. Burynǵy tanys emosııanyń bárin tyqsyryp, Raılıdiń senimin tas-talqan etip, «qolymnan eshnárse kelmeıdi», «men adamnyń qorymyn, sorymyn» degen kertartpa oımen ózine táýeldi etip tuqyrtyp almaq. Úreı Raılıdi jaqsy kórgendikten, kúlli jamandyqtan qorǵap turmyn dep oılaıdy. Bala qıyndyqqa kezigip kúızelgende, osylaı oılaýy zańdy da, biraq úreı tipti de jaman sezim emes. Úreılendirip júrip beısanaly túrde adamnyń boıyndaǵy jiger men batyldyqty qalaı oıatatynyn ózi de bilmeıdi ol. Bul minez jalǵyz Raılıge ǵana emes, qasyndaǵy synyptas qurbylaryna da tán. Birinshi bólimdegi taqyrypty tereńdete kelip, rejısser Kelsı Mann eseıý jolyndaǵy ekinshi bólimdi sıýjet jaǵynan da, ıdeıa jaǵynan da baıytyp, adamnyń qalyptasý kezeńindegi jumbaqtyń syryn áserli baıandaıdy.
Ár emosııanyń syrtqy beınesin keıipteý úshin rejısser tyń tásilder taýyp, vızýaldy obrazdar jasaǵan. Mysaly, ashý kúıdirilgen kirpish sııaqty qyp-qyzyl, jıirkenish ózine tán ısi bar óńezdengen brokkolıge uqsas jasyl tústi, kózinen jas arylmaıtyn muń teńizdiń ishinen terbelip shyqqandaı kókpeńbek, eki ıyǵy salbyrap, eńsesi túsip, kesken terekteı toryǵyp tósekte uzynnan túsip jatqannyń enjarlyq ekenin birden tanýǵa bolady, al qýanysh – aspan kóginde jarqyrap jol kórsetip turǵan juldyzdyń ózi dersiń.
Bul fılmdi jasóspirim shaqta qıyndyqpen betpe-bet keletin ár oqýshynyń kórgeni mańyzdy. Ata-anasy janynan tabylyp, otbasy birge otyryp tamashalasa, tipti jaqsy. Minezi ózgerip, jan dúnıesinde quıyn soǵyp, alaı-dúleı alapat sezimdermen jalǵyz ózi alysyp, keı shaqtarda dármensizdik tanytyp, tuıyqtalyp qalatyn balalardyń tulǵalyq qasıetin ushtap, úlkendermen qarym-qatynas jasaýdyń ádebin meńgerýge, kúrdeli kezeńniń qıyndyǵyn jaqyndarymen birge eńserýge Disney-diń jańa týyndysy sózsiz járdemge keledi. Anımasııa avtorlarynyń emosııalar taıtalasyndaǵy shyndyqty tabysty jetkizgeni – fılmniń basty jetistigi.
Basty másele – Disney ózi qoldaý tanytyp, qazaqsha sóıletken týyndylar taǵy da jalǵasyn tabýy úshin qazaqtildi kórermennen qarymta jaýap bolýy kerek. Bul irgeli bastamanyń aldaǵy ýaqytta jalǵasy bolý-bolmaý múmkindigin, «Oıjumbaqtyń» orys tilindegi «Golovolomkamen» básekege túse alatyn qabiletin tap osy qazaqtildi ortanyń belsendiligi anyqtaıtyn bolady. Disney qoıyp otyrǵan talapqa qazaq kórermeniniń suranysy saı kelip, kınoteatrlardyń zaldarynan ıne shanshar bos oryn qaldyrmaı, lyq toltyryp tastasa, áıgili kompanııa óz ónimderin aýdaratyn tilderdiń qataryna qazaq tilin de engizetin kórinedi. Bul amerıkalyq kınokomanııanyń tabysyn qamtamasyz etýden buryn qazaq tilin qoldaýǵa baǵyttalǵan ıgi bastama ekenin túsingen abzal. Tilge kelgende qashanda qyl ústinde turatyn bastamanyń aldaǵy taǵdyry – ár namysty qazaqtyń óz qolynda!
«Qazaqstandyq kórermen memlekettik tilde kórsetiletin Disney premeralaryn qashanda erekshe yqylaspen qarsy alady. Úlken ekrandardan qazaq tilinde kórsetilgen «Moana», «Kólikter 3», «Kokonyń qupııasy» jáne «Arystan patsha» (2019) fılmderiniń qatary jańa týyndylarmen tolyqpaq. Bul dástúr 2024 jyly da jalǵasyn tappaq. Qazaq tilinde erkin sóıleıtinder de, tildi endi úırenip júrgender de sapaly dýblıajdalǵan fılmderdi tamashalaýdan lázzat alary cózsiz», dep pikir bildirdi Qazaqstan aýmaǵyndaǵy Disney fılmderiniń resmı dıstrıbıýtory, «Meloman» kompanııasynyń bas dırektory Vadım Golenko.
– Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń negizgi baǵyty Disney kompanııasynyń ustanymymen úndes keledi. «Qazaq tili» qoǵamy memlekettik tildegi kontent qoryn, atap aıtqanda, bala tilin qazaqsha shyǵarýǵa qajet quraldardan bastap, ár adamnyń qazaq tili aıasynda tulǵa ári maman bolyp qalyptasýyna kerek mazmun qoryn arttyrýǵa basymdyq beredi. Álemdik anımasııa jaýharlary, qazaq tilindegi kınoprokat baǵytyndaǵy kontentti qazaq tiline aýdarý bastamasyn barynsha qoldaımyz. Disney kompanııasynyń bul bastamasy ózge de kontent óndirýshilerge óte jaqsy úlgi dep sanaımyz, – deıdi Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń prezıdenti Raýan Kenjehanuly.
«Oıjumbaq 2» anımasııalyq fılminiń basty keıipkeri Raılıdi bloger Aqerke Estaıqyzy, Qýanyshty ánshi ári aktrısa Gúlnár Tilebaldy, Muńdy – kıno, teatr jáne dýblıaj aktrısasy Alma Qylmuqan, Qorqynyshty – kıno men teatr akteri, rejısser Rústem Janyamanov dybystaǵan. Ninety One boı-bendynyń solısteri – Azamat Ashmaqyn men Batyrhan Málikov, dýblıajdyń rejısseri Shah-Murat Ordabaev ta jobaǵa óz úlesin qosty.
ALMATY
